BIBLIOTEKA MATICE SRPSKE

Biblioteka Matice srpske je, obeležavajući 200 godina od rođenja poljskog kompozitora i pijaniste Frederika Šopena (1810-1849), priredila izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 2. do 28. jula 2010. godine. Postavka obuhvata izbor iz Šopenovog kompozitorskog opusa, kao i fotografije i literaturu o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe navedeni su izvodi tekstova koje su o Šopenu napisali Franc List, Hektor Berlioz, Robert Šuman, Feliks Mendelson, Klod Debisi, Hajnrih Hajne, Ežen Delakroa, Artur Rubinštajn, Karol Šimanovski, Jaroslav Ivaškjevič, Gi de Purtales, Harold Šonberg, Stefan Šabena, Ivo Andrić, Stanislav Vinaver, Andreja Preger i Stana Đurić-Klajn. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Šopen je rođen 1810. godine u Poljskoj, u mestu Želazova Vola. Njegov pijanistički talenat pokazao se veoma rano: sa tri godine samostalno je svirao klavir, a kao sedmogodišnjak svojim nastupima očaravao je čitavu Varšavu. Ubrzo zatim nastale su i njegove prve kompozicije. Godine 1830. napustio je Poljsku i do kraja života (1849) pripadao je krugu pariske kulturne i društvene elite. Komponovao je gotovo isključivo klavirsku muziku koju je obogatio novim izražajnim sredstvima, naročito u pogledu harmonije i pijanističke tehnike, pa je nazivan i "pesnikom klavira". U svoje kompozicije unosio je elemente poljskog narodnog melosa, a o popularnosti njegove muzike u rodnoj Poljskoj, u koju se nikada nije vratio, najbolje svedoče reči kompozitora Roberta Šumana: "Kada bi vladar samodržac severa znao kako mu opasan neprijatelj preti u Šopenovim delima, u njegovim mazurkama punim jednostavnosti, zabranio bi u svom carstvu izvođenje tih dela: to su topovi prekriveni cvećem". Svojim klavirskim koncertima, etidama, nokturnima, baladama, valcerima, polonezama i mazurkama, kao i svojim vrhunskim pijanističkim izvedbama, Šopen je za života postigao ogroman uspeh u čitavoj Evropi, a danas se smatra jednim od najznačajnijih stvaralaca svih vremena. Umro je u Parizu 1849. godine, gde je i sahranjen. Njegovo srce, po njegovoj želji, preneto je u Poljsku i sahranjeno u crkvi Svetog krsta u Varšavi.

Biblioteka Matice srpske je na osnovu građe iz svojih zbirki i Rukopisnog odeljenja Matice srpske priredila izložbu povodom 175 godina od prvog broja Serbskog narodnog lista, objavljenog 1. jula 1835. godine. Izložba je otvorena od 4. juna do 2. jula 2010. godine u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Postavku čini izbor naslovnih strana Serbskog narodnog lista od 1835. do 1848. godine, strane koje odslikavaju njegov sadržaj i izgled, te faksimili i izbor literature o njemu i njegovom uredniku Teodoru Pavloviću. U pratećem katalogu izložbe navedeni su izvodi tekstova o sadržaju i značaju Serbskog narodnog lista koje su napisali Teodor Pavlović, Jovan Skerlić, Marko Maletin, Lazar Čurčić, Vasilije Đ. Krestić, Đorđe Živanović i Dušan Popov. Autor izložbe i kataloga je Silvija Čamber. Serbski narodni list pokrenuo je Teodor Pavlović 1835. godine u Pešti. Nakon prvog oglednog broja, objavljenog 1. jula 1835. godine, bez prestanka izlazi od 1837. do 1848, s prekidom 1836. godine usled materijalnih teškoća, dok je zbog revolucije 1848. izašlo samo 14 brojeva. Štampan je u štampariji Peštanskog univerziteta u Budimu i kod Josifa Bajmela u Pešti. Serbski narodni list je pokrenut kao nadopuna Letopisu Matice srpske, koji je prestao s izlaženjem 1835/36. godine, kao i zbog potrebe za srpskim novinama. U početku je imao poučan i zabavan karakter, s prilozima koji se tiču svakodnevnog praktičnog života i nekim zanimljivosti iz sveta. U prvim godištima se pojavljuju po prvi put u srpskoj žurnalistici ilustracije iz stranih novina. Vremenom, list je sve više postajao književni, i u njemu su sarađivala tada poznata imena hrvatske i srpske književnosti.

Povodom 125 godina od rođenja mađarskog pisca i filozofa Đerđa Lukača (1885-1971) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 14. maja do 4. juna 2010. godine. Postavkom su obuhvaćena brojna izdanja Lukačevih knjiga i izbor literature o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe navedeni su izvodi tekstova koje su o Lukaču napisali Ernst Bloh, Žan-Mišel Palmije, Tomas Man, Hening Otman, Sebastijan Klajnšmit, Ištvan Erši, Slobodan Jovanović, Kasim Prohić, Miloš Đorđević, Sreten Petrović, Nikola Milošević i Imre Bori. Autori izložbe i kataloga su Ivana Grgurić, Peter Hajnerman i Silvija Čamber. Đerđ Lukač, marksistički pisac hegelovske inspiracije i jedan od protagonista tzv. "zapadnog marksizma", rođen je 1885. godine u Budimpešti. Doktorirao je pravo, a prve značajne radove - Istorija razvoja moderne drame i Duša i oblici, objavio je tokom delovanja u "kružoku Maksa Vebera" u Hajdelbergu. U vreme Sovjetske Republike Mađarske bio je komesar za prosvetu. Tada nastaje njegova knjiga ogleda Istorija i klasna svest, koja je znatno uticala na obnovu marksističke misli u zapadnoj Evropi. Posle poraza mađarske revolucije živeo je kao emigrant u Austriji i Rusiji. Godine 1945. vratio se u Budimpeštu gde je dobio mesto univerzitetskog profesora. Bio je ministar u vladi Imrea Nađa, a nakon njenog pada interniran je u Rumuniju. Po povratku u Budimpeštu (1957), isključen iz partije i nepodoban za objavljivanje, povukao se iz javnog života. Umro je 1971. godine. Književni opus Đerđa Lukača broji nekoliko desetina knjiga iz oblasti filozofije, književne kritike i estetike, napisanih na mađarskom i nemačkom jeziku. Među najznačajnije ubrajaju se Duša i oblici, Istorija i klasna svest, Hajdelberška estetika, Etika i politika, Prolegomena za marksističku estetiku, Estetičke ideje, Ruski realisti, Mladi Hegel, Teorija romana, Razaranje uma, Estetika i druge.

Povodom 175 godina od rođenja američkog pisca i humoriste Marka Tvena (1835-1910) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 16. aprila do 14. maja 2010. godine. Postavkom su obuhvaćena brojna izdanja Tvenovih priča i romana kao i izbor literature o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe navedeni su izvodi tekstova koje su o Tvenu napisali Svetozar Koljević, Mladen Leskovac, Slobodan Petković, Dušan Puhalo, Slobodan A. Jovanović, Ranka Kuić, Vidosava Janković i Ivana Milivojević. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Mark Tven (Samjuel Langhorn Klemens) rođen je 1835. godine u selu Florida, u američkoj državi Misuri. Nemirnog i radoznalog duha, mnogo je putovao i često menjao poslove. Iskustva koja je stekao kao štamparski šegrt, oficir plovidbe na Misisipiju, vojnik, kopač zlata, svetski putnik, novinar i predavač, pretočio je u pripovetke i romane koji su, iako po mišljenju kritike neujednačeni po vrednosti, doživeli veliku popularnost. Literarni otac čuvenih vragolana Toma Sojera i Haklberi Fina i tvorac romana Kraljević i prosjak, Život na Misisipiju i Jenki na dvoru kralja Artura, smatra se i "neprevaziđenim majstorom američke humorističke priče " (R. Kuić) i piscem koji je, "smejući se na svoj i na tuđ račun, postao veliki zabavljač ne samo Amerike nego i čitavog sveta" (D. Puhalo).

Povodom 150 godina od rođenja ruskog pripovedača i dramskog pisca Antona Pavloviča Čehova (1860-1904) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 12. marta do 16. aprila 2010. godine. Postavkom su obuhvaćena brojna izdanja Čehovljevih pripovedaka i drama, kao i izbor literature o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe navedeni su izvodi tekstova koje su o Čehovu napisali Olga L. Kniper, Lav N. Tolstoj, Konstantin S. Stanislavski, Ivan A. Bunjin, Maksim Gorki, Aleksandar I. Kuprin, Vladimir Nabokov, Viktor Šklovski, Tomas Man, Isidora Sekulić, Simo Matavulj, Velibor Gligorić, Jovan Hristić, Zoran Božović, Milosav Babović, Mihajlo Pantić, Nikita Milivojević i Žan Vilar. Anton Pavlovič Čehov rođen je 1860. godine u ukrajinskom gradu Taganrogu. Suočen s očevim bankrotom i porodicom koju je trebalo izdržavati, već kao student medicine u Moskvi započeo je saradnju sa zabavnim i satiričnim listovima za koje je, najčešće pod pseudonimima, pisao anegdote, viceve, crtice i humoreske. Prvu zbirku pripovedaka, Melpomenine bajke, objavio je 1884. godine, a četiri godine kasnije dodeljena mu je Puškinova nagrada. Rano oboleo od tuberkuloze, život je proveo između Moskve, Petrograda, Melihova, Jalte i evropskih banjskih lečilišta, pišući mnogo i verujući da, kao lekar i kao pisac, treba da "živi sa narodom". Umro je 1904. u nemačkom sanatorijumu Badenvajler. Čehov se smatra piscem koji je u svom opusu ustanovio gotovo sve oblike modernog kratkog pripovedanja. Napisao je više od pet stotina humoreski, anegdota, crtica, kratkih priča i novela, lirskih drama i jednočinki, kojima je, kako u izboru i građenju likova, tako i u koncipiranju i tretiranju fabule, napravio veliki zaokret u ruskoj literaturi. Njegove pripovetke (Stepa, Čovek u futroli, Dama s kučencetom, Činovnikova smrt, Paviljon br. 6 i dr.) ubrajaju se u sam vrh svetske književnosti, a Galeb, Ujka Vanja, Tri sestre i Višnjik i danas su među najigranijim dramama na svetskim pozornicima."Čehov...bio je jedinstven umetnik... Da, da... Upravo jedinstven... umetnik života..." (Lav N. Tolstoj).

Povodom 150 godina od rođenja pesnika Vojislava Ilića (1860-1894) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 8. februara do 12. marta 2010. godine. Postavkom su obuhvaćena brojna izdanja Ilićevih pesama, kao i izbor literature o njegovom stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe navedeni su izvodi tekstova koje su o Iliću i njegovoj poeziji napisali pesnikov brat Dragutin Ilić i supruga Zorka Ilić, kao i kritičari i pisci Ljubomir Nedić, Milan Savić, Marko Car, Branislav Nušić, Jovan Dučić, Svetislav Stefanović, Jovan Skerlić, Todor Manojlović, Sima Pandurović, Veljko Petrović, Momčilo Nastasijević, Velibor Gligorić, Zoran Mišić, Miodrag Pavlović, Milorad Pavić, Ivan V. Lalić i Ljubomir Simović. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Vojislav Ilić je rođen 1860. godine u Beogradu u porodici pesnika i političara Jovana Ilića čiji je dom na Paliluli bio stecište književnika i intelektualaca onog vremena. Ometen bolešću i srpsko-turskim ratovima, Vojislav je školovanje napustio rano i obrazovao se uglavnom kod domaćih učitelja. Prve pesme, u duhu Zmaja i Jakšića, napisao je još kao dečak, ali je ubrzo, zahvaljujući očevoj biblioteci i ruskim oficirima preko kojih se upoznao s ruskim jezikom i književnošću, među svetskim klasicima pronašao nove poetske uzore. Prvu zbirku poezije Pesme objavio je 1887. godine, a drugu, pod istim nazivom, dve godine kasnije. Sarađivao je s gotovo svim značajnim listovima i časopisima svog vremena i do smrti (1894) bio aktivan društveni i politički satiričar. Poezija Vojislava Ilića je u razvoju srpskog pesništva izazvala "pravu malu revoluciju" (J. Skerlić). Podređeni lepoti i skladu, zanatski besprekorni, "suzdržani" i "gospodstveni" (Z. Mišić), Ilićevi stihovi su bili ili visoko cenjeni ili osporavani zbog ugledanja na strane uzore, nedostatka osećaja, imaginacije i spontanosti. U istoriji srpske književnosti Vojislav Ilić zauzima mesto među najznačajnijim pesnicima 19. veka i važi za "dalekosežnog reformatora srpskog stiha" (I. V. Lalić), "osnivača srpske moderne poezije" (M. Pavić) i pesnika s kojim se srpsko pesništvo "uzdiglo na novi kulturni stupanj" (V. Gligorić).

Povodom dvesto godina od rođenja pesnika i besednika Nikanora Grujića (1810-1887) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Postavkom su obuhvaćena najvažnija dela Nikanora Grujića i izbor literature o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu navedeni su izvodi tekstova koje su o Grujiću napisali Đorđe Magarašević, Jovan Skerlić, Vuk Stefanović Karadžić, Dimitrije Ruvarac, Laza Kostić, Bude Budisavljević Prijedorski, Andra Gavrilović, Slavko Gavrilović, Golub Dobrašinović, Đorđe Perić i Jovan Pejčić. Izložba je otvorena od 15. januara do 8. februara 2010. godine, a autorke postavke i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Nikanor Grujić, poznat i pod pseudonimima Srb Milutin, N. Gruič, Milutin j(eromonah), Nenad, Naum, Zorana i dr., rođen je pod imenom Milutin 1810. godine u Lipovi, u Baranji. Osim u rodnom mestu, školovao se u Haršanju, Mohaču, Pečuju, Pešti i Sremskom Karlovcima. Zamonašio se u manastiru Kuveždin, jedno vreme bio je arhimandrit manastira Krušedol, a 1861. godine postavljen je za episkopa pakračkog. Kao besednik proslavio se na Majskoj skupštini u Karlovcima i Slovenskom kongresu u Pragu 1848. godine, a njegova poezija, objavljivana u brojnim časopisima, isticala se čistotom jezika i narodnim duhom. Osim poezijom, Grujić se bavio filološkim i pedagoškim radom, publicistikom, prevođenjem i prikupljanjem narodnih umotvorina. U njegova najpoznatija objavljena dela ubrajaju se Narodna srbska skupština (1848), Nastavak narodne srbske skupštine (1849), spev Sveti Sava (1861), Crkvene besede (1892) i Avtobiografija (1907). Bio je počasni član Matice srpske i Matice slovačke, član Društva srbske slovesnosti i dopisni član Srbskog učenog društva u Beogradu. Umro je u Pakracu 1887. godine.

Ove godine navršilo se sto godina od rođenja književnika i prevodioca Janoša Hercega (1909-1995). Sombor, Hercegov rodni grad, jubilej je obeležio 26. maja 2009. manifestacijom Podunavski dani Janoša Hercega i naučnim skupom Kako čitati Hercega danas, a Biblioteka Matice srpske proslavi se pridružuje prigodnom izložbom. Od 18. decembra 2009. do 15. januara 2010. godine u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske biće izložen izbor iz bogatog književnog i prevodilačkog opusa ovog plodnog i žanrovski raznorodnog pisca, kao i literatura o njegovom životu i stvaralaštvu. Izložbu prati katalog u kojem se, uz hronološki popis bibliografskih jedinica, nalazi izbor tekstova koje su o Hercegu napisali Veljko Petrović, Milan Konjović, Boško Novaković, Imre Bori, Janoš Banjai, Eva Toldi, Lajoš Varga, B. Sabo Đerđ i Erika Bence. Autori izložbe i kataloga su Ivana Grgurić, Peter Hajnerman i Silvija Čamber. Janoš Herceg rođen je 1909. godine u Somboru gde je, pišući i radeći kao novinar, urednik časopisa i višegodišnji upravnik Gradske biblioteke, proveo život. Bio je blizak sa slikarom Milanom Konjovićem. Obrađivali su iste portrete (Tuna Kekez i drugi). Prvu pripovetku Ljubav jednog klovna objavio je 1926. u listu Sombori Újság, a sedam godina kasnije izlazi mu prva zbirka novela U oluji. Objavio je više od trideset knjiga pripovedaka, romana, pesama i eseja, bavio se književnom kritikom i publicistikom, a na mađarski jezik preveo je pedeset i nekoliko dela značajnih srpskih, hrvatskih i slovenačkih pisaca. Poznata je njegova zbirka pripovedaka u prevodu na srpski jezik Plavi topoljak (1979). Za svoj plodan književni i prevodilački rad višestruko je nagrađivan, godine 1981. izabran je za člana Vojvođanske akademije nauka i umetnosti, a pet godina kasnije uručeno mu je državno odlikovanje Narodne republike Mađarske. Umro je u Somboru 1995. godine.

Dvesto godina od rođenja američkog pesnika i pripovedača Edgara Alana Poa (1809-1849) Biblioteka Matice srpske obeležava izložbom u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 20. novembra do 18. decembra 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena dela Edgara Alana Poa i izbor iz literature o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe dat je izbor tekstova koje su o Pou napisali Horhe Luis Borhes, Oskar Vajld, Šarl Bodler, Isidora Sekulić, Svetislav Stefanović, Stanislav Vinaver, Tin Ujević, Boško Tokin, Ljubiša Jeremić, Jovica Aćin i Svetislav Jovanov. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Pripovedač, pesnik i kritičar Edgar Alan Po rođen je u Bostonu 1809. godine. Njegov kratak i buran život (umro je u Baltimoru 1849), obeležen visokom inteligencijom, kritičkim i pronicljivim duhom i burnim temperamentom, ali i sklonošću ka alkoholu, opijumu i skandalima, čitaoce je privlačio gotovo jednako koliko i njegova dela, a neretko je smatran i glavnim izvorištem njegove inspiracije. Prvu zbirku poezije Tamerlan i druge pesme objavio je u Bostonu 1927, a prve priče, među kojima i Rukopis pronađen u boci, pet godina kasnije u Baltimoru. Radio je kao urednik novina i nedeljnih izdanja u Ričmondu, Njujorku i Filadelfiji, pisao poeziju, prozu, eseje i književnu kritiku. Edgar Alan Po je odigrao značajnu ulogu u svetskoj književnosti i njegov uticaj prepoznaje se kod mnogih modernih pisaca (Kafka, Kortasar, Borhes). Smatra se pionirom detektivskog žanra izačetnikom žanra naučne fantastike. Njegove pripovetke, među kojima Pad kuće Ušera, Maska crvene smrti, Crna mačka, Ukradeno pismo, Ubistva u Ulici Morg i dr, pripadaju književnoj klasici, a pesma Gavran ubraja se u najpoznatija pesnička ostvarenja američke književnosti. Veliku zaslugu na popularizovanju Poovog dela u Evropi odigrao je Šarl Bodler koji ga je prevodio i smatrao "jedinstvenim genijem".

Sto godina od rođenja slikarke Milene Pavlović-Barili (1909-1945) Biblioteka Matice srpske obeležava izložbom u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 28. oktobra do 20. novembra 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena dela Milene Pavlović-Barili i izbor iz literature o njenom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe dat je izbor tekstova koje su o slikarki i njenom delu napisali Žan Kasu, Rozamund Frost, Frenk Krauninšild, Robert Horan, Miodrag B. Protić, Lazar Trifunović, Bogdanka Poznanović, Jelica Milojković, Bratislav Ljubišić, Olga Bataveljić i Danica Pavlović-Barili, kao i odlomci kritika objavljenih u časopisima Newsweek i Art News. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Milena Pavlović-Barili je rođena 1909. godine u Požarevcu u braku Požarevljanke Danice Pavlović i italijanskog kompozitora, muzičkog kritičara, pesnika i putopisca Bruna Barilija. Slikarsko obrazovanje dobila je najpre u beogradskoj umetničkoj školi, a zatim u Minhenu, od Huga Habermana i Franca fon Štuka. Prvu samostalnu izložbu imala je u Beogradu 1928. godine, a do odlaska u Ameriku, 1939, živela je u Rimu, Londonu i Parizu. Osim u Beogradu i rodnom Požarevcu, samostalno je izlagala u Londonu, Parizu, Rimu, Firenci, Njujorku i Vašingtonu. Umrla je u Njujorku 1945. godine, a dve godine kasnije njeni posmrtni ostaci preneti su na groblje u kompleksu parka Testaccio Rimu. Godine 1962. u njenoj rodnoj kući u Požarevcu otvorena je memorijalna galerija sa fondom od preko 800 njenih umetničkih radova. Posmrtno je objavljena zbirka njenih pesama Poezija (Beograd, 1998). Milena Pavlović-Barili jedna je od najznačajnijih srpskih umetnica između dva rata. Najznačajniji deo njenog umetničkog opusa nastao je u zapadnoevropskim metropolama (Rim, Pariz, London), a njen boravak u Njujorku, osim radom na čistoj umetnosti, obeležen je i velikim uspehom na polju komercijalnog dizajna i saradnjom sa prestižnim modnim žurnalima i najuglednijim časopisima za uređenje eksterijera i enterijera (Vogue, Town&Country, Sharm, Harpers Glamour, Bazaar). O životu Milene Pavlović-Barili italijanska autorka Adel Macola objavila je roman pod nazivom Aquae passeris. Prevod ovog neobičnog dokumentarnog romana, ispisanog u "najboljem postmodernističkom ključu" (V. Ognjenović), objavile su 2007. godine izdvačke kuće "HESPERIA.edu" i "Čigoja štampa".

Povodom 80 godina od rođenja književnika Milorada Pavića Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu Četvrt veka Hazarskog rečnika u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 6. do 28. oktobra 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena izdanja Hazarskog rečnika, izbor iz kritike i fotografije autora. U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis 44 bibliografske jedinice, kao i 22 odlomka iz tekstova koji su povodom Hazarskog rečnika objavljeni na stranim jezicima i na srpskom. Izložbi je priključena knjiga Veštački mladež, s kompakt diskom, koju je Izdavački centar Matice srpske u Ediciji Matica objavio povodom 80 godina života Milorada Pavića. Prozaista, pesnik, dramski pisac i istoričar književnosti Milorad Pavić rođen je 1929. godine u Beogradu. Poznat je kao pisac nelinearne, interaktivne proze, a Hazarski rečnik, roman-leksikon koji mu je doneo svetsku slavu, laskavu titulu Šeherezade 20. veka i brojna književna priznanja, objavio je u beogradskoj Prosveti 1984. godine. Ocenjen, između ostalog, kao "prva knjiga 21. veka" (P. Tretiack, Paris Match), "buvlji bazar iz Hiljadu i jedne noći" (G. Walter, Ouest France) i "očaravajući ep o jednom umrlom jeziku iz čijeg pepela se, zacelo, rađa nova književnost" (C. Magris, Corriere della Sera), Hazarski rečnik je doživeo brojna izdanja i prevode, a svom autoru obezbedio mesto u društvu svetskih magova književnosti - Borhesa, Kortasara, Eka i Markesa.

Povodom 200 godina od rođenja Nikolaja Vasiljeviča Gogolja (1809-1852), rodonačelnika ruske realističke proze, Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 11. do 30. septembra 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena Gogoljeva dela i izbor iz literature o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis od 95 bibliografskih jedinica, citat Nikolaja Vasiljeviča Gogolja o tome kako treba pisati, kao i odlomci tekstova koje su o njemu i njegovom delu napisali Aleksandar Sergejevič Puškin, Visarion Grigorjevič Belinski, Aleksandar Aleksandrovič Blok, Vladimir Vladimirovič Nabokov, Ivan Konstantinovič Ajvazovski, Konstantin Močuljski, Vitomir Vuletić, Nana Bogdanović i Ivan Sergejevič Turgenjev. Autorke izložbe i kataloga su Silvija Čamber i Ivana Grgurić. Nikolaj Vasiljevič Gogolj rođen je u Velikim Soročincima 1. aprila 1809. Svoj javni književni rad je otpočeo 1829. kada je pod pseudonimom objavio neuspelu romantičnu poemu Hans Kihelgarten. Godine 1831. napušta državnu službu i postaje profesor istorije u školi za kćeri oficira, a od 1834. na Univerzitetu u Sankt Peterburgu. Udaljenost i nostalgija za rodnom Ukrajinom inspirisala ga je da napiše zbirku pripovedaka Večeri na majuru kod Dikanjke (1831-1832). Na Gogoljevo opredeljenje za književnost jako su uticala prijateljstva sa Žukovskim i, naročito, sa Puškinom koji mu je dao ideje za nekoliko dela. Naredni period je za Gogolja bio veoma plodan. Napisao je zbirke pripovedaka Arabeske i Mirgorod (1835). Njegova najpoznatija drama Revizor nastala je 1836. i privukla veliku pažnju književne i političke javnosti, pa i samog cara. Iste godine počeo je da piše svoj kapitalni roman Mrtve duše. Prvi deo romana pojavio se 1842. i pored prethodne cenzure. Ovo delo predstavlja detaljnu satiričnu studiju Rusije posmatrane iz perspektive glavnog junaka Čičikova. U kasnijem životu pao je u depresiju i počeo da vodi asketski život. Od 1836. do 1848. putovao je po Zapadnoj Evropi. Zapao je u stvaralačku krizu, a počeo je da pokazuje i znake paranoidne psihoze. U noći 24. februara 1852,, u naletu manije inspirisane religioznim zanosom, spalio je svoje rukopise, među kojima je bio i drugi deo romana Mrtve duše. Nekoliko dana kasnije, 4. marta, je preminuo.

Povodom sto godina od rođenja Ljubice Marić, prve srpske kompozitorke, književnice, slikarke, vajarke i jedne od prvih žena dirigenata u Evropi, Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 21. avgusta do 11. septembra 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena dela Ljubice Marić i izbor iz literature o njenom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis od 58 bibliografskih jedinica, kao i odlomci tekstova koje su o Ljubici Marić i njenom delu napisali Dmitrij Šostakovič, Elmer Šonberger, Isidora Žebeljan, Pavle Stefanović, Borislav Čičovački, Melita Milin, Roksanda Pejović, Zorica Makević, Vlastimir Peričić, Danica Petrović, Jelena J. Đorđević, Ivana Trišić, Neda Bebler i Svetozar Brkić. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Ljubica Marić je rođena 1909. godine u Kragujevcu. Završila je dva odseka Muzičke škole u Beogradu i postala prvi diplomirani kompozitor u Srbiji. Na njene prve kompozitorske pokušaje velik uticaj imao je Josip Slavenski, a na Konzervatorijumu i Majstorskoj školi u Pragu učitelj joj je bio istaknuti češki kompozitor Jozef Suk. Uz kompoziciju, u Pragu je završila i studije dirigovanja i postala jedna od prvih žena dirigenata u Evropi. Radila je kao profesor u Muzičkoj školi "Stanković" i na Muzičkoj akademiji u Beogradu. Jedno vreme dirigovala je Simfonijskim orkestrom Radio Beograda. Uporedo s muzikom bavila se slikanjem, vajanjem i pisanjem. Umrla je u Beogradu 2003. godine. Ljubica Marić je napisala nekoliko desetina kompozicija od kojih su mnoge doživele evropski uspeh. Njene Pesme prostora, Pasakalja, Muzika Oktoiha, Invokacija, Iz tmine pojanja, Asimptota, Čudesni miligram, Arhaja, Arhaja 2 i Torzo smatraju se remek delima srpske muzike i jednim od najoriginalnijih dometa srpskog muzičkog stvaralaštva.

Povodom 150 godina od rođenja esejiste, književnog kritičara, putopisca i prevodioca Marka Cara (1859-1953) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 27. jula do 21. avgusta 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena najvažnija dela i prevodi Marka Cara, kao i izbor iz literature o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis od 84 bibliografske jedinice, kao i odlomci tekstova koje su o Caru i njegovom delu napisali Jovan Skerlić, Simo Matavulj, Svetislav Stefanović, Bogdan Popović, Pavle Popović, Velimir Živojinović Massuka, Boško Novaković, Kosta Milutinović, Predrag Palavestra, Milan Marković i Radomir V. Ivanović. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Marko Car je rođen 1859. godine u Herceg Novom. Nakon okupacije Zadra, u kojem je živeo od 1879. do 1919, prelazi u Beograd gde do penzije radi kao inspektor Umetničkog odeljenja Ministarstva prosvete. Bio je prvi predsednik Udruženja srpskih književnika u Beogradu, dopisni član Srpske kraljevske akademije, predsednik Srpske književne zadruge i počasni član Matice srpske. Umro je u Beogradu 1953. godine, a sahranjen je kraj manastira Savina kod Herceg Novog. Marko Car je u književnost ušao 1883. knjigom proze Za kišljive dnevi. Tokom dugog stvaralačkog veka objavljivao je pesme, pripovetke, eseje, članke, prikaze i putopise. Prevodio je s italijanskog i francuskog, pisao predgovore i priređivao dela drugih pisaca. U Zadru je uređivao i izdavao časopis Vuk. Prikaze i članke objavljivao je u brojnim književnim časopisima, a u istoriji književne kritike ostao je zabeležen kao kritičar impresionističkog pristupa.

Povodom sto godina od rođenja mađarskog pesnika i prevodioca Mikloša Radnotija (1909-1944) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 6. do 27. jula 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena najvažnija dela Mikloša Radnotija, kao i izbor iz literature o njegovom stvaralaštvu iz zbirki Biblioteke Matice srpske. U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis 78 bibliografskih jedinica, kao i odlomci tekstova koje su o Radnotiju i njegovom delu napisali Aleksandar Tišma, Mihalj Cine, Danilo Kiš, Ivan Ivanji, Imre Bori, Deže Baroti, Deže Keresturi, David Andraš, Gabor Tolnai i Đula Ortutai. Autori izložbe i kataloga su Ivana Grgurić, Silvija Čamber i Peter Hajnerman. Mikloš Radnoti se smatra jednim od najznačajnijih mađarskih pesnika 20. veka. Rođen je u jevrejskoj porodici u Budimpešti 1909. godine, a na književnu scenu stupio je 1930. zbirkom pesama Paganska zdravica. Do 1944. godine kad su ga, zajedno s grupom logoraša iz logora Hajdenau kod Bora, u mađarskom mestu Abda ubili fašisti, objavio je zbirke pesama Pastirske pesme na novi način, Vetar koji se budi, Mlad mesec, Osuđeniče samo lutaj, Strmom stazom, Mesec blizanaca i Izabrane pesme, kao i poemu Pesma o Crncu koji je otišao u grad i knjige prevoda Odabrane pesme Gijoma Apolinera i Stopama Orfeja. Posthumno mu je objavljena zbirka pesama Zapenjeno nebo. Poslednji Radnotijevi stihovi, nastali u periodu od jula do oktobra 1944, pronađeni su prilikom ekshumacije tela iz zajedničke grobnice u Abdi, i objavljeni pod nazivom Borska beležnica.

Biblioteka Matice srpske u Novom Sadu priredila je izložbu povodom 175 godina od prvog broja Novina srbskih i 220 godina od rođenja njihovog prvog urednika Dimitrija Davidovića (1789-1838). Izložba, postavljena u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske, otvorena je od 12. juna do 3. jula 2009. godine. Osim prvih brojeva Novina srbskih (objavljenih u Kragujevcu 1834. godine) i tekstova posvećenih njima i njihovom uredniku Dimitriju Davidoviću, postavka obuhvata i pregled Novina serbskih koje je Davidović pokrenuo u Beču 1813. godine, kao i lista koji je, kao nastavak Novina srbskih, pod različitim imenima, izlazio u Srbiji do 1919. godine. Izložbom su, takođe, obuhvaćena i dela i prevodi Dimitrija Davidovića, kao i izbor brojeva Zabavnika, prvog almanaha u srpskoj književnosti, koji je Davidović pokrenuo u Beču 1815. godine. U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis od 47 bibliografskih jedinica i odlomci tekstova koje su o Novinama srbskim i značaju Dimitrija Davidovića za razvoj srpskog novinarstva napisali Momčilo Milošević, Jovan Skerlić, Ljubomir A. Božinović, Jovan Deretić, Mihajlo Bjelica, Mile Nedeljković, Vasilije Đ. Krestić i Slavko Gavrilović. Za potrebe izložbe korišćena je građa iz zbirki Biblioteke Matice srpske i Rukopisnog odeljenja Matice srpske. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Pokrenute "s visočajšim dozvolenjem praviteljstva" 1834. godine, pod "upravlenijem g. Sekretara Knjaževskog inostranih dela Dimitrija Davidovića", Novine srbske predstavljaju prve novine pokrenute u Srbiji. Kao zvaničan organ srpske Vlade izlazile su, pod različitim imenima, sve do 1919. godine, a njihov prvi urednik, Dimitrije Davidović, koji je na čelu lista bio od januara 1834. do marta 1835, smatra se ocem srpske štampe i "pionirom srpske žurnalistike" (J. Deretić).

Biblioteka Matice srpske u Novom Sadu priredila je izložbu povodom sto godina od nastanka pesme Santa Maria della Salute Laze Kostića. Izložba, postavljena u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske, otvorena je od 18. maja do 12. juna 2009. godine. Postavkom su, uz sačuvane rukopisne fragmente pesme, obuhvaćena njena različita izdanja i prevodi na nekoliko jezika, fotografije Laze Kostića i Lenke Dunđerske, kao i literatura inspirisana Kostićevim "velikim ditirambom ljubavi" (I. Sekulić). U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis 77 bibliografskih jedinica i odlomci tekstova koje su o pesmi Santa Maria della Salute napisali Isidora Sekulić, Svetislav Stefanović, Todor Manojlović, Stanislav Vinaver, Milan Kašanin, Milan Savić, Svetozar Brkić, Zoran Mišić, Dragiša Živković, Miodrag Pavlović, Jovan Hristić, Ljubomir Simović, Božidar Kovačević, Mladen Leskovac, Bogdan A. Popović i Vasko Popa. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Poslednja, a po mišljenju velikog dela kritike, i najbolja pesma Laze Kostića Santa Maria della Salute objavljena je 1909. godine u zbirci "Pesme", u izdanju Matice srpske. Kao svojevrsno svedočanstvo ljubavi pesnika prema mladoj, rano umrloj Lenki Dunđerskoj, pesma Santa Maria della Salute dovršena je 3. juna u Somboru, ali se o njoj najčešće govori kao o pesmi koja je nastajala tokom čitavog pesnikovog života. Osim toga što se smatra krunom Kostićeve poezije, Santa Maria della Salute se, kao "rajska pesma naše književnosti" (M. Pavlović) i "najlepša pesma srpskog jezika" (V. Popa), nalazi u samom vrhu srpskog pesništva.

Povodom 250 godina od rođenja nemačkog pesnika i dramskog pisca Fridriha Šilera (1759-1805) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 13. aprila do 18. maja 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena najvažnija dela Fridriha Šilera, prevodi i izbor iz literature o njegovom stvaralaštvu iz fonda Biblioteke Matice srpske. U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis 95 bibliografskih jedinica, kao i odlomci tekstova koje su o Fridrihu Šileru napisali Volfgang Gete, Tomas Man, Todor Manojlović, Pero Slijepčević, Milan Vujaklija, Miloš Đorđević, Miljan Mojašević, Miloš Trivunac, Tomislav Bekić i Hans Majer. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Fridrih Šiler je rođen 1759. godine u gradiću Marbahu na Nekaru. Dramu Razbojnici, koja je svojim jezikom i revolucionarnim nabojem daleko odjeknula, a autora dovela do zatvora, objavio je 1781. godine, nakon čega je pobegao iz Virtemberškog vojvodstva. Od 1783. godine, angažovan kao pozorišni pesnik u Manhajmu, piše Spletku i ljubav, jednu od svojih najefektnijih revolucionarnih tragedija u stilu "šturm und dranga". Dramu Don Karlos, koja predstavlja zaokret ka klasičnom stilu, objavljuje 1787. godine, kad prelazi u Vajmar. Godine 1789. postaje profesor istorije na Jenskom univerzitetu. U periodu između 1788. i 1798. izučava Kantovo učenje, objavljuje istorijske spise (Istorija otpadništva ujedinjene Nizozemske, Istorija tridesetogodišnjeg rata), filozofske i estetičke rasprave (O ljupkosti i dostojanstvu, O uzvišenom, O naivnom i sentimentalnom pesništvu) i veći broj balada. Uprkos sve lošijem zdravlju nastavlja da piše i do smrti, 1805. godine, objavljuje niz drama: trilogiju Valenštajn, tragediju Marija Stjuart, sudbinsku dramu Verenica iz Mesine i komad o oslobodilačkoj borbi švajcarskog naroda Vilhelm Tel. Zajedno sa Geteom, Šiler čini vrh nemačke klasične književnosti i kulture druge polovine osamnaestog veka i smatra se jednim od najvažnijih pisaca u istoriji svetske dramske književnosti.

Povodom 200 godina od rođenja tvorca teorije evolucije, britanskog naučnika Čarlsa Darvina (1809-1882) i 150 godina od objavljivanja njegovog kapitalnog dela O poreklu vrsta Biblioteka Matice srpske (BMS) priredila je izložbu, s pratećim katalogom, u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba je otvorena 23. marta i traje do 13. aprila 2009. godine. Korišćena je građa iz zbirki BMS i ispod svake kataloške jedinice upisana je signatura. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber. Na izložbi su prikazana odabrana dela Čarlsa Darvina, te fotografije i literatura o njemu i njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu dat je popis 95 bibliografskih jedinica kao i delovi tekstova Čarlsa Darvina, Stjepana Čanadije, Gustava Švalbea, Josipa Balabanića, Nikole Finka, Marsela Prenana, Frensisa Č. Darvina, Andreja Prše, Borivoja D. Milojevića, Nedeljka Divca i Milana Kamana. Čarls Darvin rođen je u Šruzberiju 12. februara 1809. godine. Nakon završetka školovanja u rodnom gradu 1825. godine upisao je medicinu na Univerzitetu u Edinburgu, dve godine kasnije napustio je te studije i upisao se na Univerzitet u Kembridžu s namerom da postane sveštenik. Nakon završenih studija 1831. godine Darvin se ukrcao na istraživački brod „Bigl“ pridruživši se tako ekipi prirodnjaka na naučnom putovanju po svetu. Tokom pet godina, koliko je putovanje trajalo, posmatrao je geološke formacije koje su pronađene na različitim kontinentima i ostrvima, kao i veliki broj fosila i živih organizama. Nakon što se 1836. godine vratio u Englesku Darvin je svoje ideje o promenljivosti vrsta objavio u delu Beleške o transmutaciji vrsta. Sledećih dvadeset godina dorađivao je svoju teoriju, prvi put objavio ju je 1858. godine u jednom časopisu, a potom, u celosti i pod nazivom O poreklu vrsta,1859. godine. Ostatak života Darvin je proveo dorađujući je. Važnost njegovog rada prepoznali su još njegovi savremenici, te je Darvin primljen u Kraljevsko društvo 1839. godine i u Francusku akademiju nauka 1878. godine. Preminuo je 19. aprila 1882. u Daunu.

Povodom 125 godina od rođenja pesnika i pripovedača Veljka Petrovića (1884-1967) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba traje od 18. februara do 20. marta 2009. godine. Postavkom su obuhvaćena najvažnija dela Veljka Petrovića, prevodi i izbor iz literature o njegovom stvaralaštvu iz fonda Biblioteke Matice srpske, kao i rukopisi, fotografije i prepiska iz fonda Rukopisnog odeljenja Matice srpske. U pratećem katalogu izložbe dat je hronološki popis 112 bibliografskih jedinica, kao i odlomci tekstova koje su o Veljku Petroviću napisali Jovan Skerlić, Isidora Sekulić, Milan Kašanin, Živan Milisavac, Desanka Maksimović, Velibor Gligorić, Miroslav Krleža, Mića Danojlić, Predrag Palavestra, Mladen Leskovac, Janoš Herceg, Boško Petrović, Miro Vuksanović i Slavko Gordić. Pesnik i pripovedač Veljko Petrović rođen je 1884. godine u Somboru, u svešteničkoj porodici. Osnovnu školu i gimnaziju završio je u rodnom gradu, a pravo je studirao i apsolvirao u Budimpešti. Prve stihove objavio je kao student, 1903. godine u "Brankovom kolu" i "Srpskom književnom glasniku", a prve novinske članke u zagrebačkom "Srbobranu". Nakon završetka studija radio je kao urednik sremskomitrovačke "Slobode" i sarajevske "Srpske riječi", a 1911. godine prešao je u Beograd, gde će ostati do kraja života. Nakon Prvog svetskog rata, u kojem je učestvovao kao dobrovoljac, dobija mesto referenta u Odseku Ministarstva prosvete za Bačku, Banat i Baranju u Novom Sadu, a do 1941. godine radi u Ministarstvu prosvete u Beogradu. Godine 1936. postaje redovni član Srpske akademije nauka. Na mesto upravnika Narodnog muzeja u Beogradu, gde će dočekati penziju, dolazi 1944. godine. Veljko Petrović je bio prvi posleratni predsednik Srpske književne zadruge, kao i predsednik Matice srpske, gde je izabran za doživotnog, počasnog predsednika. Nagrada za životno delo dodeljena mu je 1954. godine. Umro je u Beogradu, 27. jula 1967. godine. Veljko Petrović je u književnost ušao početkom 20. veka kao pesnik intimne i rodoljubive lirike. Prvu zbirku pesama ("Rodoljubive pesme") objavljuje u Beogradu 1912. godine, a prvu knjigu pripovedaka ("Bunja i drugi u Ravangradu") devet godina kasnije. Njegove pripovetke, od kojih mnoge antologijske, prepoznatljive su po upečatljivim likovima, vojvođanskoj panorami, ljubavi prema prirodi i snažnoj veri u antejsku vezu čoveka i zemlje. Uz velik broj pesničkih i proznih knjiga (Rodoljubive pesme, Na pragu, Bunja i drugi u Ravangradu, Pomerene savesti, Izdanci iz opaljenog grma, Prepelica u ruci i druge slične pripovetke, Dah života, Moloh, Zemlja i druge), opus Veljka Petrovića čine brojni eseji i članci o književnosti i likovnoj umetnosti, kao i više od 350 biografija, napisanih za potrebe Narodne enciklopedije srpsko-hrvatsko-slovenačke Stanoja Stanojevića. Autorke izložbe i kataloga su Ivana Grgurić i Silvija Čamber.

Povodom 150 godina od rođenja Paje Jovanovića (1859-1957), jednog od najvećih srpskih slikara, Biblioteka Matice srpske (BMS) priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Korišćena je građa iz zbirki BMS i Rukopisnog odeljenja Matice srpske, kao i foto dokumentacija Galerije Matice srpske. Izložba je postavljena 15. januara, a može se pogledati do 13. februara. Na izložbi su prikazana odabrana likovna dela, rukopisi i fotografije Paje Jovanovića, kao i literatura o njegovom životu i stvaralaštvu. U pratećem katalogu dat je popis 97 bibliografskih jedinica kao i delovi tekstova Milana Savića, Dejana Medakovića, Mite Živkovića, Nikole Kusovca, Pavla Vasića, Stojana Trumića, Dake Popovića i Veljka Petrovića. Autorke izlođbe su Silvija Čamber i Olivera Mihajlović. Paja Jovanović rođen je u Vršcu 4. juna 1859. u porodici profesionalnog fotografa. Prvo likovno obrazovanje stekao je u svom gradu, a kao mladić otišao je u Beč gde je diplomirao na Umetničkoj akademiji. Tokom studija bio je jedno vreme i stipendista Matice srpske, a i često je putovao po Balkanu, naročito po Crnoj Gori, primorju, Albaniji, Bosni i Hercegovini, južnoj i istočnoj Srbiji. Pun utisaka sa tih putovanja po povratku bi slikao mnoge žanr slike. Za sliku „Ranjeni Crnogorac“, izloženu na godišnjoj izložbi Akademije u Beču 1883. dobio je prvu nagradu i carsku stipendiju. Ubrzo zaključuje desetogodišnji ugovor s čuvenim trgovcem Valisom, za Frenč galeriju u Londonu. Njegove slike su se veoma dobro prodavale što ga je u potpunosti olsobodilo finansijskih briga, a i omogućilo da veoma često odlazi na duga, daleka i skupa putovanja po severnoj Africi, u Grčku, Tursku, Italiju i Španiju. Godine 1895. Jovanović dobija dve značajne porudžbine za Milenijumsku izložbu koja trebalo da se održi u Budimpšeti 1896. Prvu od patrijarha Georgija Brankovića, da izradi grandioznu istorijsku kompoziciju „Seoba Srba pod patrijarhom Čarnojevićem“, a drugu od vršačkog Municipija za sliku „Vršački triptihon“. Oko 1900. usledila je porudžbina vlade Kraljevine Srbije za Svetsku izložbu u Parizu. Bila je to istorijska kompozicija „Krunisanje cara Dušana 14. aprila 1346. godine“. Izuzetan trud i rad umetnika bio je nagrađen zlatnom medaljom na izložbi u Parizu, ali i divljenjem kritike, kolega slikara i publike. Paja Jovanović umro je 1957. u Beču, a, kao što je želeo, urna s pepelom preneta je i položena da večno počiva u voljenom Beogradu. Nacionalnu pripadnost i zasluge rano je zapazila srpska država, pa je 1884. postao član Srpskog učenog društva, a 1888. Srpske kraljevske akedemije. Svoja patriotska osećanja Jovanović je potvrdio zaveštavši legat Muzeju grada Beograda.

Biblioteka Matice srpske u Novom Sadu priredila je izložbu povodom 125 godina od rođenja nemačkog psihijatra i filozofa Karla Jaspersa (1883-1969) u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba je otvorena od 22. decembra 2008. do 15. januara 2009. godine. Na izložbi su predstavljena dela Karla Jaspersa, odabrana literatura o njemu na srpskom, hrvatskom, slovenačkom, nemačkom, francuskom, engleskom i mađarskom jeziku i fotografije. U pratećem katalogu izložbe dat je popis 97 bibliografskih jedinica koje su hronološki raspoređene. Uz popisanu građu nalaze se odlomci tekstova Karla Jaspersa, Mirka Zurovca, Hane Arent, Žane Herš, Mikela Difrena i Pola Rikera, Živana Živkovića, Kurta Salamuna, Riharda Visera, Danila Pejovića, Herberta Gotšalka i Stevana Tontića. Karl Jaspers rođen je 23. februara u 1883. godine u Oldenburgu, blizu Severnog mora, u bankarskoj porodici. Posle završene klasične gimnazije studirao je tri semestra pravo, zatim medicinu. Državni ispit je položio 1908. godine, a 1909. postao je doktor medicine. Zatim je bio neplaćeni asistent na sihijatrijskoj klinici u Hajdelbergu, a potom prelazi na mesto privatnog docenta psihologije na Filozofskom fakultetu, takođe u Hajdelbergu. Na istom fakultetu radio je kao redovan profesor filozofije od 1921. do 1937. godine kada mu nacionalsocijalistička država oduzima katedru, jer mu je supruga bila Jevrejka. Na to radno mesto će se vratiti tek 1945. godine uz saglasnost američkih vlasti. Godine 1948. prelazi na Univerzitet u Bazelu. Jaspers je tvorac tzv. filozofije egzistencije. Ostvario je veliki uticaj na teologiju, psihijatriju i filozofiju. Najvažnija dela su mu Opšta psihopatologija, Psihologija pogleda na svet, Filozofija, Um i egzistencija, O istini, O izvoru i cilju istorije, Filozofska vera i druga. Umro je u Bazelu 26. februara 1969. godine. U spomen na Karla Jaspersa grad Hajdelberg i Hajdelberški univerzitet ustanovili su nagradu Karl Jaspers 1983. godine, na obeležavanju 100 godina od rođenja velikog filozofa. Ova nagrada dodeljuje se svake treće godine. Autori izložbe i kataloga su Olivera Mihajlović i Marija Vaš.

Biblioteka Matice srpske u Novom Sadu priredila je izložbu povodom 125 godina od rođenja mađarskog književnika Mihalja Babiča (1883-1941) u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba je otvorena od 1. decembra do 22. decembra 2008. Na izložbi su predstavljena dela i prevodi Mihalja Babiča, odabrana literatura o njemu i fotografije. U pratećem katalogu izložbe dat je popis 90 bibliografskih jedinica koje su hronološki raspoređene. Uz popisanu građu nalaze se odlomci tekstova Zoltana Dera, Čabe Utašija, Mihalja Cinea, Aladara Šepflina, Lasla Kardoša i Jožefa Saudera. Književnik Mihalj Babič rođen je u mađarskom gradu Seksardu u porodici apelacionog sudije. Posle završenih studija na Univerzitetu u Budimpešti, bio je profesor u školama u Baji, Segedinu, Fogarašu i Budimpešti, a posle prvog svetskog rata, postaje profesor moderne mađarske i svetske književnosti na budimpeštanskom univerzitetu. Istovremeno, Babič se rano uključio u pokret za obnovu mađarske književnosti početkom našeg veka i od prvog broja sarađivao u za taj pokret najznačajnijem časopisu Zapad (Nyugat), čiji je kasnije postao glavni urednik. Erudit i književni znalac, Babič je ostvario veoma obimno i raznovrsno delo, u kome prvo mesto po značaju zauzima njegova poezija. Smatra se začetnikom lirskih tendencija u mađarskoj poeziji. Najvažnija dela su mu Istorija evropske književnosti, zbirke pesama Recitativ, Listovi iz Irisinog venca, Ostrvo i more, Dolina nemira, knjige eseja Misao i pisanje, Književni problemi, Dve kritike, romani Sin Virgila Timara, Sinovi smrti, Božićna Madona, Pilot Elza i Kula od karata. Najzad, Babič je obavljao izuzetno značajan prevodilački posao, prevodeći na mađarski, između ostalog, dela Sofokla (Kralj Edip), Dantea (Pakao, Čistilište, Raj), Šekspira, Getea (Ifigenija), Bodlera (Cveće zla), Kitsa i Oskara Vajlda. Bio je član Kišfaludijevog društva i izabran je i za člana Mađarske akademije nauka 1940. godine. Kao predsednik Zadužbine Baumgarten i kao čovek čija se reč poštovala, imao je slobodu dodeljivanja Baumgartnerove nagrade, najprestižnije mađarske literarne nagarade 20. veka. Supruga mu je bila Ilona Taner, koja je svoju poeziju objavljivala pod imenom Sofi Terek. Umro je u Budimpešti 1941. godine. Autori izložbe i kataloga su Marija Vaš i Olivera Mihajlović.

Na osnovu svojih zbirki i zbirki Rukopisnog odelenja Matice srpske, Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu sa pratećim katalogom povodom 125 godina od rođenja književnika Sime Pandurovića (1883-1960).
Na izložbi su prikazana odabrana dela, prevodi, rukopisi i fotografije Sime Pandurovića, kao i literatura o njegovom životu i stvaralaštvu. Osim popisa izloženih eksponata, u katalogu su dati i delovi tekstova Ive Andrića, Miodraga Pavlovića, Jovana Skerlića, Isidore Sekulić, Novice Petkovića, Antuna Gustava Matoša, Todora Manojlovića i Radomira Konstantinovića koji govore o Pandurovićevom radu. Sima Pandurović, pesnik, estetičar, esejista, kritičar, dramatičar, prevodilac i jedan od osnivača srpske moderne, rođen je u Beogradu 1883. U rodnom gradu diplomirao je na katedri za filozofiju Filozofskog fakulteta. Radio je kao profesor gimanzije u Valjevu i Beogradu. Između dva rata radio je i kao sekretar Ministarstva prosvete i pomoćnik upravnika Narodne biblioteke u Beogradu. Uređivao je više časopisa, od kojih je najznačajniji Misao (1919-1922). Pandurović se smatra jednim od osnivača srpske moderne poezije. Prva zbirka pesama Posmrtne počasti (1908) u kojoj preovladava pesimizam, nespokoj i pobuna, izazvala je burne reakcije čitalačke publike. Dok ga je mlađa generacija hvalila i podržavala, dotle su konvencionalni kritičari poput Skerlića davali uglavnom negativne ocene. Posle druge zbirke Dani i noći (1912), u kojoj su stihovi smireniji i misaoniji, Pandurović je napisao još svega nekoliko pesma. Prevodio je sa francuskog i engleskog. Najpoznatiji su mu prevodi Šekspirovih dela koje je radio u saradnji sa Živojinom Simićem. Napisao je i jedan broj dela iz književne kritike i estetike. Izložba traje od 28. oktobra do 20. novembra 2008. godine, a autor izložbe i kataloga je Olivera Krivošić.

Biblioteka Matice srpske u Novom Sadu priredila je izložbu povodom 150 godina od rođenja Ljubomira Nedića (1858-1902). Izložba predstavlja Nedićeva dela i literaturu o njegovom životu i radu kao i fotografije i faksimile rukopisa iz zbirki Biblioteke Matice srpske i Rukopisnog odeljenja Matice srpske. U katalogu izložbe dat je popis 66 bibliografskih jedinica koje su raspoređene u četiri celine, a uz popisanu građu nalaze se odlomci tekstova Ksenije Atanasijević, Slobodana Jovanovića, Iva Tartalje, Ilije Marića, Jovana Skerlića, Svetislava Stefanovića, Vladimira Ćorovića, Zorana Gavrilovića, Marka Cara i Milana Kašanina. Ljubomir Nedić rodio se u Beogradu 1858, gde je završio osnovnu i srednju školu. Studirao je u Lajpcigu prvo medicinu, pa potom filozofiju. Doktorsku tezu iz logike odbranio je u Lajpcigu. Godinu dana proveo je u Engleskoj. Odmah po završetku studija dobio je mesto na Velikoj školi u Beogradu. Predavao je istoriju filozofije, logiku i psihologiju. Poslednjih deset godina života bavio se književnom kritikom. Nedić je začetnik moderne srpske književne kritike. Studija Iz novije srpske lirike objavljena 1893. godine bila je iznenađenje i prekretnica u našoj književnosti. U proceni vrednosti književnih dela uveo je stroga i estetički utemeljena merila ne praveći razliku između domaće i strane literature. Ukinuo je tzv. filološku kritiku i odvojio je kritiku od književne istorije. Težio je da iz dve ili tri crte izvuče stvarnu karakteristiku čoveka koji je iza knjige. Imao je smelosti i da ospori visoku vrednost tadašnjim neprikosnovenim piscima. Usled bolesti, Nedić je penzionisan 1899, ali u književnoj kritici nastupa s nepromenjenim tempom sve do svoje smrti jula 1902. Autori izložbe i kataloga su Olivera Krivošić i Aleksandra Drapšin. Postavka traje od 26. septembra do 26. oktobra 2008. godine.

Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu povodom 125 godina od rođenja književnika Franca Kafke (1883-1924). Na izložbi je predstavljeno 114 bibliografskih jedinica među kojima su Kafkina dela, literatura o njegovom životu i radu, kao i faksimili i fotografije. Izložena građa izabrana je iz zbirki Biblioteke Matice srpske, a popisana je u katalogu koji sadrži i odlomke tekstova Maksa Broda, Vladimira Nabokova, Ota Bihalji-Merina, Albera Kamija, Vladete Jerotića, Pavla Ugrinova i Vilhelma Emriha. Franc Kafka rođen je u Pragu 1883. godine u jevrejskoj porodici. Završio je Starogradsku nemačku gimnaziju, a zatim pravni fakultet gde je dobio i diplomu doktora pravnih nauka. Njegovi mladalački radovi većim delom su izgubljeni. Za života je objavio manji broj dela, uglavnom pripovetke. Dela koja su mu donela svetsku slavu (romani Proces, Zamak, Amerika) ugledala su svetlo dana tek posle piščeve smrti, zahvaljujući odanom prijatelju Maksu Brodu, koji nije ispunio Kafkinu poslednju želju da ih spali. Kafka je pisao sporo i sa prekidima, stalno je ispravljao i doterivao. Sam je uništio veći deo svojih rukopisa. Obraćao je veliku pažnju na jezik i njegove skrivene nagoveštaje u čemu je bio blizak nemačkim egzistencijalnim filozofima. Kafkini glavni likovi su osobeni po tome što ne uspevaju da komuniciraju sa svojim okruženjem, slede sopstvenu, unutrašnju logiku i podsmevaju se logici mase, svetu koji je groteskan i nasilan. Heroj je samo glas napaćene ličnosti, koja uzalud traži informacije, koja želi da razume svet, ali i traži razumevanje sveta. Ostali likovi su često samo skicirani, samo u službi radnje. Sam Kafka je svoja dela smatrao nekom vrstom „otkupa", „molitve" pomoću koje se miri sa svetom ili nadmašuje negativna iskustva u njemu. Da bi obezbedio sredstva za život Kafka je radio kao agent osiguranja. Na taj posao gledao je kao na nužnost. Njegov kratki život obeležilo je i poznanstvo sa tri žene sa kojima nije uspeo da uspostavi neophodnu bliskost. Sa Felisom Bauer raskinuo je veridbu dva puta. Intezivno se dopisivao sa češkom novinarkom Milenom Jesenskom koja je prevela na češki njegovu pripovetku Nosač uglja i kojoj je testamentom zaveštao svoje Dnevnike. Najzad, već na samrtničkoj postelji, razoren tuberkulozom, zatražiće ruku dvadesetogodišnje Jevrejke Dore Dijamant, ali njen otac neće dozvoliti venčanje. Franc Kafka umire u Pragu 3. juna 1924. Poslednje što je zapisao bilo je "Ubijte me ili ste ubica". Postavka traje od 1. do 25. septembra 2008. godine, a autori izložbe i kataloga su Olivera Krivošić i Olivera Mihajlović.

Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu povodom 200 godina od rođenja slikara Nikole Aleksića (1808-1873). Na izložbi je predstavljen izbor iz građe Biblioteke Matice srpske i Rukopisnog odeljenja Matice srpske, koji je popisan u pratećem katalogu i raspoređen u četiri celine: reprodukcije Aleksićevih dela, katalozi izložbi, popis odabrane literature o njegovom životu i radu i faksimili. Katalog, umesto predgovora, sadrži tekstove Veljka Petrovića, Olge Mikić, Miodraga Kolarića, Miodraga Jovanovića, Ljiljane Živanović i Milivoja Nikolajevića. Nikola Aleksić, slikar, ikonograf, portretista i pedagog, rođen je u Starom Bečeju 1808. godine. Slikarski zanat počeo je da uči u radionici, tada čuvenog, novosadskog slikara Arse Teodorovića. Odatle je otišao u Beč gde je proveo dve godine na Slikarskoj akademiji, a zatim je otišao u Italiju, gde je proveo na studijama još tri godine, izdržavajući se portretisanjem. Posle školovanja, putovao je po Vojvodini i Srbiji radeći ikone i portrete. Godine 1837. nastanio se u Velikoj Kikindi, a 1840. prešao je Temišvar, gde se i oženio Marijom Stankić iz Verone, ćerkom graničarskog oficira. Nekoliko godina kasnije preselio se u Arad i tu živeo do smrti 1873. Aleksić je možda najplodniji među srpskim slikarima. Njegovih portreta ima na stotine, a među ikonostasima ističu se oni u Molu, Karlovu, Oroslamošu, Staroj Kanjiži, Kumanu, Melencima, Aradu, Elemiru, Gospođincima, Varjašu, Fibišu i drugim mestima. Kao izvrstan pedagog imao je mnoge učenike od kojih su najpoznatiji: Novak Radonić, Ljubomir Aleksandrović i Aksentije Marodić. Aleksić je i rodonačelnik jedne slikarske porodice: njegov sin Dušan, kao i unuci Ivan i Stevan bili su takođe slikari. Postavka traje od 1. do 31. avgusta, a autor izložbe i kataloga je Olivera Krivošić.

Povodom 150 godina od rođenja italijanskog kompozitora Đakoma Pučinija (1858-1924) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Na izložbi su predstavljena dela Đakoma Pučinija i odabrana literatura o njemu, audio materijal, plakati i fotografije. U pratećem katalogu izložbe dat je popis 71 bibliografske jedinica koje su hronološki raspoređene. U katalogu se, takođe, nalaze i odlomci tekstova Nenada Turkalja, Šimeta Čipčića, Ksenije Vujović, Mikelea Đirardija, Slobodana Turlakova, Valentina Vouka i Petra Bingulca. Kompozitor Đakomo Pučini (puno ime Đakomo Antonio Domeniko Mikele Sekondo Pučini) rođen je 1858. u malom mestu Luka u Toskani u porodici muzičara. U desetoj godini počeo je da peva u horu dečaka u katedrali i u crkvi San Mikele, a u četrnaestoj počeo je da obavlja službu orguljaša u Luki i okolnim mestima. U sledećih nekoliko godina počinje da komponuje svoja prva dela, pretežno za orgulje – plod sopstvenih improvizacija i orguljaške prakse. Prvi zapaženi uspeh postiže 1880. misom u As-duru. Iste godine dobija stipendiju za studije na Milanskom konzervatorijimu gde, zajedno sa Maskanjijem, uči do 1883. najpre od Antonija Bazinija, a zatim od Amilkarea Ponikelija. Pučini je najznačajnija ličnost italijanske opere posle Verdija, na koga se nadovezuje, te po svom stilu ostaje izraziti kasnoromantičar, iako se približava verizmu. Pučini je uspeo da izgradi sasvim individualni operski izraz prihvatajući u početku i stilske elemente Masenetove lirske opere, zatim harmonijaska i zvučna sredstva impresionista (Debisi), a kasnije i neke kompozicijsko-tehničke elemente Stravinskog. Svoje je italijanske savremenike nadmašio, kako poznavanjem unutrašnjih zakonitosti po kojima se povezuju dramska radnja i muzika, tako i nadmoćnim bogatstvom muzičke invencije. U harmonijsko tkivo unosi mnoge nove i savremene postupke, koje je usvojio i pretočio u sopstveni stil, kao. npr. tristanovske harmonije (Manon Lesko), paralelene kvinte i fo-burdonske pomake (Boemi), punotonske konstrukcije skale (Toska), impresionističko nizanje kvantnih i kvintakorda (Madam Baterflaj) ili bitonalnost (Triptih i Turandot). Umro je u Briselu 1924. Postavka traje od 2. do 31. jula, a autor izložbe i kataloga je Olivera Krivošić.

Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu povodom 400 godina od rođenja engleskog pesnika Džona Miltona (1608-1674). Na izložbi je predstavljen izbor publikacija koje poseduje Biblioteka Matice srpske. U pratećem katalogu izložbe nalazi se popis dela Džona Miltona, literatura o njemu i fotografije. Katalog sadrži ukupno 93 bibliografske jedinice, kao i odlomke tekstova Dušana Puhala, Darka Bolfana i Dušana Kosanovića, Metju Arnolda, Helen Gardner, Klajva Stejplsa Luisa, Nortropa Fraja, Tomasa Sternsa Eliota, Keneta Mjura i Tomasa Babingtona Makolija. Džon Milton, engleski pesnik i jedan od najvećih u svetskoj književnosti, rođen je 1608. godine u Londonu. Bio je visoko obrazovan, snažna moralna ličnost i veliki mislilac. Posle završenih studija u Kembridžu proučavao je klasike i putovao. Radio je kao latinski sekterat Državnog saveta u vreme vlade Olivera Kromvela, sve do obnove monarhije 1660. kada je bio zatvoren i izgubio veći deo imanja. Milton je bio poliglota, govorio je, čitao i pisao latinski, grčki, hebrejski i italijanski jezik. Književni rad mu se deli na tri perioda: u prvom je napisao nekoliko soneta, dve odlične pesme L'Allegro i Il Penseroso, maskeratu Komus i elegiju Lisidas; drugi deo je vezan za političko angažovanje kada je pisao prozu kontroverznog karaktera povodom raznih verskih i političkih problema, među kojima su najznačajniji Areopagitika, u odbranu slobode štampe, zatim Odbrana engleskog naroda, gde iznosi svoje političke teorije; u trećem periodu vratio se poeziji, slep, siromašan i razočaran, napisao je svoja najveća pesnička dela, religiozne epove Izgubljeni raj i Raj ponovo stečen i tragediju u stihovima Samson Agonistes. Umro je 1674. u Kriplgejtu. Postavka traje od 5. juna do 1. jula, a autor izložbe i kataloga je Olivera Krivošić.

Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu povodom 125 godina od rođenja kompozitora Petra Konjovića (1883-1970) u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Izložba je otvorena od 12. maja do 4. juna 2008. Na izložbi su predstavljena dela Petra Konjovića i odabrana literatura o njemu, fotografije, pisma i rukopisi. U pratećem katalogu izložbe dat je popis 103 bibliografske jedinice koje su hronološki raspoređene. Uz popisanu građu nalaze se odlomci tekstova Milana Kašanina, Mihaila Vukodragovića, Predraga Miloševića, Živojina Zdravkovića, Nadežde Mosusove, Dragotina Cvetka, Veljka Petrovića, Stane Đurić-Klajn i Miroslava Antića. Kompozitor Petar Konjović rođen je u Čurugu, školu je pohađao u Novom Sadu i Somboru, a zatim je otišao na studije muzike na Praški konzervatorijum, gde je diplomirao u klasi za kompoziciju i dirigovanje. Bio je dirigent i direktor Zagrebačke opere, upravnik Osječkog, Novosadskog, Zagrebačkog i Splitskog teatra i profesor i rektor Muzičke akademije u Beogradu. Izabran je za inostranog člana Akademije nauka i umetnosti u Pragu 1937. godine, a od 1946. je redovni član Srpske akademije nauka i umetnosti i osnivač i direktor njenog Muzikološkog instituta. Oslonjen na misao Stevana Mokranjca da se srpska umetnička muzika može izgraditi samo na osnovi srpske narodne muzike, folklor i narodna melodija, srpski mit, istorija i prošlost najveći su izvori inspiracije i osnova svakog njegovog dela. Stvaralaštvo Petra Konjovića proteže se od solo-pesme, preko horske kompozicije do kamerne i simfonijske muzike, da u operi i muzičkoj drami dostigne najbogatiju primenu i najznačajniju afirmaciju. U zbirci pesama Moja zemlja sakupljene su narodne melodije iz svih krajeva naše zemlje, a narodna melodija je osnov i njegovih simfonijskih dela Simfonijske varijacije "Na selu", Makar Čudra i violinskog koncerta Jadranski kapričo. Petar Konjović svoj najviši domet dostiže u muzičkim dramama. Posle prve opere Ženidba Miloševa (Vilin veo), nastale su Knez od Zete, Koštana i Seljaci. Konjović je i istaknuti muzički pisac i angažovan i duhovit muzički kritičar. Poznate su njegove monografije o Mokranjcu i Milojeviću i zbirke članaka i ogleda. Autori izložbe i kataloga su Olivera Mihajlović, Olivera Krivošić i Aleksandra Drapšin.

Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu povodom 250 godina od rođenja Emanuila Jankovića (1758-1791). Na izložbi je predstavljen izbor iz građe Biblioteke i Rukopisnog odeljenja Matice srpske koji je popisan u pratećem katalogu. Katalog sadrži 65 bibliografskih jedinica raspoređenih hronološki u tri celine: dela, literatura, faksimili i fotografije. Prateći katalog sadrži i odlomke tekstova Borivoja Marinkovića, Božidara Kovačeka, Vase Stajića, Jovana Skerlića, Mihovila Tomandla, Mirjane D. Stefanović, Pitera Heritija, Milana Ševića i Đorđa Rajkovića. Emanuil Janković, teatrolog, prevodilac, prirodnjak, štampar i knjižar rodio se 1758. u Novom Sadu gde je učio i gimnaziju. Medicinu je studirao u Haleu, a štamparsko-knjigovezački zanat izučio je u Pragu (1789-1790). U Haleu je 1788. bio izabran za člana Prirodnjačkog društva. Otvorio je prvu štampariju u Novom Sadu 1790. godine. Priredio je za štampu, prvi među sunarodnocima, katalog knjiga svoje ''nemačko-francuske'' knjižare u Novom Sadu. Prvi kod Srba prevodio je sentimentalno-idilične i poučno-moralističke komedije suvremenih evropskih pisaca (Karlo Goldoni, Franc Ksavar Štark, Johan Jakob Engel). Rodonačelnik je srpske svetovne drame. Napisao je i prvu originalnu raspravu iz popularne fizike Fizičeskoje sočinenije (1787). Umro je u Subotici 1791. Postavka traje od 15. aprila do 12. maja, a autori izložbe i kataloga su Aleksandra Drapšin i Olivera Krivošić.

Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu povodom 175 godina od rođenja srpskog pesnika Jovana Jovanovića Zmaja (1833-1904). Na izložbi je predstavljen izbor iz građe Biblioteke Matice srpske i Rukopisnog odeljenja Matice srpske koji je popisan u pratećem katalogu. Katalog sadrži 97 bibliografskih jedinica raspoređenih hronološki u četiri celine: Dela i uređivački rad, Prevodi, Literatura i Faksimili i fotografije. Prateći katalog sadrži i odlomke tekstova Antonija Hadžića, Miloša Crnjanskog, Mladena Leskovca, Živana Milisavca, Vase Stajića, Božidara Kovačeka, Jovana Dučića, Anice Savić-Rebac i Veljka Petrovića. Jovan Jovanović Zmaj, pesnik, prevodilac, urednik književnih i satiričnih listova, akademik i lekar, rođen je u Novom Sadu 1833. godine. Studirao je prava u Pešti, Pragu i Beču. U Pešti je završio medicinu i radio je kao lekar u Novom Sadu, Pančevu, Sremskim Karlovcima, Futogu, Beogradu, Zagrebu i Beču. Bio je jedan od osnivača Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu 1861. i dramaturg Narodnog pozorišta u Beogradu od 1890. do 1898. godine. Matica srpska ga je 1863. godine izabrala za upravnika Tekelijanuma u Pešti. Pokrenuo je i uređivao književni list Javor, satirične listove Zmaj, Žiža i Starmali i dečiji list Neven. Zmaj je napisao svoje prve stihove još 1848. godine pod uticajem narodne poezije, Branka Radičevića, Petefija i nemačkih romantičara, no ubrzo je našao svoj izraz i postao jedan od najpopularnijih srpskih pesnika. Zmaj je najplodniji srpski pesnik čiji opus obuhvata rodoljubivu poeziju, u kojoj je popularisao slobodarske ideje svoga vremena i Narodne stranke Svetozara Miletića, zatim satirične pesme, ali i toplu i neposrednu, intimnu liriku. Veoma je značajan kao tvorac duhovite poezije za decu, bliske dečijoj psihi. Prevodio je sa mađarskog (Petefi, Aranj, Madač), nemačkog (Gete), ruskog (Ljermontov, Puškin), engleskog (Tenison). Umro je u Sremskoj Kamenici 1904. godine. Postavka traje od 11. marta do 10. aprila, a autori izložbe i kataloga su Olivera Krivošić i Olivera Mihajlović.

Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu povodom obeležavanja pet vekova manastira Krušedol. Na izložbi je predstavljena odabrana literatura o manastiru Krušedol iz zbirki BMS i Rukopisnog odeljenja Matice srpske.U katalogu izložbe dat je popis 93 bibliografske jedinice koje su hronološki raspoređene u četiri celine: Literatura, Rukopisi, Bakrorezi i litografije i Faksimili i fotografije, a uz popisanu građu nalaze se odlomci tekstova Vojislava Matića, Dinka Davidova, Dimitrija Ruvarca, Miroslava Timotijevića, Dejana Medakovića, Miodraga Kolarića, Petra Momirovića, Radmile Marinković, Marice Šuput i Slobodana Mileusnića. Manastir Krušedol osnovao je kao svoju zadužbinu vladika Maksim (u svetovnom životu despot Đorđe Branković) uz pomoć svoje majke Angeline i vlaškog vojvode Jovana Njagoja. Namera da se izgradi manastir postojala je još 1508. godine o čemu svedoči jedno pismo majke Angeline, a manastir je podignut između 1509. i 1516. godine. Kada je manastir podignut, vladika Maksim ga je proglasio za sedište obnovljene sremske eparhije. Manastir je uspešno prebrodio period turske dominacije uprkos mnogim poteškoćama. U prvoj polovini XVIII veka u njemu se održavaju tri narodna sabora, a manastir se neprekidno obnavlja i dograđuje. Godine 1743. ovde su preneseni iz Heba posmrtni ostaci grofa Đorđa Brankovića, a 1748. tu je sahranjen patrijarh Arsenije IV Šakabenta. U manastiru takođe počivaju i mitropolit Jovan Georgijević, Atanasije Rašković, vojvoda Stevan Šupljikac, knjeginja Ljubica, žena kneza Miloša, beogradski mitropolit Petar, Milan Obrenović i dr. U Drugom svetskom ratu manastir nije razoren, ali je upropašćena i raznesena njegova bogata i jedinstvena riznica. Manastir Krušedol nalazi se na jugoistočnom delu Fruške gore i danas predstavlja jedan od najznačajnijih srpskih pravoslavnih manastira iz XVI veka. Postavka traje od 11. februara do 10. marta, a autori izložbe i kataloga su Aleksandra Drapšin i Olivera Krivošić. Svečana sednica Matice srpske, na dan njenog osnivanja 16. februara počeće u 19 sati. O manastiru Krušedol besediće prof. dr Miroslav Timotijević.

Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu povodom godišnjica dela Zaharije Orfelina: 250 godina bakroreznih knjiga „Kratkoje ... nastavlenije” i „Ortodoksos omologija”, 240 godina „Slavenosrpskog magazina”, prvog srpskog i južnoslovenskog časopisa, 230 godina bakrorezne „Kaligrafije za srpske i vlaške škole”, pravog remek-dela, i 225 godina „Večnog kalendara” i „Iskusnog podrumara”. Postavka traje od 21. januara do 9. februara, a autori izložbe i kataloga su Aleksandra Drapšin, Olivera Krivošić i Dušica Grbić. Ovogodišnju Svetosavsku besedu Matica srpska je posvetiti Zahariju Orfelinu. Besednik je bio Laza Čurčić.

BMS je priredila izložbu povodom 125 godina od rođenja mađarskog kompozitora Imrea Kalmana (1882-1953). Na izložbi je predstavljen izbor iz građe Biblioteke Matice srpske koji je popisan u pratećem katalogu i raspoređen u četiri dela: Kalmanovo muzičko stvaralaštvo, plakati, literatura o njegovom životu i radu i fotografije. Prateći katalog sadrži i odlomke tekstova iz Muzičke enciklopedije, zatim Vladimira Ivanoviča Musatova, Kurta Honolke, Marije Adamov i Branke Radović. Imre Kalman rođen je u Šiofoku u Mađarskoj. Studirao je pravo u Budimpešti. Na Budimpeštanskoj muzičkoj akademiji, kod Hansa Keslera, učio je teoriju muzike i kompoziciju, zajedno sa Belom Bartokom i Zoltanom Kodaljijem. Najpre je bio advokat, a nakon odlaska u Beč potpuno se posvetio muzici. Pored Franca Lehara, Kalman je bio najistaknutiji kompozitor opereta. Kalmanova prva poznata ostvarenja su Ciganin primaš (1909) i Jesenji manevar (1912, da bi najveću popularnost postigao operetom Kneginja čardaša (1915). Autori izložbe i kataloga su Ksenija Šulović i Aleksandra Drapšin.

BMS je priredila izložbu povodom 100 godina od rođenja slikara Petra Lubarde (1907-1974). Na izložbi je predstavljen izbor iz građe Biblioteke Matice srpske koji je popisan u pratećem katalogu i raspoređen u pet celina: pisano stvaralaštvo Petra Lubarde, reprodukcije njegovih kompozicija u boji, katalozi Lubardinih izložbi, popis odabrane literature o njegovom životu i radu i fotografije. Katalog, umesto predgovora, sadrži tekstove Oto Bihalji-Merina, Stanislava Vinavera, Isidore Sekulić, Olge Perović, Stanislava Živkovića, Milana Jovanovića, Lazara Trifunovića, Miodraga B. Protića i Siniše Kovačevića. Petar Lubarda rođen je u Ljubotinju. Umetničko školovanje započinje u Umetničkoj školi u Beogradu 1925. godine. Već 1926. odlazi u Pariz gde ostaje do 1932. kada se vraća u Beograd. Učestvuje na brojnim izložbama jugoslovenskih umetnika. Vreme okupacije provodi u nemačkom zarobljeništvu. Nakon Drugog svetskog rata osniva Umetničku školu na Cetinju gde istovremeno radi i kao predavač. Od 1950. trajno se nastanjuje u Beogradu. Bio je član ULUS, redovan član SANU i dopisni član JAZU. Lubardina predratna orijentacija bila je vezana za postimpresionistički i ekspresionistički postupak, da bi u posleratnom periodu postepeno menjao predmete izražavajući snažan slikarski temperament kroz dinamične kompozicije nacionalnog epskog karaktera. Autori izložbe i kataloga su Ksenija Šulović i Olivera Mihajlović.

Povodom 150 godina od smrti književnika Dimitrija P. Tirola (1793-1857) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu koja je otvorena od 14. do 21. novembra u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Na izložbi je predstavljen izbor iz građe BMS i Rukopisnog odeljenja Matice srpske, kao i dokumenta o životu Dimitrija Tirola pribavljena ljubaznošću Stevana Bugarskog i Ljubomira Stepanova, koji je popisan u pratećem katalogu i raspoređen u tri celine: Tirolova dela, literatura o njegovom životu i radu i faksimili i fotografije. Prateći katalog sadrži, pored bibliografskih jedinica i odlomke tekstova Stevana Bugarskog i Ljubomira Stepanova, Ljubivoja Cerovića, Stevana Josifovića, Dušana Pankovića, Obrena Blagojevića, Miodraga Matickog i Spasoja Grahovca. Dimitrije P. Tirol rođen je u Čakovu u trgovačkoj porodici. Gimnaziju je učio u Temišvaru, Kečkemetu i Meziberenju, a licej u Bratislavi. Prve priloge objavljivao je u Novinama srbskim, a prvu knjižicu sa didaktičnim sadržajem Privestvovatelna knjižica štampao je 1818. godine u Budimu. Godine 1827. pokrenuo je u Temišvaru Banatski almanah, srpski istorijski i književni godišnjak. Učestvovao je u stvaranju biblioteke u Beogradu u kući Gligorija Vozarevića, pokretao je časopise Mesecoslov iknjiževnu Uraniju, sarađivao u književnom almanahu Golubici u kojem je objavio prvu bibliografiju u Srbiji, izdao Nemačku gramatiku i Političesko zemljeopisanije,bio je jedan od osnivača Društva srbske slovesnosti. Poslednju deceniju života proveo je u Temišvaru kao profesor Srpskog jezika i osnivač katedre u Temišvarskoj gimnaziji i osnivač Društva čitališta fabričkog. Izložba je postavljena povodom objavljivanja knjige Dimitrije P. Tirol: život i delo Stevana Bugarskog i Ljubomira Stepanova u Temišvaru. Autori izložbe i kataloga su Olivera Mihajlović, Ksenija Šulović i Aleksandra Drapšin.

Povodom 150 godina od rođenja književnika Iva Vojnovića (1857-1929) Biblioteka Matice srpske priredila je izložbu koja je otvorena od 29. oktobra do 13. novembra u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Na izložbi je predstavljen izbor iz građe BMS i Rukopisnog odeljenja Matice srpske koji je popisan u pratećem katalogu i raspoređen u tri celine: Vojnovićeva dela i literatura o njegovom životu i radu na srpskom, poljskom, francuskom, mađarskom, italijanskom, češkom, slovačkom i ruskom jeziku i faksimili i fotografije. Prateći katalog sadrži, pored bibliografskih jedinica i odlomke tekstova Jovana Dučića, Miloša Crnjanskog, Raška V. Jovanovića, Nikole Ivanišina, Milana V. Bogdanovića, Dragutina Prohaske, Branka Gavele, Isidore Sekulić, Miroslava Šicela, Luja Vojnovića, Slobodana Selenića, Antuna Barca, Stanislava Vinavera i Todora Manojlovića. Ivo Vojnović rođen je u Dubrovniku. Gimnaziju je pohađao u Splitu i Zagrebu i završio studije prava u Zagrebu. Radio je kao austrijski sudski i državni činovnik u Zagrebu, Križevcima, Bjelovaru, Zadru, Dubrovniku i Braču. Prvu novelu Geranium Ivo Vojnović objavio je pod pseudonimom P. Sergij 1880. godine u časopisu Vienac koji je uređivao August Šenoa. Posle nekoliko proznih dela potpuno se posvećuje dramskom stvaralaštvu. Konte Ivo, pesnik slavnih književnih tradicija Dubrovnika, u tom gradu nalazio je najveću inspiraciju. Njegove drame sa temom propasti dubrovačke vlastele doživele su veliki uspeh, a svojim sonetima predstavlja se kao moderan, simbolistički pesnik. Bio je priznat u Zagrebu, rado viđen u Beogradu i gledan na scenama Budimpešte, Beča i Praga. Jedno vreme bio je dramaturg Kazališta u Zagrebu. Prvi svetski rat proveo je u austrougarskom zarobljeništvu kao pobornik jugoslovenstva. Najpoznatija dela Iva Vojnovića su: roman Ksante (Stari grijesi), novela Geranium, drame: Ekvinocij, Dubrovačka trilogija, Gospođa sa suncokretom, Psyche, Smrt majke Jugovića, Lazarevo vaskrsenje, Imperatrix, Maškarate ispod kuplja, Prolog nenapisane drame,lirske pesme Lapadski soneti izbirkanovela Perom i olovkom. Autori izložbe i kataloga su Olivera Mihajlović i Aleksandra Drapšin.

BMS je obeležila pedeset godina Edicije Prva knjiga Matice srpske (1957-2007) izložbom koja je otvorena od 2. do 26. oktobra 2007. godine u vitrinama ispred Svečane sale Matice srpske. Predstavljeno je svih 245 naslova ove Edicije objavljenih do sada, uključujući i poslednje kolo, kao i leksikon Biblioteka "Prva knjiga", koji su priredili Vladimir Šovljanski i Branislav Karanović, a Matica srpska objavila 2007. godine. Izložene knjige poređane su po hronološkom redosledu. Ediciju je Matica srpska pokrenula 1957. godine sa željom da podrži mlade pisce. Zamišljena da objavljuje prve pesničke knjige nazvana je Prva zbirka. Njena koncepcija kasnije je proširena na objavljivanje i drugih književnih žanrova, pa je 1963. godine ime promenjeno u Prva knjiga. Prvi urednik Edicije bio je Miroslav Antić, a prvu knjigu imao je Gojko Janjušević. Do sada je objavljeno 245 knjiga u godišnjim kolima bez prekida. Autor izložbe je Ksenija Šulović.