VESTI IZ BIBLIOTEKE MATICE SRPSKE  


  
NAZAD NA OSNOVNU STRANICU > > >
 

VESTI br. 91  > > >

VESTI br. 91 možete preuzeti u PDF formatu (1,4 Mb)

VESTI br. 90  > > >

VESTI br. 90 možete preuzeti u PDF formatu (1 Mb)

VESTI br. 89  > > >

VESTI br. 89 možete preuzeti u PDF formatu (5 Mb)

VESTI br. 88  > > >

VESTI br. 88 možete preuzeti u PDF formatu (3.2 Mb)

VESTI br. 87  > > >

VESTI br. 87 možete preuzeti u PDF formatu (2.2 Mb)

VESTI br. 86  > > >

VESTI br. 86 možete preuzeti u PDF formatu (1.8 Mb)

VESTI br. 85  > > >

VESTI br. 85 možete preuzeti u PDF formatu (1.6 Mb)

VESTI br. 84  > > >

VESTI br. 84 možete preuzeti u PDF formatu (1.6 Mb)

VESTI br. 83  > > >

VESTI br. 83 možete preuzeti u PDF formatu (1.7 Mb)

VESTI br. 82  > > >

VESTI br. 82 možete preuzeti u PDF formatu (3.1 Mb)

VESTI br. 81  > > >

VESTI br. 81 možete preuzeti u PDF formatu (1.5 Mb)

VESTI br. 80  > > >

VESTI br. 80 možete preuzeti u PDF formatu (1.47 Mb)

VESTI br. 79  > > >

VESTI br. 79 možete preuzeti u PDF formatu (1.26 Mb)

VESTI br. 78  > > >

VESTI br. 78 možete preuzeti u PDF formatu (6.84 Mb)

VESTI br. 77  > > >

VESTI br. 77 možete preuzeti u PDF formatu (1.16 Mb)

 


U znak sećanja na italijanskog fizičara i astronoma Galilea Galileja, od čijeg se rođenja ove godine navršava 450 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 20. oktobra do 12. novembra 2014. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Galileo Galilej, astronom, fizičar, matematičar i filozof, rođen je u Pizi 1564. godine. Školovao se u manastiru Valambroza i na Univerzitetu u Pizi, gde je studirao medicinu i Aristotelovu filozofiju. Odmalena naklonjen matematici, napustio je studije i život posvetio nauci. Otvorivši istorijsku epohu uvođenja eksperimenata u naučna istraživanja, došao je do velikih otkrića: otkrio je izohronizam klatna, pronašao hidrostatsku vagu, formulisao zakone slobodnog pada tela pod dejstvom sile teže, utvrdio međuzavisnost kretanja i sile, kao i nepromenljivost uzročno-posledičnih odnosa koji iz toga slede. Konstruisao je prvi astronomski durbin, otkrio Jupiterove satelite, Sunčeve pege, Venerine mene i planine na Mesecu i potvrdio ideju o Mlečnom putu kao skupu zvezda. Kao vatreni pobornik heliocentričnog sistema, obavio je Dijaloge o dva glavna sistema sveta (1632), u kojima duhovit način dokazuje prednost Kopernikovog sistema nad Ptolomejevim, i koji ga dovode pred sud inkvizicije (1633). Izbegao je utamničenje, ali je bio primoran da se javno odrekne svojih učenja i poslednjih 11 godina života provede u kućnom pritvoru. Umro je 1642. u svojoj vili u Arčetriju.
Osim čuvenih Dijaloga o dva glavna sistema sveta, Galileo je objavio niz radova i studija (Pismo Kasteliju, Istraživač, Dijalozi o dve nauke i dr.).


Povodom 150 godina od rođenja nemačkog kompozitora i dirigenta Riharda Štrausa (1864 - 1949), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 23. septembra do 20. oktobra u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Rihard Štraus, kompozitor i dirigent, ostavio je snažan pečat na razvoj nemačke muzike između dva veka. Muzičko obrazovanje dobio je veoma rano, a prve kompozicije napisao je već kao šestogodišnjak. Njegovo stvaralaštvo deli se na dva velika perioda - na period simfonijske poeme (Don Žuan, Smrt i preobraženje, Veseli doživljaji Tila Ojlenšpigela, Tako je govorio Zaratustra, Don Kihot i dr.) i period opere (Guntram, Požar, Saloma, Elektra, Arabela, Kavaljer s ružom i dr.). Pisao je i solo pesme, a u jednom periodu i koncertne kompozicije namenjene ansamblima kamernog karaktera. Rihard Štraus je bio jedan od najvećih dirigenata svog vremena. Dirigentsku karijeru započeo je u Dvorskom orkestru u Majningenu, a slavu stekao u pozorištu u Vajmaru i operama u Minhenu i Berlinu. Koncentrirao je po gotovo svim evropskim prestonicama, nastupao u Americi i dirigovao gotovo do kraja života.
Rihard Štraus se smatra poslednjim velikim nemačkim predstavnikom romantizma. Bio je priznat i voljen i već za života je postao klasik nemačke muzike. Umro je u Garmišu 1949. godine.


Povodom dvesto godina od rođenja istraživača i naučnika Josifa Pančića (1814 - 1888), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 28. avgusta do 23. septembra 2014. godine. U isto vreme, u javnom katalogu Biblioteke biće prezentovana i izložba Sto godina Prvog svetskog rata, pripremljena u znak obeležavanja jubileja Velikog rata.
Josif Pančić, naučnik, istraživač, pedagog i lekar, studirao je filozofiju u Zagrebu i medicinu u Pešti. Bio je vrlo obrazovana i svestrana ličnost, pasionirani sakupljač i kolekcionar. Najviše se bavio botanikom, mada je skupljao i proučavao i insekte, mekušce, ribe, ptice, minerale... Svoje zbirke obogaćivao je razmenom sa brojnim naučnicima u Evropi. Tokom četrdesetogodišnjeg naučnoistraživačkog rada opisao je oko 2.500, a otkrio i sistematizovao preko 100 vrsta biljaka, među kojima je najpoznatija Pančićeva omorika (Picea omorika).
Pančić je smatrao da je „prosvećenost najbolje sredstvo za oblagorođavanje naravi i stvaranje blagostanja“ i veliki ugled uživao je i kao pedagog. Kao prvi profesor „jestastvenice“ na beogradskom Liceju, napisao je prvi udžbenik iz ovog predmeta (sastojao se od Zoologije, Mineralogije i geologije i Botanike). Verujući da se jestastvenica „najbolje uči u polju, u šumi, na brdu - u samoj prirodi“, od početka je zastupao princip očigledne nastave ičesto organizovao ekskurzije za svoje učenike.
Josif Pančiće slovio je za jednu od najobrazovanijih ličnosti svog vremena. Bio je dugogodišnji rektor Velike škole, jedan od osnivača Srpskog lekarskog društva, član svih glavnih naučnih udruženja u Srbiji i prvi predsednik Srpske kraljevske akademije. Autor je više od 40 naučnih radova, a njegovim kapitalnim delom smatra se Flora Kneževine Srbije (1874).


Elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki Biblioteka Matice srpske obeležava 150 godina od rođenja slikara Marka Murata (1864-1944). Uz Nadeždu Petrović, Kostu Milićevića, Milana Milovanovića i Boru Stevanovića, Marko Murat smatra se jednim od najplodnijih, stilski najdoslednijih i najznačajnijih predstavnika srpske umetnosti krajem 19. veka i početka 20. veka, odnosno vremena koje se po stilskom opredeljenju poklapa sa periodom plenerizma i impresionizma. Izložba se u javnom katalogu Biblioteke može pogledati od 31. jula do 28. avgusta 2014. Autorka izložbe je Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Marko Murat rođen je 30. decembra 1864. godine u Luci Šipanskoj pored Dubrovnika. U Dubrovniku je završio osnovnu školu i gimnaziju i posle je tri godine studirao teologiju. U Zadru je pohađao atelje fratra slikara Josipa Rosija gde je dobio osnovno likovno obrazovanje. U leto 1886. zagrebački list Vijenac objavio je Muratov crtež Sijelo u Cvijete Zuzorićeve što mu je donelo stipendiju za slikarske studije poznatog mecene barona Luja Vranicanija. Murat se opredelio za studije na Akademiji likovnih umetnosti u Minhenu gde je diplomirao 1893. predstavivši se reprezentativnom kompozicijom Cveti u Dubrovniku.
Nakon završenih studija otišao je u Dubrovnik, a već u proleće 1894. u Beograd gde je s prekidima ostao do početka Prvog svetskog rata. To je vreme umetnikovog najvećeg i najplodnijeg poleta kada inspirisan motivima iz zavičaja, predelom, ljudima, istorijom i legendom stvara neka od svojih najpoznatijih dela: Proleće, Pred crkvom svetog Vlaha, Dah Dubrovačkog proleća, Konavljanka... U međuvremenu, deluje i kao pedagog u Drugoj beogradskoj gimnaziji i Umetničko-zanatskoj školi, a angažovan je i na umetničkim poslovima, organizator je izložbi i izlagač na domaćim i svetskim izložbama, pokretač akcija za osnivanje umetničkih udruženja, član žirija. Tako je na svetskoj izložbi u Parizu 1900. izložio istorijsku kompoziciju Dolazak cara Dušana u Dubrovnik, jedan je od osnivača Društva srpskih umetnika „Lada” 1904, član je Društva srpsko-hrvatskih umetnika „Medulić” 1911-1914, član Odbora za organizaciju umetničkih poslova Srbije i Jugoslovenstva. Od javnih priznanja kojih je dobio nekoliko svakako je najznačajniji izbor za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije 1920, odnosno redovnog člana 1940. i to pristupnom besedom „O slikarstvu Dubrovnika”. Do penzionisanja 1932. radio je kao upravnik Nadleštva za umetnost i spomenike i konzervator umetničko-istorijskih spomenika Dubrovnika.
Pored pomenutih dela poznati su i portreti članova njegove porodice, autoportreti, kao i mnogobrojni crteži predela s mora, dubrovačkih ulica, figura u pleneru, te vlastitog lika na pismima kojima se javljao prijateljima.
Marko Murat umro je 14. oktobra 1944. u Dubrovniku.


Povodom 200 godina od rođenja dramskog pisca, glumca, reditelja i  dramaturga Edea Sigligetija (1814 – 1878), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Peter Hajnerman, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 9. do 31. jula 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Ede Sigligeti, jedan od najplodnijih mađarskih dramskih pisaca (napisao je 114 scenskih dela), rođen je 1814. godine kao Jožef Satmari. Školovao se u Velikom Varadinu i Temišvaru, studirao u Pešti. Otac mu je namenio svešteničku a potom inženjersku karijeru, ali je on 1834. godine postao glumac. Predavao je na peštanskoj Glumačkoj akademiji, u Narodnom pozorištu bio je glumac, dramaturg, reditelj, a kasnije i upravnik. Smatra se tvorcem mađarskih popularnih narodnih pozorišnih komada s pevanjem i igrom. Decenijama je bio najomiljeniji dramski stvaralac u Mađarskoj, a neki njegovi komadi postali su  sastavni deo repertoara Srpskog narodnog pozorišta (SNP) u Novom Sadu i  Narodnog pozorišta u Beogradu. Prvi Sigligetijev komad prikazan na srpskoj sceni, Vojnički begunac (posrbljen od Radivoja Stratimirovića, igran 1862), decenijama se održao na repertoaru SNP-a. Veliki uspeh imali su i ostali Sigligetijevi komadi iz narodnog života: Dva pištolja (1862), Robijaš, prvi put izveden u Beogradu 1871, Mamica (1871), Ciganin (1873), Tri bračne zapovesti (1874), Radnička pobuna (1878), Ženska vlada (1898). Sigligetijevo delo ostavilo je snažan pečat ne samo na mađarsku već i na srpsku pozorišnu umetnost.


Stogodišnjicu rođenja Dragiše Živkovića (1914 - 2002), istoričara i teoretičara književnosti, esejiste i prevodioca, Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 18. juna do 9. jula 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Dragiša Živković, jedan od najznačajnijih i najuticajnijih proučavalaca književnosti kod nas, rodio se i školovao u Zaječaru, bio student Beogradskog univerziteta iz vremena Pavla Popovića i Aleksandra Belića i doktorirao sa radom iz istorije srpske književne kritike. Bio je lektor na Filozofskom fakultetu u Beogradu, urednik Izdavačkog preduzeća „Kultura“, docent i vanredni profesor na Filozofskom fakultetu u Sarajevu i redovni profesor i šef Katedre za jugoslovensku književnost na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu. Od 1979. bio je glavni i odgovorni urednik Zbornika Matice srpske za književnost i jezik.
Naučni rad Dragiše Živkovića posvećen je teoriji i istoriji književnosti. Uveren da srpska književnost nije „izdvojeno ostrvo na kojem je bujalo samoniklo rastinje egzotičnog mirisa i posebne lepote“ (P. Palavestra), već „neodvojivi deo evropske književnosti i kulture“ (D. Živković), i oslonjen  na pouzdano znanje iz teorije književnosti, dao je teorijski nacrt za književnu periodizaciju i do kraja bio zagovornik primene naučnih metoda i jasnog književnog  pristupa. Objavio je više stotina radova (Počeci srpske književne kritike, Evropski okviri srpske književnosti 1-6, Ritam i pesnički doživljaj, Tokovi srpske književnosti, Od Vuka do Andrića, Bidermajerski usamljenik Sterija, Poezija Laze Kostića i dr.), a njegova Teorija književnosti doživela je više od 20 izdanja.


Sto godina od rođenja Mihaja Avrameskua (1914 - 1981), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 28. maja do 18. juna 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Mihaj Avramesku, pesnik i publicista, rođen je u Felnaku, nedaleko od Temišvara u Rumuniji. Nakon završene učiteljske škole u Aradu, sporazumom tadašnje jugoslovenske i rumunske vlade postavljen je za učitelja u Ečki i Vladimirovcu. Nakon Drugog svetskog rata bio je urednik dečjeg lista Bucuria pionierilor i književnog časopisa Lumina, i direktor Rumunskog narodnog pozorišta u Vršcu. Bio je član Udruženja književnika Srbije, uprave Društva za maternje jezike APV i Izdavačkog saveta Libertatea. Pisao je poeziju (zbirke U zoru, Put ka istini, Stepenice usamljenosti i Šator predvečerja) i romane (Slomljena mladost i Poruka), a oprobao se i kao pisac dramskih komada (Zapalite mlin i Srećna Dakija).
Svojim stvaralačkim i publicističkim radom, Mihaj Avramesku je bio jedan od najaktivnijih i najistrajnijih boraca za negovanje rumunske kulture na ovim područjima.


Povodom 450 godina od rođenja Vilijama Šekspira (1564 - 1616), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 22. aprila do 28. maja u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Vilijam Šekspir, engleski dramski pisac, rođen je u Stratfordu 1564. godine.  Karijeru je započeo u Londonu kao glumac, pisac i suvlasnik pozorišta. Njegov  književni rad obuhvata istorijske drame (Kralj Ričard III, Henri V, Kralj Džon i dr.), komedije (San letnje noći, Dva plemića iz Verone, Vesele žene vindzorske, Mletački trgovac i dr.), tragedije (Magbet, Romeo i Julija, Antonije i Kleopatra, Hamlet, Kralj Lir, Otelo, Koriolan i dr.), narativne poeme (Venera i Adonis, Otmica Lukrecije) i 154 soneta. U svojim delima Šekspir je slikao čovekove vrline i mane, osobine i psihička stanja ljudskog bića, stvorivši tako galeriju nezaboravnih likova i univerzalnih ljudskih sudbina. O književnom ugledu koji je uživao kod svojih savremenika svedoče brojna izdanja i izvođenja njegovih dela na dvoru i u pozorištu. Danas se Šekspir smatra klasikom svetske književnosti i pozorišne umetnosti.


Povodom 150 godina od rođenja pripovedača, dramskog pisca i komediografa Branislava Nušića (1864 - 1938), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 17. marta do 22. aprila 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Branislav Nušić, najveći srpski komediograf, rođen je 1864. godine. Školovao se u Smederevu, studirao u Beogradu i Gracu. Živeo je u Bitolju, Prištini, Novom Sadu, Sarajevu i Beogradu, gde je obavljao diplomatske poslove, bio upravnik pozorišta i načelnik Ministarstva prosvete. Bavio se novinarstvom i fotografijom. Bio je boem, kozer i „ćaskalo i spadalo“ (A. G. Matoš), ali i posmatrač oštrog oka i jezika, darovit portretist i pisac veoma razvijenog smisla za pozorišnu scenu. U književnost ušao kao pesnik, ali je pod uticajem Gogolja brzo prešao na komediju (Narodnog poslanika napisao je još kao student). Kao radoznali svedok razvoja srpskog društva, realist živog duha i vrsni poznavalac karaktera i društvene naravi, stvorio je galeriju nezaboravnih i svevremenih likova, i dela bez kojih je i danas teško zamisliti jedan pozorišni repertoar (Sumnjivo lice, Protekcija, Gospođa ministarka Svet, Ožalošćena porodica, Mister Dolar, Dr, Pokojnik i dr.). Mada njegov  bogati opus obuhvata i brojne pripovetke, romane, feljtone, tragedije i istorijske drame (Pripovetke jednog kaplara, Ramazanske večeri, Opštinsko dete, Knez Ivo od Semberije, Hadži-Loja i dr.), Nušić pripovedač do danas je ostao u senci Nušića - „majstora scene“ i „genija smeha“ (B. Glišić).


Povodom dvestote godišnjice rođenja ruskog pesnika Mihaila Jurjeviča Ljermontova (1814 – 1841), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 19. februara do 17. marta 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Mihail Jurjevič Ljermontov, ruski pesnik i pripovedač, bio je, uz Puškina, najveći predstavnik ruskog romantizma. Rođen je 1814. godine u Moskvi, a rana smrt majke i detinjstvo provedeno bez oca ostavili su snažan pečat na njegovoj ličnosti i umetnosti. Nezadovoljan svojom sudbinom i društvenim prilikama, rano je počeo da piše poeziju. Razvijao se pod uticajem Bajrona. Slobodouman i buntovan, pevao je o snažnim ličnostima, Kavkazu, slobodi i usamljenosti. Rano je došao u sukob sa sredinom, a zbog političke pesme Pesnikova smrt, napisane povodom Puškinove smrti, poslat je na Kavkaz. Poginuo je u dvoboju blizu Pjatigorska 1841.
Pesnik snažnih strasti i divlje slobode, „talentovan u najvećoj mogućoj meri, intelektualan i osetljiv do krajnjih mogućnosti“ (V. Vuletić), Ljermontov je za 27 godina života napisao nekoliko stotina pesama, poema, pripovetki i drama (Demon, Mciri, Pesma o trgovcu Kalašnikovu, Oblaci, Misao, Prorok Borodino, Maskarada i dr.). Njegovo najpoznatije delo, roman Junak našeg doba,  jedno je od najpopularnijih i najprevođenijih dela ruskog romantizma.


Stogodišnjicu početka Prvog svetskog rata (1914-1918) Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 23. januara do 19. februara 2014. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Postavka obuhvata izbor knjiga, dnevnika, zapisa, odluka i drugih svedočanstava o ključnim događajima i pobedama srpske vojske u prvoj godini Rata. Prikazane su skice vojnih operacija koje su vođene, fotografije sa bojišta, kao i portreti vojskovođa - Radomira Putnika, Stepe Stepanovića, Živojina Mišića i Petra Bojovića, koji su komandovali srpskom vojskom u velikim bitkama na Ceru, Drini i Kolubari. Deo izložbe posvećen je izboru citata o herojstvu srpske vojske na početku Velikog rata.
Izložba povodom stogodišnjice Prvog svetskog rata prva je u nizu izložbi koje će, sve do obeležavanja godišnjice konačne pobede, BMS posvetiti ovom događaju.


Povodom dvesto godina od objavljivanja Male prostonarodne slaveno-serbske pjesnarice i Pismenice  serbskoga jezika, po govoru prostoga naroda napisane, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 31. decembra 2013. godine do 23. januara 2014. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Mala prostonarodna slaveno-serbska pjesnarica objavljena je u Beču 1814. godine. To je zbirka od sto lirskih i osam epskih pesama, u kojoj je Vuk napravio grubu klasifikaciju pesama na „muške“ - epske,  i „ženske“ - lirske („pesne mužeske su one koje se uz gusle pevaju”, a „sve one pesne koje nijesu od deset slogova i ne mogu se uz gusle pevati zovu prosti Serblji ženske pesme”). Pojava Male prostonarodne slaveno-serbske pjesnarice označila je prekretnicu u srpskoj književnosti u pogledu odnosa prema narodnoj književnosti.
U Pismenici serbskoga jezika izvršeno je radikalno uprošćavanje srpskog pisma i pravopisa, na čijoj je reformi počeo da radi još Sava Mrkalj. Bez obzira na nesavršenost i nepotpunost, ovo delo je značajno kao prva gramatika govora prostoga naroda i prvi veliki korak na putu normiranja i uspostavljanja pravila u književnom jeziku.


Elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki Biblioteka Matice srpske  obeležava 150 godina od rođenja ruskog glumca, reditelja, pozorišnog pedagoga i teoretičara Konstantina Sergejeviča Stanislavskog (1863-1938). Postavka, čije su autorke Ivana Grgurić i Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović, može se pogledati od 6. do 31. decembra 2013. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Konstantin Sergejevič Stanislavski (pravo prezime Aleksejev), glumac, reditelj i jedan od najznačajnijih teoretičara pozorišne umetnosti 20. veka, rođen je 1863. u Moskvi. Kao glumac i reditelj u Aleksejevskom kružoku i predstavama pripremanim u okviru Društva za umetnost i književnost stiče znanje, iskustvo i načelni stav o pozorišnoj umetnosti. Godine 1898. sa V. Nemirovič-Dančenkom osniva Moskovski hudožestveni teatar (MHT), čiji  umetnički rukovodilac i ideolog ostaje do kraja života. Velike uspehe ostvario je postavkama dela A. K. Tolstoja, Čehova i Gorkog. U režiji i glumi pozorišni realizam razvio je do savršenstva, a MHT je postao pojam teatra realizma i produbljene psihološke interpretacije. Svoja shvatanja i iskustva Stanislavski  je izložio u delima Moj život u umetnosti, Rad glumca na sebi, Rad glumca na ulozi. Njegova teorija, poznata kao Sistem Stanislavskog, zasnovana na principu da glumac mora uvek istinski proživljavati, a ne samo predstavljati spoljne oblike jednom postignutog preživljavanja, predstavlja nezaobilazan metod u studijama glume i režije.
Konstantin Sergejevič Stanislavski izvršio je ogroman uticaj na razvoj ruske pozorišne umetnosti, a njegova shvatanja su, više nego shvatanja bilo kog drugog pozorišnog teoretičara, imala snažan međunarodni odjek.


Povodom sto godina od rođenja mađarskog pesnika Šandora Vereša (1913-1989), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki kojom su obuhvaćena Verešova dela kao i literatura o njemu. Autori postavke su Marina Šmudla i Peter Hajnerman, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 18. novembra do 6. decembra 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Šandor Vereš, pesnik, prevodilac, dramatičar, esejista i prozaista, rođen je u Sombathelju 1913. godine. Studirao je filozofiju u Pečuju i stekao doktorat. Njegova doktorska disertacija  iz područja psihologije pesničkog stvaranja, objavljena je 1939. godine pod naslovom Rađanje pesme. Radio je kao profesor, bibliotekar, urednik i lektor, a od 1951. godine živi kao slobodan književnik u Budimpešti. Prve pesme objavio je već kao četrnaestogodišnjak, a prvu zbirku pesama Hladno je, kojom je postigao veliki uspeh kod kritike, izdao je 1934. godine. Nakon toga objavio je više od dvadeset knjiga poezije, proze i prevoda od kojih su najznačajnije: Rođenje pesme, Meduza, Elisij, Azbuka ljubavi, Trem sa zubima, Kula ćutanja. Kao pisac dečje poezije objavio je nekoliko zbirki pesama: Korpa sa voćem, Bobita, Zimzizim, Kad bi svet kos bio.
Vrlo je značajna i njegova prevodilačka delatnost. Osim Šekspira, T.S. Eliota, Malarmea i mnogih drugih, značajni su i njegovi prevodi naših pesnika.
Zbog majstorstva pesme i virtuozne versifikacije, Šandor Vereš je jedna od najvećih ličnosti moderne mađarske poezije. Dobitnik je brojnih nagrada i priznanja.


Dvesto godina od rođenja italijanskog kompozitora Đuzepea Verdija (1813–1901), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih  zbirki. Postavka, čiji su autori Ivana Grgurić i Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 25. oktobra do 18. novembra 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Đuzepe Verdi, najistaknutiji predstavnik italijanske opere, rođen je u skromnoj gostioničarskoj porodici u mestu Le Ronkole, kraj Buseta. Umetničku delatnost započeo je u vreme političkih trzavica neujedinjene Italije, a u operi je video revolucionarno političko oruđe za oslobođenje i ujedinjenje zemlje. Nakon uspeha Oberta (1839) i Lombardijaca i, naročito, opere Nabuko, njegovo ime je postalo simbol patriotizma i stremljenja ka slobodi, a horske arije iz njegovih opera postale su ujedinjen glas pobunjenog italijanskog naroda. U periodu do nastanka Latinske trilogije (1851-1853), kako se jednim imenom nazivaju njegove tri najznačajnije opere - Rigoleto, Trubadur i Travijata, Verdi je stvorio niz dela (Ernani, Jovanka Orleanka, Alzira, Atila, Magbet, Razbojnici, Gusar, Bitka kod Legnana, Lujza Miler, Stifelio),ukojima je usavršavao svoj dramski izraz. Od prvih ostvarenja Verdi se postavio kao autor kojem je veoma stalo da u operi istakne dramsku istinu, stvarnost radnje i karaktera. Gledajući u svojim junacima pre svega ljude, sa svim njihovim dobrim i lošim osobinama, i zanemarujući njihov socijalni status, Verdi je na pozornicu izveo dvorske lude i žene iz polusveta, produbljujući tako dramsku radnju i ostavljajući snažan utisak na gledaoce. Godine 1871. nastala je Aida, velika opera u četiri čina, koja je prvi put izvedena u Kairu, povodom otvaranja Sueckog kanala. Nakon toga Verdi je napisao  još nekoliko opera (Sicilijansko večernje, Bal pod maskama, Moć sudbine i Don Karlos), koje su izvođene s manje ili više uspeha, a završnu etapu, i poslednji vrhunac njegovog stvaralačkog razvoja predstavljaju Otelo (1887) - impresivna slika duboke tragedije ljubavi, i Falstaf (1893) - jedna od najduhovitijih muzičkih komedija ikad, ili „vedri pozdrav životu sa ivice groba“, kako je ovo svoje delo nazivao sam autor.
Verdi je umro u Milanu 1901. godine. Sahranjen je uz zvuke Hora Jevreja iz opere Nabuko, koji mu je, u znak zahvalnosti, ljubavi i poštovanja, na ulicama  pevao narod.


Dvestotu godišnjicu rođenja pesnika, vladara i vladike Petra II Petrovića Njegoša (1813–1851), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Postavka, čije su autorke Olivera Mihajlović i Ivana Grgurić a urednik Miro Vuksanović, svakodnevno će biti prezentovana u javnom katalogu Biblioteke, počev od 19. septembra 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Petar II Petrović Njegoš, jedna od najmarkantnijih istorijskih figura 19. veka, rođen je 1813. kao Radivoje (Rade) Petrović u Njegušima, pod Lovćenom. Rastao je u kući u kojoj je rođeno svih sedam vladara dinastije Petrović, a 1830, odlukom i poslednjom voljom Petra I, i sâm je postao vladar. Tri godine kasnije ustoličen je za vladiku, a već u prvim godinama vladavine počeo je "okrutan ali metodičan postupak: da od plemena načini narod, a od naroda i zemlje državu" (I. Sekulić). Ustanovio je senat i državnu blagajnu, uveo plaćanje poreza, oformio policijsku službu, osnovao školu, otvorio štampariju, pokrenuo prvi crnogorski časopis, negovao diplomatiju... Godine 1834. u svojoj štampariji objavio je prve zbirke pesama - Lijek jarosti turske i Pustinjak cetinski, kao i pesmu Srbin Srbima na časti zahvaljuje. Ponikla na junaštvu, časti i narodnom desetercu, oplemenjena erudicijom, mudrošću i dubokom filozofskom mišlju, Njegoševa poezija vrhunac je dostigla u Luči mikrokozma (1845) i Gorskom vijencu (1847), pesničkim tvorevinama koje su do danas nepresušan izvor interesovanja čitalaca, naučnika, izdavača i prevodilaca. Uz Luču i Gorski vijenac, Njegoš je u štamparijama na Cetinju, u Beogradu, Beču, Zagrebu i Zemunu objavio još desetak dela (Žitije Mrđena Nesretnikovića, Oda stupljenja na presto Ferdinanda I imperatora austriskoga i kralja mađarskoga, Tri dana u Triestu, Ogledalo srbsko, Kula Đurašića i Čardak Aleksića, Lažni car Šćepan Mali, Slobodijada).
Njegoš je "najmisaoniji čovek, najbolja filozofska glava, najjači i najdublji duh među svima srpskim piscima" (J. Skerlić). Svojom poezijom, u srpsku književnost utisnuo je dubok i samosvojan pečat i ostao nenadmašan pesnički uzor.


Povodom 150 godina od rođenja srpskog pisca Svetolika Rankovića Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki i Rukopisnog odeljenja Matice srpske kojom su obuhvaćena Rankovićeva dela, kao i literatura o njemu. Autorke izložbe su Silvija Čamber i Ivana Grgurić, urednik Miro Vuksanović, a može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 23. avgusta do 19. septembra 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Svetolik Ranković rođen je 7. decembra 1863. godine u Velikoj Moštanici, a potom se njegova porodica seli u Garaši, selo pored Aranđelovca. Nižu gimnaziju i bogosloviju Ranković je završio 1884. u Beogradu, a potom je otišao u Kijev gde je 1888. godine svršio Duhovnu akademiju upoznavši se sa bogoslovsko-filozofskim naukama i istorijom ruske i svetske literature. Najveći uticaj na njega ostavila su dela Tolstoja, Gogolja, Gončarova, Koroljenka i drugih ruskih pisaca.
Godine 1892. objavio je prvu pripovetku „Jesenje slike” u časopisu Otadžbina. Dok je Ranković bio na letnjem raspustu 1886. hajduci su napali porodičnu kuću i ubili oca Pavla, a majku i ostale mučili. Ranković je uspeo da pobegne i dovede pomoć pod okolnostima koje su opisane u njegovom prvom romanu Gorski car objavljenom 1897. godine kao 38. knjiga Srpske književne zadruge. Drugi roman Seoska učiteljica nagradila je Matica srpska, a štampala ga je Kolarčeva zadužbina 1899. godine. Lečeći se od tuberkuloze u Herceg Novom 1898. dovršava pripovetku „Stari vruskavac” i započinje pisanje trećeg romana Porušeni ideali. Nakon smrti najmlađeg sina prešao je u Beograd gde je 18. marta 1899. umro u 36. godini života. Srpska književna zadruga je 1900. godine, kao 62. knjigu, objavila Porušene ideale koje je Ranković završio poslednjih nedelja života u samrtnoj postelji.
U četvrtom kolu Antologijske edicije Deset vekova srpske književnosti Izdavački centar Matice srpske (ICMS) objavio je 2013. knjigu Svetolik Ranković koju je priredio Radoslav Eraković. Ovom piscu ogled je posvetila i Svetlana Velmar-Janković u knjizi Srodnici koju je, takođe 2013, objavio ICMS u Ediciji Matica.


Povodom 200 godina od rođenja danskog filozofa, teologa i pesnika, jednog od osnivača egzistencijalističke filozofije, Serena Kjerkegora, Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki kojom su obuhvaćena Kjerkegorova dela, kao i literatura o njemu. Autorka izložbe je Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović, a može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 29. jula do 23. avgusta 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Seren Kjerkegor rođen je 5. maja 1813. godine u Kopenhagenu. Njegov lični život obeležili su događaji koje je dansko društvo smatralo skandaloznim, a tu spadaju: porodična mitologija, raskid veridbe sa Reginom Olsen, napad satiričnog lista Gusar na Serena i istupi filozofa protiv Crkve. Bio je veliki kritičar sistematizovane racionalističke misli, posebno hegelijanizma, kao i formalnih crkvenih običaja. Razdoblje njegove stvaralačke euforije traje od 1843. do 1846. Svoja rana, ujedno i najvažnija filozofska dela pisao je pod različitim pseudonimima. Najpre je objavio knjigu pod antihegelovskim naslovom Ili-Ili, ubrzo zatim Ponavljanje i Strah i drhtanje, potom Filozofske mrvice, te psihološko delo Pojam strepnje.
Ovaj najveći danski filozof poslednje dane proveo je u bolnici u Kopenhagenu gde je umro 11. novembra 1855. godine. Na samrtnoj postelji je završio pisanje Dnevnika koji je imao čak 2.845 strana. Kao i sve stvaraoce koji su bili ispred svog vremena, Kjerkegora su počeli da cene tek decenijama nakon njegove smrti, da bi punu afirmaciju stekao tek vek kasnije.


U znak sećanja na književnika i dramskog pisca Ranka Marinkovića (1913–2001), od čijeg se rođenja ove godine navršava 100 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 1. jula do 29. jula 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Ranko Marinković, novelista, esejista, romanopisac, dramski pisac i kritičar, rođen je 1913. godine na Visu. Studirao je i diplomirao na Filozofskom fakultetu u Zagrebu.  Nakon Drugog svetskog rata bio je direktor Drame Hrvatskog narodnog kazališta i profesor Akademije za kazališnu umjetnost u Zagrebu. Prve korake u književnosti načinio je kao student, objavljujući pesme, novele i kritike u književnim časopisima. Sa Ivanom Dončevićem osnovao je reviju Dani i ljudi(1935), koja je bila kratkog veka. Pisao je romane, novele, drame, eseje, književne, pozorišne i filmske kritike i prikaze. U celokupnom pripovedačkom i dramskom stvaralaštvu Ranka Marinkovića do izražaja dolazi postupak istančane psihološke analize, čiji su sastavni delovi ironija, cinizam i groteska. Uz dramu Glorija, koja danas ima antologijsku vrednost, i roman Kiklop, koji se smatra vrhuncem njegovog stvaralaštva i jednim od najboljih hrvatskih romana 20. veka, najpoznatija dela su mu drame Albatros i Politeia, zbirke pripovedaka Proze, Ruke, Pod balkonima, Poniženje Sokrata i pozorišne kritike Geste i grimase.
Ranko Marinković je bio član SANU i JAZU. Za književni rad nagrađen je brojnim nagradama i priznanjima (NIN-ova, Goranova i Nazorova nagrada, Nagrada grada Zagreba i dr.)


U znak sećanja na francuskog književnika Albera Kamija (1913-1960), od čijeg se rođenja ove godine navršava sto godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Daniela Kermeci, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 3. juna do 1. jula 2013. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Alber Kami, francuski pisac i mislilac, rođen je u gradu Mondovi u Alžiru. Studirao je filozofiju i književnost, izdržavajući se radeći najraznovrsnije poslove (bio je dobavljač, pomorsko-trgovački mešetar, činovnik, meteorolog...). Uprkos činjenici da je već tokom studija oboleo od tuberkuloze, bio je veoma aktivan - bavio se pisanjem, osnovao pozorišnu trupu, bio član pokreta otpora, sarađivao sa časopisima, putovao po Evropi... Godine 1937. objavio je prvu knjigu - Naličje i lice, a pet godina kasnije u "Galimaru" mu izlaze Stranac i Mit o Sizifu, dela koja će mu doneti svetsku slavu. Čitavog života bio je aktivan i društveno angažovan. U književnosti se najdublje posvetio   idejama apsurda (simbolika mita o Sizifu) i revolta (simbolika  mita o Prometeju), verujući da čoveku, nakon raspadanja hrišćanskih i građanskih vrednosti, ostaju samo osećaj apsurda i besmisla sveta, i umetnost - napor da se taj besmisao izrazi. Pisao je romane (Stranac, Kuga, Pad, Srećna smrt), oglede i eseje (Pobunjeni čovek, Leto, Pismo nemačkom prijatelju), hronike, autobiografsku prozu... Autor je nekoliko pozorišnih  komada (Nesporazum, Kaligula, Pravednici, Opsadno stanje), a radio je i adaptacije dela drugih autora (Bucati, Fokner, Dostojevski i dr.). Godine 1957. dobio je Nobelovu nagradu za književnost. Tri godine kasnije poginuo je u saobraćajnoj nesreći nedaleko od Pariza.


Povodom 125 godina od rođenja engleskog pisca i kritičara Tomasa Sternsa Eliota (1888–1965), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 8. maja do 3. juna 2013. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Tomas Sterns Eliot, jedan od najznačajnijih pesnika 20. veka, rođen je u Sent Luisu (SAD), ali je 1927. uzeo englesko državljanstvo, proglasivši se "anglokatolikom u religiji, klasicistom u književnosti i rojalistom u politici". Studirao je na Harvardu, Sorboni, Marburgu i Oksfordu, radio kao profesor, računovođa, i direktor izdavačke kuće. Prve pesme objavio je kao student, u listu Harvardski advokat, a prvu zbirku Prufok i druga zapažanja 1917. godine. Slavu mu je donela poema Pusta zemlja (1922), za kojom su usledile Čista sreda i Četiri kvarteta. Smatra se jednim od najobrazovanijih pesnika (često je optuživan za elitizam i inetelektualni snobizam), koji nije krio uticaj tradicije na sopstveno pesništvo ("Pozivam se na tradiciju koja počinje sa Bodlerom, a kulminira u Valeriju."). Bavio se književnom kritikom (Tradicija i individualni talenat, Funkcija poezije i funkcija kritike, Ka definiciji kulture i dr.), i dramom (Ubistvo u katedrali, Porodični sastanak, Poverljivi činovnik, Koktel i dr.) i njima je, po mišljenju kritike, napravio prekretnicu u evropskoj i svetskoj književnosti 20. veka.Snažan književni uticaj imao je i njegov časopis Kriterion (Criterion), koji je 17 godina izlazio u Londonu.
Tomas Sterns Eliot, dobitnik Nobelove i Geteove nagrade i nosilac 16 počasnih doktorata, umro je u Londonu 1965. godine.


U znak sećanja na norveškog slikara Edvarda Munka (1863–1944), od čijeg se rođenja ove godine navršava 150 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Daniela Kermeci, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 15. aprila do 8. maja 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Edvard Munk je rođen 1863. godine u Lotenu. Školovao se u Oslu, gde je studirao na Tehničkom fakultetu, a 1880. godine potpuno se posvetio slikanju. Godine 1889. organizuje prvu samostalnu izložbu koja mu obezbeđuje stipendiju za usavršavanje u Francuskoj. Mnogo je putovao, život je proveo na relaciji Pariz-Berlin–Oslo, a 1916. godine odselio se na imanje u Ekliju, gde je ostao do smrti (1944).
Munkovo delo na početku je bilo neprihvaćeno, izazivalo je skandale i neodobravanje, a njegova prva izložba u Berlinu (1892), koja mu je donela slavu u umetničkim krugovima Nemačke, zatvorena je i proglašena "uvredom umetnosti". S platnima, drvorezima i litografijama na kojima dominiraju motivi bolesti, smrti, samoće, gorčine i patnje, Munk se, u godinama koje su usledile, ipak nametnuo kao jedna od najoriginalnijih figura svog vremena i dao velik doprinos formiranju ekspresionizma u Nemačkoj i Skandinaviji. Njegovo ubeđenje da "ne treba slikati enterijere sa ljudima koji sede u njima i čitaju knjige", već "ljude koji dišu, osećaju, vole i pate", otelotvoreno je na ogromnom broju radova  (samo u Munkovom muzeju u Oslu čuva ih se više od hiljadu), a uz Krik, po mnogima  najznačajnije Munkovo delo, među najpoznatijima su Madona, Igra života, Vampir, Pepeo, Melanholija, Pubertet,  Bolesno dete, Smrt u bolesničkoj sobi i druga.


U znak sećanja na književnika i prevodioca Eriha Koša (1913–2010), od čijeg se rođenja ove godine navršava sto godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 18. marta do 15. aprila 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Erih Koš je rođen 1913. godine u Sarajevu. Diplomirao je na Pravnom fakultetu Beogradu, a nakon završetka Drugog svetskog rata obavljao je brojne državne funkcije (bio je potpredsednik Komiteta za kulturu vlade FNRJ, načelnik Ministarstva za kulturu i prosvetu u Saveznom izvršnom veću, pomoćnik upravnika Narodnog muzeja, generalni sekretar Jugoslovenske lige za mir, diplomata...). Prvu pripovetku, Suha, objavio je 1945, a prvu zbirku priča, Kao vuci, 1947. godine. Govorio je četiri jezika i prevodio Getea i Šamisa. U njegovom bogatom opusu (više izdanja zbirki pripovedaka, nekoliko romana, četiri knjige eseja i ogleda, tri knjige autobiografske proze, članci, pamfleti i dr.), dominiraju knjige sa temama iz NOB-a i savremenog života, prepoznatljive po oštroj opservaciji, slikovitom pripovedanju i satiri. Među njegovim najpoznatijim delima su romani Veliki Mak, Il tifo, Mreže, knjige priča Kao vuci, Mešano društvo, Cveće i bodlje, Satire, eseji Taj prokleti zanat spisateljski, autobiografska proza Uzgredne zabeleške i dr.
Koš je bio redovni član SANU, predsednik PEN centra Srbije i Zadužbine Ive Andrića, član Uprave Saveza književnika Jugoslavije i Udruženja književnika Srbije. Za književni rad nagrađen je gotovo svim značajnim priznanjima (Oktobarska, NIN-ova i Sedmojulska nagrada, "Kočićevo pero" i "Zlatni beočug" za životno delo i dr.). Umro je 2010. godine.


Povodom tristote godišnjice rođenja francuskog filozofa, pisca i enciklopediste Denija Didroa (1713–1784), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Milica Cvetković, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 22. februara do 18. marta 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Deni Didro, jedan od najznačajnijih stvaralaca epohe prosvećenosti,  rođen je 1713. godine u Langru. Pripadao je krugu filozofa, literata i slobodnih mislilaca koji su, krajem 18. veka, odigrali ogromnu ulogu u ideološkom pripremanju trećeg staleža za obračun s vladajućom klasom. Obrazovan, smeo i uporan, od početka se suprotstavljao mračnjaštvu i dogmi i svako njegovo delo značilo je snažan udarac feudalizmu i klerikalizmu (njegova prva knjiga, Filozofske misli iz 1746. bila je toliko revolucionarna da je spaljena na lomači, a zbog eseja Pismo o slepima na pouku onima koji vide osuđen je na tri meseca tamnice). Bio je inspirator i glavni urednik velike francuske Enciklopedije (objavljena između 1751. i 1772. godine u 28 tomova), oko koje je okupio najveće umove svog vremena (Dalamber, Holbah, Monteskje, Volter, Ruso i dr.). Uz posao na Enciklopediji, pisao je filozofske rasprave sa materijalističkim idejama (Razgovor između Dalambera i Didroa, Dalamberov san, Misli o objašnjenju prirode i dr.) i eseje u kojima se zalagao za stvaranje nove kulture zasnovane na racionalnim principima. Tekstovima objavljenim u delu  Saloni, u kom analizira slikarstvo epohe, Didro je stvorio umetničku kritiku.  Suprotstavljanjem buržoaske koncepcije aristokratskoj, i izvođenjem plebejaca na scenu, stvorio je žanr građanske drame (Nezakoniti sin, Otac porodice i dr.). Među njegovim  najpoznatijim proznim delima nalaze se Redovnica, Žak fatalist i Ramoov sinovac.
Didro je umro u Parizu 1784. godine. Sahranjen je u crkvi Sen-Roš, koja je opljačkana i demolirana u vreme Revolucije. Njegovi ostaci se danas verovatno nalaze u pariskim katakombama.


U znak sećanja na esejistu, književnog i umetničkog kritičara, teoretičara književnosti i estetičara Bogdana Popovića (1863–1944), od čijeg se rođenja ove godine navršava 150 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki i zbirki ROMS. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 28. januara do 22. februara 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Tvorac beogradskog književnog stila i veliki vaspitač u estetici, Bogdan Popović, rođen je u Beogradu 1863. godine. Školovao se na beogradskoj Velikoj školi i u Parizu, a osim kratkog boravka u Londonu (1914-1918), život je proveo u Beogradu, radeći kao univerzitetski profesor. Svojim pedagoškim, a naročito kritičarskim radom, izvršio je ogroman uticaj na razvoj srpske književnosti s kraja 19. i prve polovine 20. veka. Esteta, francuski đak i prefinjen kritičar aristokratskih manira i velikog znanja, negovao je estetičku umetničku kritiku, u srpsku književnost  uneo je evropska umetnička shvatanja i odigrao vodeću ulogu u stvaranju moderne kritičke misli. Bio je pokretač i prvi urednik Srpskog književnog glasnika, vodećeg srpskog književnog glasila prve polovine 20. veka, a njegova Antologija novije srpske lirike (1911) ubraja se u najbolja dela te vrste. Uz književnu i umetničku kritiku pisao je oglede i studije iz oblasti estetike, istorije i teorije književnosti (Bomarše, O književnosti, Ogledi iz književnosti i umetnosti, Iz teorije književnosti, O vaspitanju ukusa, Teorija "reda-po-red" i dr.). Bio je član Srpske kraljevske akademije i počasni doktor Beogradskog univerziteta. Umro je u Beogradu 1944. godine.


Povodom dvestote godišnjice rođenja kompozitora, dramskog pisca, filozofa, pesnika, pozorišnog reditelja i dirigenta Riharda Vagnera (1813–1883), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Marija Vaš, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 3. do 28,  januara 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Rihard Vagner je uz Verdija bio najznačajniji romantičarski operski kompozitor. Rođen je u Lajpcigu 1813. godine. Živeo je u Drezdenu, Cirihu,   Tribšenu i Minhenu, gde je stvarao pod okriljem Ludviga II Bavarskog. Poslednju dekadu života proveo je u Bajrojtu, gde je prema njegovoj zamisli izgrađeno pozorište Festšpilhaus. Bio je tvorac nemačke muzičke drame, reformator opere i najveći borac protiv konzervatizma i konvencionalnosti muzičke scene. Odbacujući zastarele klišeje operske tradicije, Vagner je u operu uveo jasno izražene sukobe likova i karaktera i prikazao dramsku akciju koja neminovno vodi do sukoba i katarze. Motive za svoje muzičke drame uzimao je pretežno iz nemačke mitologije, a tekst i muziku pisao je sam. Za njegova dela karakteristična je izuzetno bogata harmonija, kao i lajtmotivi, koji postaju jedno od  njegovih najvažnijih sredstava za provođenje akcije na dramskom planu.
Uz opere, među kojima su najpoznatije Holanđanin lutalica, Tanhojzer, Loengrin, Tristan i Izolda, Prsten Nibelunga (sadrži drame Rajnsko zlato, Valkira, Zigfrid i Sumrak bogova), Majstori pevači i Parsifal,  Vagner je pisao orkestarska, horska i kamerna dela, kao i muzičko-filozofske studije (Umetničko delo budućnosti, Umetnost i revolucija i dr.).


U znak sećanja na slikara Marka Šagala, od čijeg se rođenja navršava 125 godina, Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Milica Cvetković, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 29. novembra do 31. decembra 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Mark Šagal, jedan od najoriginalnijih modernih evropskih slikara, rođen je u jevrejskoj porodici u Vitebsku (današnja Belorusija), živeo je u Parizu, a umro u Nici. Tokom više od osam decenija umetničkog rada oprobao se u raznim avangardnim pravcima koji su obeležili 20. vek, ali je do kraja ostao umetnik koji se "ne može imitirati, ali ni klasifikovati" (E. Genauer). Njegova platna na kojima se, u vatrometu boja i s obiljem detalja, prepliću legende, sećanja, utisci, folklor, religija, mistika, scene iz cirkusa, pitomi predeli, ulice rodnog grada, leteći prolaznici, životinje, snovi..., jedinstvena su po umetničkom izrazu. Bavio se i grafikom, keramikom i tapiserijom, kao i izradom vitraža (katedrale u Majncu, Remsu i Cirihu, sinagoga Hebrejskog univerziteta u Jerusalimu, zgrada Ujedninjenih nacija u Njujorku i dr.) i murala (zgrada Opere u Parizu, Metropoliten opera u Njujorku ... ).
Mark Šagal bio je jedan je od retkih umetnika koji je doživeo da mu slike budu izložene u Luvru (1977), a danas se njegova dela čuvaju u vodećim muzejima i galerijama sveta.


Biblioteka Matice srpske je povodom 175 godina od rođenja pisca, esejiste i književnog kritičara Koste Ruvarca priredila elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki i zbirki ROMS. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 25. oktobra do 28. novembra 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Kosta Ruvarac, pisac i teoretičar Ujedinjene omladine srpske, rođen je u Starim Banovcima 1837. godine. Školovao se u Slankamenu i Sremskim Karlovcima. Studirao je pravo u Pešti, gde počinje njegov književni rad. Bio je jedan od osnivača i  najaktivnijih članova omladinskog društva "Preodnica". Pisao je pripovetke (Karlovački đak, Saski dvorac i Verna Danica – nedovršena), književnu kritiku (za dela Ljubomira Nenadovića, Stojana Novakovića, Jovana Subotića i dr.), bavio se prevođenjem (dela Kernera, Hajzea, Kuniša), a za potrebe amaterske pozorišne družine u Pešti  radio je posrbe dramskih komada. U ocenjivanje književnih radova prvi je počeo unostiti ozbiljne književne kriterijume, a zajedno sa Jovanom Andrejevićem smatra se najznačajnijim kritičarem svog vremena.
Antologijsku pesmu Spomen na Ruvarca, kao i pesmu Nad Kostom Ruvarcem napisao je Laza Kostić.


Tristotu godišnjicu rođenja Žan-Žak Rusoa, filozofa, pisca i teoretičara iz doba prosvetiteljstva, Biblioteka Matice srpske obeležiće elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Milica Cvetković, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 27. septembra do 24. oktobra 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Žan-Žak Ruso je rođen u Švajcarskoj 1713. godine. Život je proveo u Francuskoj i Švajcarskoj. Smatra se jednim od najznačajnijih filozofa prosvetiteljstva. Slavu mu je donela Rasprava o umetnostima (1750), u kojoj se prvi put pojavljuje ideja koju će kasnije razvijati u svojim delima: da je čovek po prirodi slobodan i dobar, a da su nepravični i nerazumni sistemi vladavine doprineli potiskivanju i gušenju njegove prirode. Ruso je verovao da ljudi teba da se vrate prirodi. U pedagoškom romanu Emil ili O vaspitanju (1762), koji je javno osuđivan i spaljivan, iznosi utopistički program prirodnog vaspitanja, zaštićenog od štetnih uticaja nemoralnog drušva. Smatrajući svojinu glavnim izvorom sukoba i nejednakosti među ljudima, u delu O poreklu i osnovama nejednakosti među ljudima (1754) Ruso razmatra društvenu nejednakost kao nužnu posledicu socijalizovanja, razvoja razuma i obrazovanja, a u Društvenom ugovoru (1762), političkoj raspravi koja je inspirisala celokupnu ideologiju francuske građanske revolucije, govori o nepravdi koju društvo čini pojedincima i iznosi teoriju o pravednoj državi, zasnovanoj na opštoj volji naroda.
Svojom političkom filozofijom Ruso je uticao na Kanta, Fihtea i donekle na Hegela, a svojom "logikom srca" na Šilera, Getea i celokupnu romantičarsku književnost. Među njegovim delima nalaze se i Julija ili Nova Eloiza, Pismo Dalamberu, Pisma s planine i Ispovesti (autobiografija, objavljena posthumno). Autor je i nekoliko muzičkih dela (melodrama Pigmailon, opera Seoski vrač) i radova o muzici: Muzički leksikon, Disertacija o modernoj muzici, Pismo o francuskoj muzici i dr.


U znak sećanja na Gezu Čata (1887–1919), subotičkog pisca od čijeg se rođenja ove godine navršava 125 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Peter Hajnerman, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 28. avgusta do 26. septembra 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Geza Čat, pisac, kritičar, muzikolog i lekar, rođen je 1887. godine u Subotici, pod imenom Jožef Brener. Osim u rodnom gradu, školovao se u Budimpešti, gde je završio medicinu. Prve novele i muzičke osvrte objavio je već kao srednjoškolac, a u studentskim danima pisao je za ugledni mađarski književni časopis Nuugat (Zapad). Radio je kao lekar na Paliću, u Budimpešti i banjaskim lečilištima u današnjoj Rumuniji i Slovačkoj. Lekarsku karijeru završio je na mestu seoskog lekara u Riđici. Poslednju novelu, Deneš Imre, objavio je 1918. godine u listu Esztendő (Godina). Život je završio tragično.
Književna delatnost Geze Čata trajala je svega desetak godina, ali je za njim ostalo značajno književno delo: više od hiljadu stranica drama, muzičkih osvrta, dnevničkih zapisa, eseja, publicističkih tekstova i novela, među kojima su najpoznatije Opijum, Daća, Žaba, Čarobnjakov vrt, Bačka, Otac i sin, Dnevnik morfiniste, Crna tišina, Mala Ema i druge. Smatra se jednim od najdarovitijih predstavnika modernizma prve decenije 20. veka.


Biblioteka Matice srpske je na osnovu građe iz svojih zbirki i ROMS-a priredila elektronsku izložbu povodom 150 godina od prvog broja Javora, jednog od, po rečima Jovana Skerlića, „najglavnijih književnih listova srpskih”. Autorka izložbe je Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 3. do 27. avgusta 2012. godine, a elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Kao list za zabavu i nauku Javor je izlazio je u Novom Sadu 1862/63, a uređivao ga je i izdavao njegov pokretač Jovan Jovanović (Zmaj). Izlazeći uporedo sa Danicom, od koje se nije puno razlikovao, ustupio joj je mesto da bi, nakon 11 godina, 1874, kao list za zabavu, pouku i književnost bio ponovo pokrenut. Do 1892. uređivao ga je dr Ilija Ognjanović (1889. i do 13. maja 1890. sa Jovanom Grčićem, urednikom tada privremeno „ugašenog” Stražilova), a 1893. Danilo A. Živaljević. Javor je svih godina izlaženja štampan u Novom Sadu, a samo poslednje godine, 1893, u Zemunu. Izdavači Javora bili su: Zmaj, Luka Jocić, Arsa Pajević i Jovan Karamata.
Na svojim stranama Javor je u najvećoj meri donosio prozne, poetske i dramske književne tekstove, originalne i prevedene, zatim popularno-naučne članke iz astronomije, geografije, elektronike, istorije, etnografije, pedagogije, hemije, fizike, dijetetike, anatomije, medicine i drugih nauka i disciplina. Poseban deo Javora činila je tematski raznovrsna rubrika nazvana najpre „Listići”, potom „Listak”, gde su objavljivani izveštaji iz kulturnog života, privrede, zanata, saobraćaja, raznih društava, nekrološki članci, bibliografske vesti, zagonetke, odgovori na pitanja čitalaca i sl. Javor je imao veliki broj saradnika, po rečima Ilije Ognjanovića, „mnogu i mnogu staru oprobanu snagu”, „mnogog početnika – poletarca” i „mnogo žensko ime, kao dokaz da i Srpkinja ume misliti i osećati”. 
Matica srpska objavila je u dva toma sadržaj Javora, po autorima (1987) i po predmetima (1989), delo Ivanke Veselinov koja je napisala i predgovor.


Povodom obeležavanja 150 godina od rođenja austrijskog slikara Gustava Klimta (1862–1918), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marija Vaš, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 6. jula do 2. avgusta 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Gustav Klimt je rođen u Baumgartenu, nedaleko od Beča. Završio je Školu primenjenih umetnosti (Kunstgeverbešule). U periodu od 1879. do 1892, zajedno sa bratom Ernestom i prijateljem Francom Mačom, izveo je velik broj dekoraterskih radova (Umetničko-istorijski muzej, palata Saturani i Burgteatar u Beču, zgrada lečilišta u Karlsbadu i dr.). Bio je osnivač i prvi predsednik bečke secesije. U tom periodu nastale su slike Muzika, Šubert za klavirom, Judit, Istina, Zlatno stablo jabuke i druge, kao i brojni pejzaži. Zbog naglašenog erotizma i, kako su govorili, "izopačenosti", njegove alegorijske kompozicije Filozofija, Pravda i Medicina isprovocirale su konzervativni Beč, a nakon izlaganja na prvoj izložbi secesije, Medicina je izazvala veliki skandal i čak postala predmet parlamentarne rasprave. Godine 1903. Klimt je napustio secesiju i tada počinje njegovo prepoznatljivo "zlatno razdoblje" (Vodene zmije, Nada, Poljubac, Stokletov friz, Danaja i dr.). U poslednjim godinama nastale su Dama sa pernatim šeširom, Portret devojčice, Devica, Plesačica i dr. Klimt je umro je Beču 1918. godine.
Mada je Gustav Klimt autor veličanstvenih portreta žena (Portret Margaret Stonborug Vitgenštajn, Portret Frice Ridler, Portret Adele Bloh Bauer, Portet Emilije Flege, Portret Mede Primavezi i dr.), njegov primarni subjekt bilo je, pre svega, žensko telo. Prikazivao ga je naturalistički, s mnogo eroticizma, što mu je donelo epitete "slikara žena" i "najvećeg erotskog slikara epohe", ali i česte kritike javnosti. Njegova dela danas se većinom čuvaju u Muzeju Belvedere u Beču, a velik broj crteža nalazi se u privatnim kolekcijama.


Povodom obeležavanja sto godina od rođenja mađarskog pisca Ištvana Erkenja (1912–1979), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Peter Hajnerman, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 13. juna do 5. jula 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Ištvan Erkenj je rođen 1912. godine u Budimpešti. Prvu novelu objavio je 1937, u časopisu Szép Szó. Drugi svetski rat proveo je na Istočnom frontu, od čega je tri godine bio u zarobljeništvu. Svetsku slavu stekao je svojim tzv. jednominutnim novelama, posebnom književnom vrstom u kojoj se služi groteskom, parabolom, apsurdom i fantastikom, i dramskim tekstovima, koji su s uspehom izvođeni u Evropi i Americi. Erkenj se smatra jednim od najznačajnijih proznih i dramskih pisaca mađarske književnosti 20. veka, i najizvođenijim mađarskim dramskim piscem na svetu. Njegovo celokupno delo na mađarskom jeziku objavljeno je u 11 tomova, od čega tri ispunjavaju drame.
U Erkenjeva najznačajnija dela ubrajaju se Logorski svet, Mačja igra, Totovi, Princeza Jerusalima, Jednominutne novele, Vatrogasac Tot, Izložba ruža, Ćutanje mrtvih, Scenario i dr.


Povodom obeležavanja 150 godina od rođenja Božidara Kneževića (1862–1905), filozofa i istoričara, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 18. maja do 12. juna 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Božidar Knežević rođen je 1862. godine na Ubu. Završio je istorijsko-filološki odsek Velike škole u Beogradu, nakon čega je postavljen za nastavnika u Užicu. Po nalogu prosvetnih vlasti radio je u Nišu, Čačku, Užicu, Kragujevcu i Šapcu. Godine 1902. godine prešao je u Beograd gde se zaposlio kao profesor Prve beogradske gimanazije, postao član Glavnog prosvetnog saveta i drugi urednik Srpskih novina. Tri godine kasnije umro je od tuberkuloze. Život Božidara Kneževića bio je obeležen krajnjom nemaštinom, nastavnikovanjem po palankama, brigom za sopstvenu i bratovljevu decu i  nedostatkom potrebnih sredstava za istraživački i prevodilački rad. Važio je za osobenjaka bez mnogo smisla za svakodnevni život i mislioca snažnih uverenja, na kojeg se teško moglo uticati. Beogradska intelektualna elita ga nije prihvatala. Sve to  sprečilo ga je da za života dobije priznanje kao naučnik i mislilac. Njegova dela, po oceni kritike, predstavljaju varijacije nekoliko glavnih teza u kojima izlaže svoju filozofiju prirode (kosmosa) i društva. Knežević je verovao je da je istorija najviša filozofija. U njegova najznačajnija dela ubrajaju se Principi istorije (Red u istoriji, 1989. i Proporcija u istoriji, 1902), Zakon reda u istoriji i Istoriski kalendar. Pažnju šire čitalačke publike izazvale su  Misli, Kneževićeva moralistička filozofija sažeta u hiljadu aforističnih misli.


Povodom stogodišnjice rođenja Ežena Joneska (1912–1994), francuskog pisca rumunskog porekla, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 20. aprila do 17. maja 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs. Ežen Jonesko, dramski pisac, akademik i jedan od utemeljivača teatra apsurda, rođen je 1912. u rumunskom mestu Slatina. Detinjstvo je proveo u Francuskoj, a život na relaciji Pariz–Bukurešt. Prvu knjigu, zbirku poezije Elegija za sićušna bića, objavio je u Krajovi 1931. Pisao je poeziju i kritiku za brojne rumunske i francuske časopise, bavio se esejistikom i objavio više od trideset dramskih komada, kojima je izvršio preobražaj modernog teatra. Njegove antidrame, prožete satiričim duhom, na tragikomičan način govore o apsurdu u savremenom svetu, smislu i besmislu postojanja, životu i smrti... Godine 1950. u Parizu je premijerno izvedena njegova najpoznatija drama Ćelava pevačica, koju je, kako svedoči u svom Dnevniku, napisao "sasvim slučajno i samo zato da bi ismejao pozorište". Usledili su komadi Lekcija, Žak ili pokornost, Engleski bez profesora, Stolice, Nosorog, Neplaćeni ubica, Kralj umire, Ludilo udvoje, Makbet i drugi, od kojih se mnogi smatraju pozorišnom klasikom. Uz Semjuela Beketa, Jonesko je najznačajnija ličnost savremenog pozorišnog izraza i jedan od najizvođenijih dramskih pisaca 20. veka.


U znak sećanja na Čarlsa Dikensa (1812–1870), engleskog književnika od čijeg se rođenja ove godine navršilo 200 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 22. marta do 19. aprila 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Čarls Dikens, najpoznatiji viktorijanski romanopisac i jedan od najpopularnijih engleskih autora, rođen je u porodici državnog činovnika u Portsmutu. Kako mu je otac završio u dužničkom zatvoru, veoma rano je napustio školu i zaposlio se u fabrici. Radio je, zatim, kao činovnik i novinar, a prvu knjigu, izbor iz novinskih članaka pod nazivom Bozove crtice o svakodnevnom životu i svakodnevnim ljudima, objavio je 1836. Iste godine izašao je i prvi od dvadeset mesečnih nastavaka njegovog prvog romana Pikvikov klub, koji je postigao veliki uspeh. U mesečnim nastavcima usledili su zatim romani Oliver Tvist (1837–38) i Nikolas Niklbi (1838–39). Dikensova popularnost u Engleskoj vrtoglavo je rasla, a ubrzo je postao veoma čitan i u Nemačkoj, Americi, Australiji, Kanadi... Pisao je i objavljivao mnogo i danas se smatra jednim od najplodnijih engleskih pisaca. Uz Olivera Tvista u njegova najznačajnija dela ubrajaju se romani Stara prodavnica retkosti, Život i pustolovine Martina Čazlvita, Dombi i sin, Dejvid Koperfild, Sumorna kuća, Teška vremena, Mala Dorit, Priča o dva grada, Velika očekivanja, Naš zajednički prijatelj i drugi. Njegovi romani, prepoznatljivi po razgranatoj, često melodramatičnoj fabuli, bogatoj galeriji likova i specifičnoj smesi sentimentalnosti, humora i realističnog pripovedanja, doživeli su brojna izdanja širom sveta i nekoliko  filmskih adaptacija.


Povodom 150-godišnjice rođenja kompozitora Kloda Debisija (1862–1918), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 23.  februara do 21. marta 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Klod Debisi se smatra predvodnikom muzičke škole impresionizma i ubraja u najmarkantnije ličnosti francuske i evropske muzike novog vremena.  Klavir je počeo da svira kao dečak, a već u jedanaestoj godini primljen je na Pariski konzervatorijum. Bio je veliki revolucionar u muzici na prelasku iz 19. u 20. vek. Njegova dela nastajala su pod uticajem pesnika Verlena, Bodlera i Malarmea i slikara Manea i Monea, suprotstavljala su se tradicionalnom konceptu tematskog razvoja i često izazivala polemike i podelu pariske publike i kritike. Smatra se kompozitorom koji je oslobodio francusku muziku Vagnerovog uticaja.
Komponovao je klavirska, orkestarska, vokalna i druga dela. Među najpoznatijim su Arabeske, Bergamska svita, Estampe, Slike, Prelidi; Popodne jednog fauna, Nokturno, More; Pet Bodlerovih pesama, Zaboravljene arijete i Galantne svečanosti. Autor je opere Paleas i Melisanda i višedela kamerne muzike.


Povodom dvestogodišnjice rođenja političara i državnika Ilije Garašanina (1812–1874), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih i zbirki ROMS. Postavka, čiji su autori Ivana Grgurić i Silvija Čamber a urednik Miro Vuksanović, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 27. januara do 22. februara 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Ilija Garašanin, rođen 1812. godine u selu Garaši u porodici Milutina Savića, bio je administrator ustavobraniteljskog vremena i jedan od najznačajnijih srpskih državnika. Bio je prvi starešina vojske kneza Miloša,  od 1843. do 1852. ministar unutrašnjih dela, a zatim i ministar spoljnih  poslova. Pod njegovom upravom zavedene su prve pošte, formirane prve bolnice, osnovane i unapređene brojne škole, otvorene Vojna akademija i Velika škola, donet je prvi policijski zakon... U njegovo vreme prvi put su uspostavljene svestrane veze sa Srbima van Srbije. Kao čovek koji je „znao i umeo politički misliti, stvarati i izvoditi političke planove” (D. Stranjaković), Garašanin je u velikoj meri uticao na formiranje unutrašnje i spoljašnje politike Srbije tog vremena. Autor je Načertanija (1844), programa spoljašnje i nacionalne politike Kneževine Srbije, koji predviđa stvaranje velike jugoslovenske države pod vođstvom Srbije.
Ilija Garašanin je u politici ostao do 1867, kada je iznenada otpušten. Godine do smrti (1874) proveo je na svom imanju u Grockoj. Iza sebe je ostavio obimnu političku prepisku.


U znak sećanja na "pesnika mačvanskog sela", pripovedača, romanopisca i dramskog pisca Janka Veselinovića, od čijeg se rođenja ove godine navršava 150 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih i zbirki ROMS. Postavka, koju čini izbor iz Veselinovićevih dela i literature, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 9. do 26. januara 2012. godine. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku i na sajtu www.bms.rs.
Janko Veselinović je rođen 1862. godine u Salašu Crnobarskom. Kao nesvršeni učitelj službovao je u rodnoj Mačvi, nakon čega je u Beogradu radio kao novinar, urednik, korektor Državne štamparije i dramaturg Narodnog pozorišta. Književnim radom počeo je da s bavi tokom učiteljevanja u Šapcu, a njegova prva pripovetka Luda Velinka objavljena je u podlisku Šabačkog glasnika. O selu i seoskom životu, kojima je posvetio najveći broj svojih dela, pisao je prisno i s mnogo ljubavi, često idealizujući patrijarhalnu porodicu i odnose u njoj. Do smrti (Glogovac, 1905) objavio je više od sto pripovedaka (Zeleni vajati, Samrtna čaša, Rajske duše, Male priče, zbirke Slike iz seoskog života i druge), pozorišne komade Potera i Đido (sa Dragomirom Brzakom) i romane Seljanka i Hajduk Stanko.


Povodom stogodišnjice rođenja Milovana Đilasa, pisca, publiciste, političkog radnika i najpoznatijeg komunističkog disidenta u bivšoj Jugoslaviji, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke, koja se u javnom katalogu Biblioteke može pogledati od 30. novembra do 29. decembra 2011, su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi, trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, i na sajtu www.bms.rs.
Milovan Đilas je rođen 1911. u selu Podbišće kod Mojkovca. Književnošću je počeo da se bavi još kao gimnazijalac u Beranama (prve pesme u prozi objavljuje u Vencu 1928), a do kraja života uporedo je pisao dela s književnom i političkom sadržinom i bavio se publicističkim radom. Tokom studija prava u Beogradu povezuje se sa omladinskom komunističkom organizacijom, zbog čega 1933. biva osuđen na trogodišnju robiju, gde nastavlja s pisenjem i prevođenjem. Tokom Drugog svetskog rata i posle njega deluje kao član najvišeg rukovodstva KPJ, narodni poslanik, predsednik Savezne skupštine, a zbog otvorenih kritičkih stavova, na Plenumu KPJ 1954. ocenjen je kao revizionar, smenjen sa svih dužnosti koje je obavljao i osuđen na zatvorsku kaznu.  Zbog „antijugoslovenske delatnosti” i „antikomunističke propagande” 1957. ponovo je osuđen na višegodišnju robiju. Nastavlja da piše, a kako je bio zabranjen u Jugoslaviji, knjige objavljuje u inostranstvu, gde je stekao veliku popularnost. Umro je u Beogradu 1995. godine.
U najznačajnija dela Milovana Đilasa ubrajaju se zbirke pripovedaka Gubavac i druge priče, Kamen i ljubičice, Ljubav i druge priče, Lov na ljude i Sluga božji i druge pripovetke, romani Crna Gora, Izgubljene bitke, Svetovi i mostovi, Besudna zemlja, monografija o Njegošu, kao i knjige autobiografske i političke proze Razgovori sa Staljinom, Tamnica ideja, Vlast i druge, a Nova klasa je uvrštena u sto knjiga koje su obeležile 20. vek.


U znak sećanja na dobrotvorku Mariju Popović Trandafil, veliku zadužbinarku Matice srpske i njenih ustanova, od čijeg se rođenja ove godine navršava dvesto godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, čije su autorke Ivana Grgurić i Silvija Čamber, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 1. do 28. novembra 2011. godine. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi, trajno se čuva i dostupan  je na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, i na sajtu www.bms.rs.
Marija Popović Trandafil rođena je u Novom Sadu u uglednoj ćurčijskoj porodici. Nakon smrti roditelja postala je štićenica bogatog trgovca Hadži Kire Nikolića, koji je, veoma mladu, udaje za svog delovođu Jovana Trandafila. Velik miraz i dobri poslovni potezi Jovana Trandafila porodici su ubrzo obezbedili veliko bogatstvo. Nakon smrti dece, supružnici život posvećuju pomaganju drugima a zajedničkim testamentom iz 1860. veliki deo svoje imovine daju u dobrotvorne svrhe. Marija Trandafil sa dobročinstvima nastavlja i nakon muževljeve smrti pa se danas smatra jednom od najvećih srpskih dobrotvorki. Njenom zaslugom osnovan je Zavod za srpsku pravoslavnu siročad, kojim je, po zadužbinarkinom testamentu, rukovodila Matica srpska. U zgradi Zavoda (podignutoj 1912) od 1928. godine nalaze se Matica srpska i Biblioteka Matice srpske.
Marija Trandafil je obnovila Nikolajevsku i podigla Jermensku crkvu u Novom Sadu, pomagala siromašnima i bolesnima, a svoja dobročinstva  objašnjavala je rečima: "Ja sam u čitavom svom veku samo jedan dan bila siromašna, a to je bilo kad smo 1849. godine pri požaru novosadskom bežali, te smo u Varadinu gradu, pri zatvorenim kapijama morali gladovati, jer ni za koje novce ne mogasmo ništa od jela nabaviti. Kad se setim tog dana, onda osetim šta je glad i sirotinja i zato ja činim i pomažem sirotinji."
Marija Trandafil je umrla u Novom Sadu 1883. godine. Sahranjena je u Nikolajevskoj crkvi, pored supruga i dece


Povodom dvostrukog jubileja Ive Andrića - sto godina od objavljivanja prvog književnog rada i pedeset godina od Nobelove nagrade i izlaska iz štampe Bibliografije Ive Andrića (1911–2011), urađene u Biblioteci Matice srpske, Biblioteka je pripremila elektronsku izložbu. Postavka se može pogledati u javnom katalogu od 23. septembra do 30. oktobra 2011. godine i sajtu www.bms.rs. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Daniela Kermeci.
Prvi književni rad Ive Andrića, pesma u prozi U sumrak, objavljen je u Bosanskoj vili  30. septembra 1911. godine. Godine 1961. u Stokholmu mu je uručena Nobelova nagrada za književnost.
Povodom ovih jubileja izašla je iz štampe Bibliografija Ive Andrića (1911-2011), koju su objavili Zadužbina Ive Andrića, SANU i Biblioteka Matice srpske. Bibliografija je najobimnije delo te vrste u srpskoj kulturi kada je reč o delu jednog autora. Okuplja 15.647 jedinica na 49 jezika, i to 5.779 Andrićevih knjiga i priloga, kao i 231 knjigu i 9.637 tekstova o njemu. Uz finansijsku i punu saradničku podršku Andrićeve zadužbine, u dve godine (2009-2011), Bibliografija je urađena u Biblioteci Matice srpske. Autori su Ljiljana Klevernić (koordinator), Kata Mirić, Melanija Blašković, Vesna Ukropina, Slađana Subašić, Daniela Kermeci i Marija Vaš, sa dvadesetak saradnika iz Biblioteke. Glavni urednik Bibliografije je dopisni član SANU Miro Vuksanović. Recenzenti Bibliografije su akademik Predrag Palavestra i akademik Nikša Stipčević. Bibliografija je urađena u elektronskom katalogu Biblioteke i dostupna je na internetu, i to pojedinačnim pretraživanjima i na sajtu www.bms.rs. Prelom knjige je obavila Novka Šokica Šuvaković, tehničko uređenje Vukica Tucakov, a štampu i povez Budućnost  iz Novog Sada. Obim knjige je 1.080 stranica velikog formata, u tvrdom povezu, na laganom papiru.
Štampana Bibliografija, u malom tiražu, namenjena je kaopoklon naučnim i narodnim bibliotekama u Srbiji, lektoratima, slavističkim centrima i nacionalnim ustanovama u inostranstvu sa kojima sarađuju Biblioteka SANU i Biblioteka Matice srpske, kao i saradnicima Zadužbine Ive Andrića.
Na izložbi su prezentovana prva izdanja Andrićevih dela i prevoda, fotografije, faksimili i literatura, kao i Andrićeve misli i citati o njemu.


U znak sećanja na poljskog pesnika i mislioca, nobelovca Česlava Miloša, od čijeg se rođenja ove godine navršava sto godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čine Miloševa dela i izbor literature, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 29. avgusta do 22. septembra 2011. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi - o Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu, Katarini Ivanović, Francu Listu, Đorđu Jovanoviću, Časopisu Žena i Mihailu Vasiljeviču Lomonosovu trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, mogu se pogledati na sajtu www.bms.rs.
Česlav Miloš, pesnik, esejista i prevodilac, rođen je 1911. godine u Šetejnjama (Litvanija). Kao student prava u Vilnu bio je član avangardne književne grupe "Žagari". Prvu zbirku pesama (Poema o ukočenom vremenu) objavio je 1934/5. Posle rata radio je kao kulturni ataše u Vašingtonu i Parizu, ali, kako nije mogao da se pomiri s poetikom socrealizma, 1951. je emigrirao u Pariz, a zatim u SAD, gde je više od dvadeset godina radio kao profesor na Univerzitetu u Berkliju. Čitavog života pisao je na poljskom. Svetsku slavu donela mu je knjiga eseja o totalitarizmu Zarobljeni um (Pariz, 1953), ali je sebe uvek smatrao prevashodno pesnikom i to "hermetičnim pesnikom za malobrojne čitaoce". Njegov opus čini nekoliko desetina knjiga poezije (Tri zime, Spasenje, Dnevna svetlost, Gde sunce izlazi i gde zalazi, Hronike i dr.) i eseja (Druga Evropa, Snoviđenja nad zalivom San Francisko, Zemlja Ulro, Privatne obaveze, Svedočanstvo poezije, Godina lovca, Savremene legende i dr.) i romani Osvajanje vlasti i Dolina Ise. Godine 1980. dobio je Nobelovu nagradu za književnost.
U rodnoj Poljskoj decenijama je bio na listi zabranjenih pisaca. Prvo poljsko izdanje Zarobljenog uma objavljeno je tek 1989, nakon promene političkog sistema.


Devetu elektronsku izložbu u 2011. godini Biblioteka Matice srpske posvetila je, povodom 300 godina od rođenja, velikom ruskom naučniku, književniku i  akademiku Mihailu Vasiljeviču Lomonosovu. Izložbom su obuhvaćena dela Lomonosova koja se čuvaju u zbirkama Biblioteke, kao i literatura o njegovom životu i radu, a može se pogledati od 8. do 28. avgusta 2011. godine u javnom katalogu Biblioteke, zajedno sa prethodnim izložbama posvećenim Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu, Katarini Ivanović, Francu Listu, Đorđu Jovanoviću i časopisu Žena. Autorka izložbe je Silvija Čamber, a urednik  Miro Vuksanović. Elektronski katalozi izložbi trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, i na sajtu www.bms.rs. Mihail Vasiljevič Lomonosov rođen je 1711. u selu Denisovka (danas Lomonosov). Preteča je mnogih pronalazača 19. veka, izvršio je važna otkrića u oblasti fizike i hemije, formulisao zakon održanja materije, objasnio pojave sagorevanja, stvorio naučnu teoriju o svetlosti, objasnio poreklo polarne svetlosti i dr. Izumeo je čitav niz meteoroloških, optičkih i drugih instrumenata. Bavio se i književnošću, pisao ode, besede i dramska dela, izvršio značajnu reformu i udario temelje naučnoj terminologiji ruskog književnog jezika, reformisao ruski stil, napisao prvu gramatiku ruskog jezika... Utemeljivač je Moskovskog državnog univerziteta koji od 1755. godine nosi njegovo ime. Umro je u Sankt Peterburgu 1765.


Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu povodom objavljivanja prvog broja časopisa Žena. Postavka se može pogledati od 22. jula  do 7. avgusta 2011. u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi - o Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu, Katarini Ivanović, Francu Listu i Đorđu Jovanoviću, trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, mogu se pogledati na sajtu www.bms.rs. Časopis Žena izlazio je u Novom Sadu od 1911. do 1921. godine, a uređivala ga je Milica Jaše Tomića, ćerka Svetozara Miletića i prva žena urednik časopisa u srpskom narodu. List je izlazio kao mesečnik, zvaničan naziv mu je bio Žena, mesečni časopis za žene, a podnaslov Ne stoji kuća na zemlji - nego na ženi. Uz pesme, priče, odlomke romana i putopisa, modne, zdravstvene i domaćičke savete, tekstove o braku i vaspitanju dece, recepte i reklame, Žena je donosila vesti iz književnosti, slikarstva i muzike, kao i afirmativne i angažovane tekstove vezane za žensko pitanje i poboljšanje položaja žene u društvu. Za Ženu su, osim urednice, pisali i prevodili Julka Janjić, Jelena Dimitrijević, Jovanka Hrvaćanin, Danica Barković, Đorđe Petrović, Slavko Miletić, Kosta Hadži, Jovan Manojlović i mnogi drugi. Uoči Božića 1921. Žena je prestala da izlazi, a u Oproštajnoj reči, objavljenoj u poslednjem broju, urednica Milica Tomić sumirala je ulogu i značaj koji je list imao: "Žena se bavila svima pitanjima, koja se odnose na život žene i na poziv njezin. Raspravljala je u iscrpnim člancima, ali i u omanjim pa i sitnim beleškama, sve što može da koristi ženi u društvu, u kući, u kujni, pri vaspitanju dece, negovanju zdravlja a nije izostala ni zabava... Žena je bila savremena, moderna i kazala ono što treba kazati ali ona nije padala u krajnost nit je bacila sve obzire u stranu."


U znak sećanja na vajara Đorđa Jovanovića, od čijeg se rođenja ove godine navršava 150 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koja se može pogledati od 24. juna  do 21. jula 2011. u javnom katalogu Biblioteke, obuhvata izbor iz dela Đorđa Jovanovića i literature o njegovom životu i radu. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi - o Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu, Katarini Ivanović i Francu Listu, trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, mogu se pogledati na sajtu www.bms.rs. Đorđe Jovanović je rođen u Novom Sadu 1861. godine. Vajarstvo je studirao u Beču, Minhenu i Parizu. Na Svetskoj izložbi u Parizu 1889. godine dobio je bronzanu, a 1900. zlatnu medalju. Radio je kao profesor i direktor Umetničko-zanatske škole u Beogradu, profesor Četvrte beogradske gimnazije i inspektor Ministarstva građevine. Bio je jedan od osnivača slikarskog društva "Lada" i ULUS-a. Godine 1920. postao je član Srpske kraljevske akademije. Umro je u Beogradu 1953. godine. Autor je velikog broja spomenika (Spomenik kosovskim junacima u Kruševcu, Josifu Pančiću u Beogradu, Milošu Obrenoviću u Požarevcu, Simi Matavulju u Beogradu, Savi Tekeliji u Sremskim Karlovcima i dr.), skulptura (Guslar, Kosačica, Tuga, Nauka i umetnost, Istorija srpske književnosti i dr.), bisti, reljefa, plaketa, medalja i minijatura. Deo njegovih radova čuva se u Galeriji Matice srpske.


Elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki Biblioteka Matice srpske obeležava dvesto godina od rođenja mađarskog pijaniste, kompozitora i dirigenta Franca Lista (1811-1886). Izložba obuhvata izbor iz dela Franca Lista i  literature o njemu  i može se pogledati od 26. maja do 23. juna u javnom katalogu Biblioteke. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi - o Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu i Katarini Ivanović, trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, mogu se pogledati na sajtu www.bms.rs. Franc List, jedan od najznačajnijih pijanista sveta, rođen je 1811. godine u tada mađarskom a danas austrijskom mestu Rajding. Proslavljen kao pijanist-virtuoz već u ranoj mladosti, koncentrirao je po čitavoj Evropi i uživao svetsku reputaciju. Živeo je naizmenično u Vajmaru, Pešti i Rimu. U muzičku praksu svog vremena uveo je solistički koncert, obogatio je klavirsku tehniku i bio prvi izvođač koji je na svojim koncertima počeo da sve veći prostor dodeljuje delima drugih autora. Uradio je klavirske transkripcije za brojna simfonijska, operska i kamerna dela drugih kompozitora. Listovo originalno stvaralaštvo obeleženo je kreiranjem nove koncepcije sonate i koncerta u jednom stavu, simfonijske poeme, i brojnim klavirskim kompozicijama među kojima su Godine hodočašća, Ljubavni snovi, Mefisto valcer, Sonata h-mol, Druga mađarska rapsodija, simfonije, klavirski koncerti, oratorijumi, solo pesme i dr. Kao pedagog, ostavio je dubok trag na čitavu plejadu umetnika. Franc  List je umro u nemačkom gradu Bajrojt 31. jula 1886. godine.



© Biblioteka Matice srpske 2003 - 2014