VESTI IZ BIBLIOTEKE MATICE SRPSKE  


  
NAZAD NA OSNOVNU STRANICU > > >
 

VESTI br. 103 možete pogledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 102 možete pogledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 101 možete pogledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 100 možete pogledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 99 možete pogledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 98 možete pogledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 97 možete pogledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 96  > > >

VESTI br. 96 možete preuzeti u PDF formatu (2,5 Mb)

VESTI br. 95 možete pregledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 94  > > >

VESTI br. 94 možete pregledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 93  > > >

VESTI br. 93 možete pregledati u digitalnoj BMS

VESTI br. 92  > > >

VESTI br. 92 možete preuzeti u PDF formatu (2 Mb)

VESTI br. 91  > > >

VESTI br. 91 možete preuzeti u PDF formatu (1,4 Mb)

VESTI br. 90  > > >

VESTI br. 90 možete preuzeti u PDF formatu (1 Mb)

VESTI br. 89  > > >

VESTI br. 89 možete preuzeti u PDF formatu (5 Mb)

VESTI br. 88  > > >

VESTI br. 88 možete preuzeti u PDF formatu (3.2 Mb)

VESTI br. 87  > > >

VESTI br. 87 možete preuzeti u PDF formatu (2.2 Mb)

VESTI br. 86  > > >

VESTI br. 86 možete preuzeti u PDF formatu (1.8 Mb)

VESTI br. 85  > > >

VESTI br. 85 možete preuzeti u PDF formatu (1.6 Mb)

VESTI br. 84  > > >

VESTI br. 84 možete preuzeti u PDF formatu (1.6 Mb)

VESTI br. 83  > > >

VESTI br. 83 možete preuzeti u PDF formatu (1.7 Mb)

VESTI br. 82  > > >

VESTI br. 82 možete preuzeti u PDF formatu (3.1 Mb)

VESTI br. 81  > > >

VESTI br. 81 možete preuzeti u PDF formatu (1.5 Mb)

VESTI br. 80  > > >

VESTI br. 80 možete preuzeti u PDF formatu (1.47 Mb)

VESTI br. 79  > > >

VESTI br. 79 možete preuzeti u PDF formatu (1.26 Mb)

VESTI br. 78  > > >

VESTI br. 78 možete preuzeti u PDF formatu (6.84 Mb)

VESTI br. 77  > > >

VESTI br. 77 možete preuzeti u PDF formatu (1.16 Mb)

 


IZLOŽBA O MARIJI SKLODOVSKOJ KIRI

Povodom obeležavanja 150 godina od rođenja fizičarke i hemičarke Marije Sklodovske Kiri (Varšava, 1867 – Salanš, 1934), jedine žene koja je do danas Nobelovu nagradu dobila dva puta, Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor literature o Mariji Kiri, može se pogledati od 11. avgusta do 7. septembra 2017. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorka izložbe je Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović.

Iako rođena u Poljskoj, Marija Sklodovska Kiri veći deo života provela je u Francuskoj gde je istraživanjima iz fizike i hemije započela naučnu karijeru. U njena najveća dostignuća spadaju: rad na teoriji radioaktivnosti i tehnikama razdvajanja radioaktivnih izotopa, kao i otkriće dva nova hemijska elementa – radijuma i polonijuma. Pod njenim ličnim nadzorom sprovođena su, prva u svetu, istraživanja o mogućnosti izlečenja raka pomoću radioaktivnosti. Tokom Prvog svetskog rata posvetila se razvoju medicinske primene radiografije (osmislila je vozilo koje je služilo za radiografisanje koje je lično dovozila do linije fronta da pomogne ranjenim francuskim vojnicima).

Dvostruka je dobitnica Nobelove nagrade, prvi put 1903. godine iz fizike, zajedno sa mužem Pjerom Kirijem (sa kojim je imala dve ćerke – Evu Kiri i Irenu Žolio Kiri) i Anrijem Bekerelom, za naučna dostignuća u ispitivanju radioaktivnosti, a drugi put 1911. godine iz hemije, za otkriće radijuma i polonijuma, te za izolovanje radijuma i proučavanje prirode tog elementa i njegovih jedinjenja.

Marija Kiri je ceo svoj život posvetila nauci, mužu i ćerkama. Od 1914.  godine do smrti bila je direktor Instituta za radijum u Parizu (koji danas nosi njenom ime) i taj period života posvetila je širenju mreže radioloških ustanova, zdravstvenih institucija, pomažući mnoga naučna društva i studente.

Marija Kiri umrla je 4. jula 1934. godine od posledica dugogodišnje izloženosti visokom intenzitetu radioaktivnosti.


IZLOŽBA O PERSIJU BIŠU ŠELIJU

Povodom obeležavanja 225 godina od rođenja Persija Biša Šelija (1792-1822), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor dela Perisja Šelija kao i literature o njemu, se može pogledati od 14. jula do 10. avgusta 2017. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Olivera Mihajlović i Ivanka Klajn, a urednik Selimir Radulović.

Persi Biš Šeli, jedan od najznačajnijih pesnika engleskog romantizma, rođen je u avgustu 1792. godine u Horšamu, u pokrajini Saseks. Bio je romantičarski slobodouman, borac protiv tradicije, povlastica i tiranije. U englesku poeziju svoga vremena uneo je notu slobode i duhovne smelosti. Njegov kratak život bio je ispunjen čestim seobama i neizbežnim sukobima. Zauvek napušta Englesku 1818. godine i odlazi u Italiju, gde ga je jula 1882. godine, sa nepunih 30 godina, zadesila smrt u talasima Tirenskog mora.

Autor je nadahnutih lirskih pesama: Oblak, Oda zapadnom vetru, Ševi, dramske pesme Oslobođeni Prometej, pamfleta Filozofski pogled na reformu, drame u nerimovanom jampskom desetercu Čenči, elegije Adonis napisane u čast engleskog pesnika Džona Kitsa, autobiografske ispovesti Epipsihidion. Šelijev esej Odbrana poezije predstavlja najbolje izraženu romantičarsku teoriju poezije u Engleskoj. U poemi Kraljica Mab, koju je napisao kada je imao 21 godinu, izrazio je revolicionarno osećanje protiv vladara, sveštenika i političara, a spev Pobuna islama govori o nadi u bolju budućnost ljudskog roda. U proleće 1822. godine počinje da piše poemu Trijumf života koja će ostati nedovršena.


Sa zadovoljstvom vas pozivamo na tribinu Savremeni čovek i savremeni svet, na kojoj će govoriti akademik Zoran Kovačević. Tribina je zakazana za četvrtak, 22. jun 2017, u 19 časova, u atrijumu Biblioteke Matice srpske.



Akademik Zoran Kovačević rođen je u mestu Popinci, u Sremu, 23. septembra 1935. godine. Diplomirao je 1962. godine na Medicinskom fakultetu Univerziteta u Beogradu. Nakon završenih studija izabran je za asistenta u Zavodu za biohemiju Medicinskog fakulteta u Novom Sadu. Na istom fakultetu je 1971. godine odbranio doktorsku disertaciju. Od 1982. godine rukovodilac je Zavoda za biohemiju Kliničkog centra u Novom Sadu i šef Katedre za biohemiju Medicinskog fakulteta u Novom Sadu sve do penzionisanja 2002. godine. Godine 1982. izabran je za redovnog profesora za naučnu oblast biohemija. Redovni je član Odeljenja medicinskih nauka Srpske akademije nauka i umetnosti od 1991. Bio je potpredsednik Ogranka SANU u Novom Sadu od 1998. do 2002, a zatim predsednik od 2002. do 2015. godine. Bavi se medicinskom biohemijom, celularnom bioenergetikom i metabolizmom. Dobio je Nagradu Srpskog lekarskog društva za naučni rad 1993, kao i Nagradu za najcitiranije naučnike u AP Vojvodini Pokrajinskog sekretarijata za nauku i tehnološki razvoj za 2010. godinu.


Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



IZLOŽBA - 250 GODINA ŠTAMPANOG IZDANjA EPITOMA DIONISIJA NOVAKOVIĆA
(Venecija, Štamparija Dimitrija Teodosija, 1767)

Biblioteka Matice srpske je na osnovu građe iz svojih zbirki priredila izložbu povodom 250 godina štampanog izdanja Epitoma Dionisija Novakovića, otisnutog u Veneciji, u Štampariji Dimitrija Teodosija, 1767. godine. Elektronski katalog izložbe sadrži opis štampanih izdanja, prepise i literaturu sa signaturama. Postavka se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 16. juna do 13. jula 2017. Autori izložbe su mr Dušica Grbić i Aleksandra Drapšin, a urednik je Selimir Radulović.

Autor Epitoma Dionisije Novaković rođen je 1705. ili 1706. u svešteničkoj porodici. Kao moguća mesta njegovog rođenja navode se Boka Kotorska ili okolina Knina. Zamonašio se u manastiru Savina u Boki Kotorskoj. Svestan da su za dobre škole neophodni obrazovani učitelji, mitropolit Vićentije Jovanović šalje ga u Kijev na dalje obrazovanje. U Kijevskoj duhovnoj akademiji Dionisije Novaković je boravio od 1726. do 1737. godine. Nakon povratka iz Rusije postaje nastavnik latinsko-slovenske „Roždestveno-bogorodične” škole bačkog episkopa Visariona Pavlovića (1731–1756) u Petrovaradinskom Šancu (Novom Sadu). Oko 1741. škola je prerasla u više filozofsko-bogoslovsko učilište „Collegium Vissariono-Pavlowicsianum Petrovaradinense” ili je Kolegij otvoren posebno, pored već postojeće te škole. Novosadski kolegij smatra se prvom visokom školom i začetkom univerzitetske nastave kod Srba. Kao profesor i prefekt Duhovnog kolegija, Dionisije Novaković sastavio je priručnike za predavanja – Epitom i Propediju, a autor je i drugih dela. U ovom učilištu udžbenici su diktirani ili prepisivani. Diktiranje udžbenika je metod preuzet iz Kijevske akademije. Dionisije Novaković je bio budimski episkop od 1749. do 1767. sa sedištem u Sentandreji. Umro je 8. decembra 1767, a sahranjen je u sentandrejskoj Sabornoj crkvi.

Epitom ili Kratkaja skazanija svjaštenago hrama, riz jego i v njem soveršajemija Božestvenija liturgiji so okrestnostmi jeja črez kratkija voprosi i otvjeti sastavljen je 1741. Namenjen je obrazovanju parohijskog sveštenstva i manastirskog monaštva. Pojam epitom označava skraćivanje, rezimiranje veće celine ili, kako ga je autor ovog dela u predgovoru objasnio: skraćenje velikih stvaričija je namena da ga čitatelj „primi, čita i pamti”. Iako je nazvan „prvom liturgikom kod Srba”, on to nije u klasičnom smislu reči. Epitom Dionisija Novakovića pripada bogoslovko-literarnom žanru liturgijskih tumačenja ili komentara.

Prvi put je štampan 1767. u Štampariji Dimitrija Teodosija u Veneciji. Objavljen je anonimno. Predgovor je potpisan inicijalima D. N. Na naslovnoj strani na mestu za impresum stoji Sočinjen... 1741. Nije naznačeno ni mesto, ni štamparija, ni godina. Mesto i godinu naveo je kasnije Zaharija Orfelin, štampariju Pavle Solarić, a Josif Šafarik je razrešio inicijale pisca Dionisija Novakovića. Drugo izdanje iz 1783. je nepouzdano. Poznato je samo po članku Dimitrija Ruvarca o Dionisiju Novakoviću. Treće izdanje štampano je 1805. u Budimu u Štampariji Mađarskog kraljevskog univerziteta.

Rukopisni primerci Epitoma nastajali su po diktatu za vreme predavanja ili su prepisivani. Prepisi se javljaju i pre i posle štampanih izdanja. Na izložbi su predstavljena dva prepisa iz Biblioteke Matice srpske: prepis Stefana Markovića, u knjizi Voprosi i otvjeti o božestvenom hramje (Zbornik), Sremski Karlovci, 1750. godina (RR I 77) i Epitom u prepisu Jovana Kostića, 1764. godina (RR II 52).

Za prepis Epitoma Jovana Kostića značajno je što se u odnosu na štampana izdanja sastoji iz tri celine, a ne dve, a sadržaj je isti kao i štampanih izdanja. Oba prepisa Biblioteke Matice srpske imaju završetak I sija ubo..., koji izostaje u štampanim izdanjima. Na izložbi su predstavljene i kopije prepisa Epitoma Dionisija Novakovića iz drugih biblioteka u BMS (zbirka mikrofilmova i zbirka fotografija).

Epitom Dionisija Novakovića zauzima posebno mesto kao prvi srpski originalni udžbenik i kao najčešće prepisivana srpska knjiga u 18. i prvim decenijama 19. veka.


Sa zadovoljstvom vas pozivamo na tribinu Savremeni čovek i savremeni svet, na kojoj će govoriti Dragoljub Kojčić. Tribina je zakazana za četvrtak, 8. jun 2017, u 19 časova, u atrijumu Biblioteke Matice srpske.



Kojčić je rođen 1954. godine. Diplomirao je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Bavi se političkom filozofijom i političkom teorijom. Proučava filozofiju religije, naročito sudbinu Koptske pravoslavne crkve. Autor je studija na temu liberalizma, knjige Strela vremena i horizont slobode, kao i monografije Damjan Đakov. 1990. je pokrenuo list za politiku, kulturu i ekonomiju Država. Učestvovao je u osnivanju Instituta za geopolitičke studije 1996. i bio urednik u Srpskom književnom glasniku. Bio je zamenik ministra u Ministarstvu za veze sa Srbima van Srbije, od 2004. do 2007. poslanik u Skupštini Srbije, a istovremeno i na čelu Zavoda za unapređenje obrazovanja i vaspitanja. Utemeljivač je magazina Zenit. Aktuelni je direktor Zavoda za udžbenike u Beogradu.


Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Sa zadovoljstvom vas pozivamo na tribinu Savremeni čovek i savremeni svet, na kojoj će govoriti akademik Dušan Kovačević. Tribina je zakazana za petak, 2. jun 2017, u 19 časova, u atrijumu Biblioteke Matice srpske.



Srpski dramski pisac, scenarista, profesor, reditelj, diplomata i akademik Dušan Kovačević rođen je u Mrđenovcu kod Šapca 1948. godine. Gimnaziju je završio u Novom Sadu 1968. godine. Na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju studirao je u Beogradu, gde je diplomirao dramaturgiju 1973. godine. Od te godine je član Udruženja književnika Srbije.
Na Televiziji Beograd je radio kao dramaturg od završetka studija pa do 1978. godine. Na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu u zvanju docenta predaje od 1986. do 1988. Od 1998. godine direktor je Zvezdara teatra u Beogradu.  U oktobru 2000. izabran je za dopisnog člana, a redovan član SANU postaje 2009. godine. Ambasador Srbije i Crne Gore, odnosno Srbije u Portugalu bio je od 2005. do  2006. godine. Član je  Krunskog Saveta Aleksandra Karađorđevića. Oženjen je, ima sina i kćerku. Živi i radi u Beogradu.
Dušan Kovačević je autor brojnih dramskih dela, koja čine deo srpskog kulturnog identiteta, kao što su Maratonci trče počasni krug, Radovan III, Ko to tamo peva, Sabirni centar, Profesionalac, Balkanski špijun. Drame su mu prevedene na 22 jezika i izvode se širom sveta.
Samo u beogradskim profesionalnim pozorištima odigrano je preko 2.500 predstava koje je gledalo više od milion i po gledalaca. Napisao je scenario za Kusturičin film Podzemlje, koji je kasnije preradio u roman. Režirao je filmove Balkanski špijun i Profesionalac.
Dobitnik je brojnih priznanja i nagrada, među kojima su i dve nagrade „Grand Prix“ za scenarija filmova Balkanski špijun i Profesionalac na Filmskom festivalu u Montrealu; „Čaplinova nagrada“ u Veveju za film Ko to tamo peva; „Zlatna palma“ na Kanskom festivalu za Podzemlje.
Film Ko to tamo peva proglašen je za najbolji film jugoslovenske kinematografije nastao od 1945. do 1995. Tu su i Nagrada „Radoje Domanović“ za ukupan doprinos srpskoj književnoj satiri, Nagrada „Zoran Radmilović“ za životno delo, Nagrada „Borisav Stanković“ za životno delo i „Zlatni krst kneza Lazara“.


Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Zadovoljstvo nam je da vas obavestimo da se u četvrtak, 25. maja 2017. godine, nastavlja tribina Savremeni čovek i savremeni svet, koju zajednički organizuju Matica srpska i Biblioteka Matice srpske. Prvi gost u okviru trećeg ciklusa biće Vladimir Pištalo, a početak je zakazan za 19 časova u Svečanoj sali Matice srpske.



Vladimir Pištalo je srpski književnik rođen u Sarajevu 1960. godine. Odrastao je u Mostaru, Kraljevu i Beogradu, a u Sjedinjene Američke Države se iselio 1993. godine. Pre toga je radio kao novinar za nedeljnik Vreme. Završio je Pravni fakultet u Beogradu, a doktorirao na Univerzitetu Nju Hempšir u SAD na temi višestrukog identiteta srpskih iseljenika – srpskom, američkom i jugoslovenskom. Radi na Beker koledžu, u Vusteru, Masačusets, gde predaje svetsku i američku istoriju.
Objavio je knjige poetske proze Slikovnica (1981), Noći (1986), Manifesti (1986) i Kraj veka (1990); novelu Korto Malteze (1987); zbirke priča Vitraž u sećanju (1994), Priče iz celog sveta (1997); biografiju Aleksandra Makedonskog Aleksandrida (1999), kao i romane Milenijum u Beogradu (2000), O čudu (2002), Tesla, mladost (2006), Tesla, portret među maskama (2008), i Venecija (2011).
Za roman Tesla, portret među maskama dobio je „Ninovu nagradu“ za najbolji roman u 2008. godini. Ova knjiga bila je dve godine među najtraženijim knjigama u srpskim knjižarama i bibliotekama. Francuski prevod romana Milenijum u Beogradu bio je u najužem izboru za prestižnu Nagradu „Femina“ za najbolji roman preveden na francuski jezik.
Kao prevodilac, dobio je Nagradu „Miloš Đurić“ za prevod poezije Čarlsa Simića. Neka od njegovih dela nalaze se u čitankama za osnovnu školu i gimnaziju u Srbiji, a doživela su i brojne prevode na više svetskih jezika.
Početkom juna u izdavačkoj kući „Agora“ biće objavljen novi roman Vladimira Pištala pod naslovom Sunce ovog dana : pismo Andriću.


Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Povodom obeležavanja 125 godina od rođenja Milutina Bojića (1892-1917), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor dela Milutina Bojića i literature o njemu, može se pogledati od 19. maja do 15. juna 2017. godine, u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Marina Đačić i Marina Šmudla, urednik Selimir Radulović. Elektronski katalog izložbe dostupan je na sajtu www.bms.rs.

Milutin Bojić, pesnik, dramski pisac, književni i pozorišni kritičar rođen je 1892. godine u Beogradu gde se i školovao. Bio je učesnik balkanskih ratova 1912. i 1913. godine kao i Prvog svetskog rata. Bio je deo izbegličke kolone koja se povlačila preko Albanije. Preminuo je od tuberkuloze, u Solunu 8. novembra 1917 godine. Sahranjen je na vojnom groblju Zejtinlik. Krajem leta 1922. godine pesnikovi posmrtni ostaci preneseni su u Beograd.

U višim razredima gimnazije počinje da piše i objavljuje svoje prve pesme. Objavio je zbirke pesama Pesme (1914), zatim spev Kain i zbirku pesama  Pesme bola i ponosa . Iz ove zbirke je i pesma Plava grobnica posvećena stradanju srpskih ratnika. Napisao je i dve drame: Kraljeva jesen i Uroševa ženidba  kao i veliki broj književnih i pozorišnih prikaza. Jovan Skerlić ga je podržao pohvalnom kritikom 1914. godine.


MOLIJEROVI DANI U BIBLIOTECI MATICE SRPSKE

Tradicionalna književna manifestacija Francuskog instituta „Molijerovi dani“ počinje u ponedeljak, 15. maja, u Biblioteci Matice srpske, književnim susretom pod nazivom „Identiteti u pokretu“. U razgovoru će učestvovati nagrađivani francuski pisci mlađe generacije Nataša Apana, Nina Jaržekov i Sedrik Gra, a moderator će biti profesor Filozofskog fakulteta u Novom Sadu dr Pavle Sekeruš. Početak je zakazan za 18 časova, a prevod je obezbeđen.

Romanu „Tropi nasilja“ Nataše Apana ove godine dodeljena je nagrada France Télévision. Prevod njenog prethodnog romana „Do sutra“ objavila je izdavačka kuća Clio. Roman „Dvostruko državljanstvo“, francusko-mađarske spisateljice Nine Jaržekov, osvojio je 2016. godine prestižnu nagradu Prix de Flore, a prevod ovog romana priprema izdavačka kuća Arhipelag. Sedrik Gra, pisac, putnik, avanturista, veliki poznavalac zemalja bivšeg Sovjetskog Saveza, svoj prvi roman „Antracit“  objavio je 2016. godine, a kao stipendista Francuskog instituta trenutno boravi u Srbiji. 





Manifestacija se nastavlja događajima u više gradova u Srbiji, a više o programu može se saznati preko sledećeg linka:
http://www.institutfrancais.rs/pdf/Molijerovi-dani-2017-program.pdf


DAN BIBLIOTEKE MATICE SRPSKE

Biblioteka Matice srpske je u petak, 28. aprila, svečano obeležila svoj dan. Na početku Svečane akademije skupu su se obratili episkop bački Irinej, Dragan Stanić, predsednik Matice srpske, i Vladan Vukosavljević, ministar kulture i informisanja Republike Srbije. Selimir Radulović, upravnik Biblioteke Matice srpske, održao je Besedu o knjizi i biblioteci. „Dan Biblioteke Matice srpske je povlašćeni datum srpske knjige i srpske kulture, što je i razumljivo, budući je knjiga ključ od naše kuće, kao što je ključ od bilo koje normalne evropske kuće“, rekao je upravnik Radulović. Na Dan Biblioteke uručena je Nagrada Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske, koju je ove godine dobio ugledni srpski pisac i bibliotečki poslenik Radovan Beli Marković. O dobitniku je govorio akademik Miro Vuksanović, predsednik Žirija za dodelu ove nagrade. Ovom prilikom uručena je i Zahvalnica Biblioteke Matice srpske, čiji je dobitnik Radovan Mićić, dugogodišnji bibliotekar savetnik Biblioteke Matice srpske. U kulturnom programu učestvovao je hor Gimnazije Jovan Jovanović Zmaj i umetnik Nebojša Dugalić, dok je program vodila Isidora Popović.

Dan Biblioteke održava se na  datum izuzetno značajan u istoriji Matice srpske, kao i srpske kulture u celosti, dan kada je 1864, iz Pešte ka Novom Sadu, zaplovio parobrod Napredak, kojim je bečkerečki trgovac Jovan Forović preneo celokupnu prvu javnu naučnu biblioteku u Srba.






Povodom obeležavanja 200 godina od rođenja prvog srpskog litografa i jednog od prvih srpskih fotografa, obdarenog umetnika i izrazitog romantičara, Anastasa Jovanovića (1817–1899), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor dela Anastasa Jovanovića i literature o njemu, može se pogledati od 21. aprila do 18. maja 2017. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorka izložbe je Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović.

Anastas Jovanović rođen je 1817. godine u mestu Vraca u Bugarskoj gde je stekao osnovno školsko obrazovanje, a potom je školovanje nastavio u Beogradu, „kod nekog učitelja Miše”. Jedno vreme je učio i terzijski zanat, a 1832. počeo je da radi u Državnoj štampariji, u slovolivnici. Godine 1834. štamparija je preseljena u Kragujevac, a sa njom se tamo odselio i Anastas Jovanović. Učestvovao je u štampanju prvog srpskog bukvara, a budući da je ispoljio veliko umeće kod rezanja slova knez Miloš ga je poslao u Beč da stiče nova znanja na Akademiji umetnosti. Pohađajući školu crtanja Jovanović se upoznaje najpre sa tajnama litografaije, a zatim je među prvima prihvatio nov izum – fotografiju.

Po završetku studija na bečkoj slikarskoj akademiji 1846, Anastas Jovanović započeo je i svoj veliki političko-prosvetiteljski i umetnički podvig – izdavanje dela Spomenici Srbski, monumentalne publikacije koja je u periodu svog izlaženja u litografijama prikazivala ličnosti i događaje iz srpske istorije. Zbog slabog odziva publike ovaj poduhvat je obustavljen posle četvrte sveske.

Anastas Jovanović se sa uspehom ogledao i u litografiji, i u fotografiji, i u slikarstvu, i u primenjenoj umetnosti. Najveći deo Anastasovog opusa čine portreti. Portretisao je ljude iz svog okruženja, ugledne građane Beograda i Beča, članove vladarskih porodica (bio je odani prijatelj i saradnik vladarske porodice Obrenović). Pored serije portreta kneza Mihaila, poznati su njegovi portreti kneginje Julije, Vuka Karadžića, Dositeja, Mušickog, Njegoša, Milice Stojadinović Srpkinje, Ilije Garašanina, Branka Radičevića, Đure Daničića i mnogih drugih. Pored portreta, snimao je i delove gradova u kojima je boravio, mrtvu prirodu, razne događaje, a sačuvani su i njegovi autoportreti.

Umro je 1899. u Beogradu, a njegova kći Katarina zabeležila je njegove reči kratko pred smrt: „Šteta, šteta! Sve je bilo tako interesantno, sve me je toliko interesovalo, a sada je sve prošlo.”


PETER HANDKE U BIBLIOTECI MATICE SRPSKE



Maticu srpsku i Biblioteku Matice srpske juče je posetio ugledni austrijski književnik Peter Handke, kome je pre dva dana u okviru Prosefesta u Novom Sadu uručena Nagrada „Milovan Vidaković“. Handkea su dočekali predsednik Matice prof. dr Dragan Stanić i upravnik Biblioteke Selimir Radulović. U isto vreme gosti Matice i Biblioteke bila su srpska deca iz Orahovca i Velike Hoče, koja su se tom prilikom srela sa poznatim piscem.



U sklopu Međunarodnog festivala proze „Prosefest“ Biblioteka Matice srpske je u saradnji sa Kulturnim centrom Novog Sada priredila  elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka koju čini izbor dela Petera Handkea i literature o njemu, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Marina Šmudla i Marina Đačić, urednik Selimir Radulović. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs

Peter Handke rođen je 6. decembra 1942. godine u Grifenu, u Koruškoj. Spada među najuglednije i najprevođenije evropske autore. Godine 1961. počinje da studira pravo u Gracu, ali po objavljivanju prvog romana Stršljeni napušta studije i prelazi u slobodne umetnike. Tokom studiranja aktivno se bavio literarnim stvaralaštvom i već tada je formirao književni stil po kome će ostati poznat u narednim decenijama. Autor je velikog broja drama, romana, eseja, zbirki poezije, putopisa, scenarija među kojima su: Golmanov strah od penala, Pesme za traganje, Pouka planine Sent-Viktor, Bezželjna nesreća, Spori povratak kući, Kroz sela, Oproštaj sanjara od Devete zemlje, Zimsko putovanje do reka Dunava, Save, Morave i Drine ili Pravda za Srbiju, Letnji dodatak zimskom putovanju, Vožnja čunom ili komad za film o ratu, Kroz suze pitajući, Još jedanput za Tukidida, Kukavice od Velike Hoče, Povest Dragoljuba Milanovića, Moravska noć...
Dobitnik je svih važnijih nagrada za književnost.


POSETA DELEGACIJE RUSKE NACIONALNE BIBLIOTEKE MATICI SRPSKOJ



U petak, 7. aprila 2017. godine, Maticu srpsku i Biblioteku Matice srpske posetili su Aleksandar Ivanovič Vislij, generalni direktor Ruske nacionalne biblioteke u Sankt Peterburgu i akademik Slavenko Terzić, ambasador Republike Srbije u Ruskoj Federaciji. Tom prilikom direktori dveju nacionalnih biblioteka potpisali su Sporazum o saradnji. Takođe, razgovarali su i o osnivanju Ruske čitaonice u Biblioteci Matice srpske, odnosno Srpske čitaonice u Ruskoj nacionalnoj biblioteci. Prilikom obilaska Biblioteke Matice srpske, gosti su se upoznali sa radom Biblioteke i imali su priliku da vide deo bogatog fonda stare i retke ruske i srpske knjige. Medijima su se obratili prof. dr Dragan Stanić, predsednik Matice srpske, akademik Slavenko Terzić, ambasador Republike Srbije u Moskvi, Aleksandar Ivanovič Vislij, generalni direktor Ruske nacionalne biblioteke, akademik Miro Vuksanović, predsednik Upravnog odbora Biblioteke Matice srpske i Selimir Radulović, upravnik Biblioteke Matice srpske.


Biblioteka Matice srpske je na osnovu građe iz svojih zbirki priredila izložbu povodom 250 godina Aritmetike Vasilija Damjanovića (Novaja serpskaja aritmetika ili prostoje nastavlenije k hesapu), prve aritmetike na srpskom jeziku, otisnute u Veneciji, u Štampariji Dimitrija Teodosija, 1767. godine. Elektronski katalog izložbe sadrži opis ove knjige, njen prepis iz 1790. i literaturu sa signaturama. Postavka se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 24. marta do 20. aprila 2017. Autori izložbe su mr Dušica Grbić i Aleksandra Drapšin, a urednik je Selimir Radulović.

Pisac Aritmetike Vasilije Damjanović (1734/1735–1792) rodom je iz Sombora. Kao sin veleposednika i kapetana somborske milicije Jovana Damjanovića, imao je mogućnosti da se obrazuje, pa je pohađao Licej u Požunu (Bratislava) i studirao u Veneciji. Znao je latinski, nemački, francuski, italijanski, grčki, rumunski i mađarski jezik. U Somboru se bavio trgovinom voskom i stekao znatan imetak. Bio je gradski sudija u Somboru i senator od 1785. Plemićki list i grbovnicu dobio je 1782.

U Biblioteci Matice srpske postoje dva primerka Aritmetike Vasilija Damjanovića: u zbirci srpskih knjiga 18. veka i u Biblioteci Srpske pravoslavne velike gimnazije u Novom Sadu.

Postoji i prepis knjige, koji je načinio Sava Stefanović, kaluđer iz Modoša (Jaša Tomić), 1790.

Aritmetika sadrži 368 strana teksta, 2 strane predgovora, 2 strane sadržaja i naslovnu stranu. Štampana je crkvenom ćirilicom. Čine je dva dela koja su podeljena na poglavlja. U prvom delu sa šest poglavlja govori se o pisanju i izgovaranju cifri, o brojenju i brojevima, o merama i novčanim jedinicama. U završnim poglavljima ovog dela objašnjava se pet osnovnih računskih operacija, kao i pravilo trojno sa celim brojevima i operacija sa razlomcima. U drugom delu se u sedam poglavlja raspravlja o pravilu trojnom sa razlomcima, kao i o obrnutom i dvostrukom pravilu trojnom, a sve je dato i objašnjeno kroz primere iz trgovačke prakse.

Namena knjige je bila da pomogne trgovcima u njihovom svakodnevnom poslu, jer najveći deo zauzimaju primeri rešavanja složenih problema vezanih za trgovački posao, a samo manji deo obrađuje matematičke operacije sa „čistim” brojevima.

U podnaslovu knjige kaže se „iz raznih knjig sobrano”, što znači da je Damjanović u sastavljanju svoje Aritmetike imao uzore, a prema analizi sadržaja može se pretpostaviti da je koristio priručnike i  udžbenike iz okruženja na raznim jezicima.

Aritmetika Vasilija Damjanovića napisana je najvećim delom na srpskom narodnom jeziku, a prisutne su i neke ruskoslovenske odlike. Pored crta koje odgovaraju savremenom književnom jeziku, ona sadrži i dijalekatske karakteristike, tipične za vojvođanske govore, jezik sredine samog pisca.

Aritmetika Vasilija Damjanovića zauzima posebno mesto u opštoj istoriji nauke i kulture srpskog naroda, naročito zbog toga što je to prva matematička knjiga objavljena na srpskom jeziku.


NOVA KNJIGA U IZDANJU BMS

Biblioteka Matice srpske objavila je zbornik radova sa Okruglog stola, koji je održan 15. novembra 2016. godine, posvećenog delu akademika Predraga Pipera, pod nazivom „Lingvistika i slavistika u delu Predraga Pipera“. Ovaj ugledni naučni radnik je prvi dobitnik Nagrade „Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske“.

Zbornik sadrži uvodne reči Selimira Radulovića i akademika Mira Vuksanovića, a autori radova su Rajna Dragićević, Luka Medenica, Milan Tasić, Dušanka Mirić, Milena Jakić, Predrag Obućina, Dara Damljanović, Dušica Grbić, Mirjana Stojisavljević, Mitra Reljić, Mikita Suprunčuk, Zdravko Babić, Jelena Stošić, Stanislav Stanković i Neda Pavlović. Svoj osvrt na četiri decenije u lingvistici i slavistici dao je i sam Predrag Piper.


RADOVANU BELOM MARKOVIĆU NAGRADA
ZLATNA KNjIGA BIBLIOTEKE MATICE SRPSKE


Žiri za Nagradu Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske (akademik Miro Vuksanović, prof. emeritus dr Slavko Gordić i mr Dušica Grbić, arheograf savetnik) jednoglasno je prihvatio predlog koji su podneli i obrazložili dr Radivoje Mikić, redovni profesor Filološkog fakulteta u Beogradu, i dr Marko Nedić, sekretar Odeljenja za jezik i književnost Matice srpske, i doneo odluku da dobitnik Nagrade Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske za 2017. godinu bude Radovan Beli Marković, poznati srpski pisac i uspešni bibliotečki poslenik.

Pripovedač i romansijer Radovan Beli Marković rođen je 10. oktobra 1947. u Ćelijama. Kao upravnik Gradske biblioteke Lajkovac, od 1995. do 2000. godine, a zatim kao bibliotečki savetnik, od 2000. do odlaska u penziju 2010. godine, svojim književnim radom i kulturnim pregalaštvom veoma mnogo je doprineo da se ime Lajkovca i njegove Biblioteke krupnim slovima upiše na kulturnu mapu današnje i buduće Srbije.

Malo je poznatih savremenih srpskih pisaca koji su kao Radovan Beli Marković ostali da žive, rade i pišu u zavičaju i da mu ukupnim stvaralaštvom koje su mu posvetili obezbede izuzetan i trajan kulturni značaj.

Nagradu čini povelja, okrugli sto o književnom delu i bibliotečkom radu dobitnika i zbornik radova sa okruglog stola. Povelja će biti uručena na Dan Biblioteke Matice srpske, 28. aprila 2017. godine.


POSETA MAJKLA DAVENPORTA BMS

Šef Delegacije Evropske unije u Republici Srbiji Majkl Davenport uručio je 2. marta Biblioteci Matice srpske donaciju od 50 akademskih knjiga o javnim politikama EU o pravu, ekonomiji, bezbednosti i drugim temama.



Ambasadora Davenporta su pozdravili predsednik Matice srpske Dragan Stanić i upravnik Biblioteke Matice srpske Selimir Radulović, koji su se zahvalili na poklonu, istakavši značaj Matice srpske u kulturnoj istoriji Srbije.

Nakon ceremonije uručenja, Majkl Davenport je obišao zgradu Matice srpske i katalog Biblioteke Matice srpske, gde se upoznao sa najvažnijim trenucima i ličnostima u istoriji Matice i Biblioteke, kao i aktuelnim stanjem u dvema institucijama.

Donacija akademskih izdanja Biblioteci Matice srpske realizovana je kroz projekat EUTEKA – EU u vašoj biblioteci.


Povodom obeležavanja 200 godina od rođenja Aranja Janoša (1817–1882), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki i Rukopisnog odeljenja Matice srpske. Postavka, koju čini izbor dela Aranja Janoša i literature o njemu, može se pogledati od 24. februara do 23. marta 2017. godine, u javnom katalogu Biblioteke. Autori izložbe su Peter Hajnerman i Marina Šmudla, urednik Selimir Radulović. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs

Aranj Janoš, mađarski pesnik, prevodilac, estetičar, predsednik Kišfaludijevog društva, generalni sekretar Mađarske akademije nauka, rođen je 2. marta 1817. godine u Nađsalonti. Školovao se u Debrecinskom reformatskom kolegijumu, a radio je i kao učitelj, putujući glumac, gradski podbeležnik. Od 1851. godine profesor je mađarskog i latinskog jezika u gimnaziji u Nađkerešu. Godine 1859. Akademija ga bira za člana i od 1860. živi i stvara u Pešti sve do kraja života.

Bio je jedan od najznačajnijih stvaralaca mađarske epike u stihu. Kao dobar poznavalac svetske književnosti teorijski se bavio pitanjima estetike i teorije književnosti, a njegovi prevodi Aristofana i Šekspira na mađarski jezik su remek-dela. Za njegov književni razvoj značajno je prijateljstvo sa Šandorom Petefijem. Neka od njegovih najznačajnijih dela su epski spevovi Toldija, Toldijina ljubav, Toldijina starost, Otma Muranj grada, istorijske balade Velski bardiDva paža Sondijeva, Rozgonjijeva ljuba, Vladislav V i mnoga druga.


Javni poziv za predlaganje kandidata za nagradu "Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske"

Biblioteka Matice srpske upućuje javni poziv pojedincima i pravnim licima sa teritorije Republike Srbije za predlaganje kandidata za nagradu Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske za 2017. godinu.

Nagrada Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske dodeljuje se za doprinos bibliotekarstvu i bibliografskom radu istaknutog naučnika, književnika ili umetnika. Nagradu može dobiti istaknuti naučnik, književnik ili umetnik ako ima svoju zadužbinu u Biblioteci Matice srpske.

Nagradu čini povelja i zbornik radova sa okruglog stola o dobitniku.

Nagrada Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske dodeljuje se 28. aprila, na Dan Biblioteke Matice srpske.

Predlog za nagradu mora biti blagovremen i obrazložen sa biografijom kandidata i dokumentacijom kojom se dokazuju navodi iz predloga.

Predlozi se dostavljaju do 10. marta 2017. godine, na adresu: Biblioteka Matice srpske, Ul. Matice srpske br.1, 21104 Novi Sad, sa naznakom: Za nagradu Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske.

Odluku o dodeli nagrade donosi tročlani žiri.


Episkop kruševački David biće prvi ovogodišnji govornik na tribini Savremeni čovek i savremeni svet. Tribina će biti održana u četvrtak, 9. februara, u Svečanoj sali Biblioteke Matice srpske, a počinje u 19 časova.

Episkop kruševački David rođen je 1953. godine u Đurakovcu u Metohiji. Osnovnu školu pohađao je u Istoku, Đurakovcu i Peći, gde je išao i u gimnaziju. Bogoslovske studije završio je na Bogoslovskom fakultetu Srpske pravoslavne crkve u Beogradu. Monaški postrig primio je u carskoj lavri Visoki Dečani 1983. godine.

Bavio se studijama književnosti na Filološkom fakultetu u Beogradu, filmskom i televizijskom režijom na Akademiji za pozorište, film, radio i televiziju u Beogradu, a francusku filologiju proučavao je na Sorboni.

Doktorski rad na dogmatsko-patrološku temu Pnevmatologija svetog Vasilija Velikog odbranio je na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu Univerziteta u Beogradu 2002. godine. Docent na Katedri za hrišćansku etiku sa asketikom Pravoslavnog bogoslovskog fakulteta postaje iste godine, a zatim i predavač na Katedri za asketsko bogoslovlje matičnog fakulteta. Sa blagoslovom patrijarha Pavla i nadležnog episkopa raško-prizrenskog u Pećkoj patrijaršiji periodično boravi od 2000. do 2002. u misiji opstanka pravoslavnog srpskog življa na Kosovu i Metohiji, i spasavanja crkvenih svetinja i dragocenosti eparhije raško-prizrenske.

Prevodi teološke članke, studije i knjige sa grčkog, francuskog, engleskog i ruskog jezika. Kao stručni konsultant i koautor sarađivao je u produkciji dokumentarnih filmova i televizijskih emisija i serijala: Bukvar pravoslavljaVeroučitelj u kući, Crkva i jezik, Planeta Kosovo, Karžes – vrata Orijenta, Žertva, Patrijarh Pavle – život po Jevanđelju. Saosnivač je i scenarista filmskog studija Naos, pri Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Beogradu, kao i radio-stanice Slovo ljubve Arhiepiskopije beogradsko-karlovačke. Učestvuje u projektu objavljivanja sabranih dela patrijarha Pavla.


Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Povodom obeležavanja 200 godina od rođenja Jovana Subotića (1817-1886), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor dela Jovana Subotića i literature o njemu, može se pogledati od 27. januara do 23. februara 2017. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Marina Šmudla i Marina Đačić, urednik Selimir Radulović.

Jovan Subotić, advokat, književnik i političar, rođen je u januaru 1817. godine u Dobrincima. Posle završene gimnazije u Sremskim Karlovcima upisao se na studije filozofije i prava. U Pešti 1836. godine stiče diplomu doktora filozofije, a četiri godine kasnije titulu doktora prava. Osim advokatskog posla Subotić se bavio književnim radom, uređivao je Letopis Matice srpske, bio je aktivni učesnik u Buni (1848), sremski podžupan i član septemvirata u Zagrebu. Zajedno sa Svetozarem Miletićem učestvovao je u političkim i crkveno-narodnim saborima. Izabran je za predsednika Matice srpske (1868-1872). Bio je upravnik Srpskog narodnog pozorišta u Novom Sadu, predsednik novosadskog magistrata, novinar.

Na književnom polju Subotić je ostavio zbirke poezije Lira (1837), Bosilje (1843), ep Potopljena Pešta (1838), Dabrac (1884), Kralj Dečanski (1845), drame Herceg Vladislav, Nemanja, Zvonimir, Prehvla, Miloš Obilić, San na javi, Krst i kruna i mnoge druge. Pisao je pripovetke i putopise. Napisao je roman Kaluđer. Autor je autobiografije u pet svezaka Život dra Jovana Subotića. Subotić je održao mnogo značajnih govora književne i političke sadržine, štampao je jezičke i književne rasprave, kritike i polemike.


Povodom obeležavanja 125 godina od rođenja ruske pesnikinje Marine Cvetajeve (1892-1941), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor dela Marine Cvetajeve i literature o njoj, može se pogledati od 30. decembra 2016. do 26. januara 2017. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorka izložbe je Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović.

Marina Cvetajeva rođena je u porodici poznatih intelektualaca 1982. godine u Moskvi. Prve pesme štampala je u šesnaestoj godini, a prvu knjigu pesama objavila je u osamnaestoj - Večernji album (1910). U godinama revolucije, 1918-1922, pesnikinja je u Moskvi, najpre sa dvema malim ćerkama, potom samo sa starijom, jer mlađa umire u prihvatilištu, od posledica gladi. Napušta zemlju 1922. da bi se pridružila mužu Sergeju Efronu, koji se povukao sa Belom armijom posle poraza u građanskom ratu. Od 1922. do 1939. Cvetajeva živi u inostranstvu kao emigrant (Berlin, Prag, Pariz) gde štampa još četiri knjige pesama. Piše stalno, objavljuje retko. Period emigracije obeležen je stalnom oskudicom u novcu, krajnje neobezbeđenom i teškom svakodnevicom, sve većim neprijateljstvom  kritike. U leto 1939. godine sa sinom se vratila u Moskvu da bi se pridružila mužu i ćerki, koji su, ubrzo po povratku Cvetajeve, uhapšeni. Godine 1941. evakuiše se sa sinom u tatarski gradić Jelabugu gde je 31. avgusta izvršila samoubistvo.

Književno delo Marine Cvetajeve obimno je i raznorodno. Pored pesničkih zbirki, Cvetajeva je pisala poeme, poetske drame i brojne prozne, kritičko-esejističke, memoarske i autobiografske radove. Prevođena je na mnoge jezike i spada u one pesnike kojima vreme donosi vrednost, nova i inspirativnija značenja.

Nakon prve pesničke knjige, štampana su i sledeća dela Marine Cvetajeve: Čarobni fenjer (1912), Vrste (1921), Kraj Kazanove (1922), Rastanak (1922), Pesme Bloku (1922), Sila-devojka (1922), Psiha (1923), Delija (1924), Posle Rusije (1928), Proza (1953), Labuđi tabor (1957), Izabrane pesme (1961), Izabrana dela (1965), Moj Puškin (1967), Pesme van zbirki (1971), Neobjavljeno. Pesme. Pozorište. Proza (1967), Pesme i poeme (1979), Izabrana proza u dve knjige (1979), Dela u dve knjige (1970), Pesme i poeme u pet knjiga (1980−1983)...


Iz objektivnih razloga, zbog učešća Emira Kusturice na komemorativnom programu posvećenom horu Aleksandrov, u Moskvi, otkazuje se njegovo predavanje na tribini "Savremeni čovek i savremeni svet“, zakazano za četvrtak, 29.12.2016. Predavanje će biti održano početkom naredne godine.

Matica srpska i Biblioteka Matice srpske pozivaju vas na još jedno okupljanje u okviru tribine Savremeni čovek i savremeni svet, u četvrtak 29. decembra, u 19 časova. Gost tribine je Emir Kusturica.

Emir Kusturica je srpski filmski režiser, scenarista, producent, kompozitor i glumac. Rođen je 1954. godine u Sarajevu. Dobitnik je svih najvažnijih evropskih filmskih nagrada. Živi i radi u Beogradu, Parizu i selu Drvengrad na granici Srbije i Bosne i Hercegovine.

Svira bas-gitaru u grupi Emir Kusturica & The No Smoking Orchestra, nastaloj iz sarajevskog sastava Zabranjeno pušenje. Kao kompozitor potpisuje operu Vreme cigana. Od 2007. godine Kusturica je srpski ambasador u Unicefu. Bavi se i pisanjem: njegova autobiografija pod nazivom Smrt je neprovjerena glasina objavljena je  2010. godine, a 2013. izašla je i druga njegova knjiga, Sto jada.

Osim za filmski rad, dobio je niz priznanja i u drugim oblastima: osvojio je Nagradu Filip Rotje za evropsku arhitekturu 2005. godine za projekat Drvengrad; 2009. je postao počasni građanin Gvadalahare; patrijarh moskovski i cele Rusije Kiril, uručio mu je 2010. godine Nagradu Međunarodnog fonda pravoslavnih naroda; ministar za kulturu Republike Francuske Frederik Miteran uručio mu je 2011. Orden viteza Legije časti, a patrijarh srpski Irinej ga je 2012. odlikovao Ordenom Svetog Save prvog reda, za nesebičnu brigu i predstavljanje srpskog naroda i pravoslavlja u svetu.


Ugledni turski pisac i nobelovac Orhan Pamuk posetio je 20. decembra Maticu srpsku i Biblioteku Matice srpske, gde se upoznao sa njihovom bogatom istorijom i ulogom u srpskoj kulturi. Domaćini su mu bili prof. dr Branko Bešlin, potpredsednik Matice srpske, i Selimir Radulović, upravnik Biblioteke Matice srpske. Orhan Pamuk je boravio u Srbiji kao gost Srpske akademije nauka i umetnosti, a u Novi Sad je došao da primi nagradu „Milovan Vidaković“ Međunarodnog festivala proze “Prosefest”. Pamuk je dobitnik Nobelove nagrade za književnost 2006. godine.


Matica srpska i Biblioteka Matice srpske pozivaju vas na još jedno okupljanje u okviru tribine "Savremeni čovek i savremeni svet", u četvrtak 15. decembra, u 19 časova. Gost tribine je doktor filozofije Nikola Kajtez.

Nikola Kajtez je rođen 1965. godine u Novom Sadu. Doktorirao je filozofiju na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Spada među najvažnije savremene autore iz oblasti filozofije u Srbiji.
Piše za različitu publiku, a od tema se izdvajaju: sloboda kao glavni izvor tragizma, problem odgovornosti, neophodnost otpora ideologijama, osećanje za društvenu pravičnost, kritika duhovne situacije našeg vremena. Smatra da je suočavanje sa saznanjem o neumitnoj sudbini vaseljene ključ suočavanja sa samim sobom i sa celokupnim postojanjem.
Do sada, njegove misli su izražene u sledećim knjigama: Raščinjavanja (1995), Berđajev (1998), Demon Solovjova (2001), Civilizacija u službi zla (2004), Metafizika novca (2006), Eksperimentalna plovidba – ilustrovana filozofska čitanka (2008).


Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Matica srpska i Biblioteka Matice srpske pozivaju vas na još jedno okupljanje u okviru tribine “Savremeni čovek i savremeni svet”, ovoga puta u petak, 9. decembra u 19 časova. Gost tribine je dr Srđa Trifković.

Srđa Trifković je srpski i američki publicista, političar i istoričar. Rođen je 1954. godine u Beogradu, diplomirao je iz oblasti međunarodnih odnosa na Univerzitetu u Saseksu, a doktorirao iz oblasti istorije na Univerzitetu u Sautemptonu.
Do 1995. bio je savetnik Vlade Republike Srpske kao i njen predstavnik u zapadnim medijima. U vreme raspada Jugoslavije obavljao je dužnost predstavnika Republike Srpske u Londonu. Kao savetnik sarađivao je sa Biljanom Plavšić, Vojislavom Koštunicom i princom Aleksandrom II Karađorđevićem.
Pri Rokford institutu u Ilinoju, Srđa Trifković bio je direktor Centra za međunarodne odnose sve do podnošenja ostavke 2008. Kao novinar je radio za britanski Bi-Bi-Si radio, Glas Amerike, Vošington Tajms, te za beogradsku Dugu.
Objavio je sledeće knjige: Ustaša : Croatian fascism and European politics, 1929-1945 ; The Krajina chronicle : a history of Serbs in Croatia, Slavonia and Dalmatia ; Senka džihada : islam : dogma, istorija, ambicija ; Ser Alfred Šerman, svedok XX veka ; Zapad i Crna Gora : realpolitika i postmoderni identitet ; Kosovo: mit, realnost i uplitanja ; Džihad, nekad i sad  ; Ustaše : balkansko srce tame na evropskoj političkoj sceni.


Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Matica srpska i Biblioteka Matice srpske pozivaju vas na još jedno okupljanje u okviru tribine Savremeni čovek i savremeni svet, u četvrtak, 1. decembra u 19 sati. Naš gost je prof. dr Irina Deretić.

Irina Deretić (1969, Beograd) − filozof, pisac, profesor antičke filozofije na Odeljenju za filozofiju Filozofskog fakulteta u Beogradu, kao i rukovodilac naučnog projekta Istorija srpske filozofije. Pored stotinjak radova na srpskom, engleskom, nemačkom i ruskom jeziku, objavila je i knjige: „Kako imenovati biće“ (2001, 2016) „Logos, Platon, Aristotel“ (2009) i „Iz Platonove filozofije“ (2010), „Platonova filozofska mitologija“ (2014). Publikovala je i tri priređena izdanja o srpskoj filozofiji, a sa Milom Lomparom priredila je Sabrana dela Anice Savić Rebac. Ove godine je u kod prestižne nemačke izdavačke kuće Peter Lang Verlag, Irina Deretić priredila sa nemačkim kolegom Štefanom Zorgnerom knjigu o Humanizmu, Transhumanizmu i Posthumanizmu. Predavala je 2007. i 2008. na Univerzitetu „Fridrih Šiler“ u Jeni u Nemačkoj, na Univerzitetu u Upsali u Švedskoj 2011, na Univerzitetu u Vladimiru u Rusiji. Dobitnik je više domaćih i međunarodnih stipendija i nagrada.


Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Povodom obeležavanja 125 godina od rođenja književnika Augustina Tina Ujevića (1891--1955), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor Ujevićevih  dela i literature o njemu, može se pogledati od 18. novembra do 31. decembra 2016. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Marija Sudar i Dragana Obradović, urednik Selimir Radulović.

Pesnik, esejist, književni kritičar, polemičar i prevodilac Augustin Tin Ujević rodio se 5. jula 1891. godine u Vrgovcu. Detinjstvo je proveo u Imotskom i Makarskoj a gimnaziju je završio u Splitu. Poeziju je počeo da piše još kao trinaestogodišnjak. Studirao je filozofiju u Zagrebu i Beogradu, zatim u Parizu  gde je i  živeo od 1913. do 1919. godine.  Potom se vraća  u Zagreb  da bi već 1920. otišao za Beograd, gde je sa povremenim prekidima, živeo sve do 1929. godine. Od 1930. do 1937. živi u Sarajevu, pa u Splitu. Konačno se 1940. godine nastanio u Zagrebu, gde živi i stvarao  sve do 12. novembra 1955. godine, kada je preminuo. Sahranjen je na Mirogoju. Zapamćen je i najviše poznat po svom lirskom opusu. Veliki deo njegovog stvaralaštva objavljen je posthumno.

Među Ujevićevim najpoznatijim delima su: zbirke poezije Lelek sebra (1920), Kolajna  (1926), Auto na korzu (1932), Ojađeno zvono (1933), Žedan kamen na studencu (1955), Rukovet (1950). Objavio je i knjige: Ljudi na vratima gostionice (1938), Skalpel kaosa (1938), Sabrana djela u XVII knjiga (1963-1967).
Prevodio je sa nemačkog, ruskog, francuskog, engleskog jezika a posebno su poznati njegovi prevodi Verlena, Gi de Mopasana, Edgara Alana Poa.

Matica srpska i Biblioteka Matice srpske pozivaju vas na još jedno okupljanje u okviru tribine Savremeni čovek i savremeni svet, u četvrtak, 17. novembra u 19 časova. Gost tribine je dr Žarko Trebješanin.

Psiholog Žarko Trebješanin rođen je 1950. godine u Beogradu. Redovni je profesor na Fakultetu za specijalnu edukaciju i rehabilitaciju u Beogradu, na predmetima Uvod u opštu psihologiju i Psihologija ličnosti. Na Filozofskom fakultetu u Beogradu predaje Neverbalnu komunikaciju, a na Učiteljskom fakultetu Psihologiju ličnosti.
Izučava psihologiju ličnosti, socijalnu psihologiju, psihoanalizu, analitičku psihologiju, psihologiju književnosti, političku psihologiju, etnopsihologiju i folkloristiku. Posebno je posvećen izučavanju teorije ličnosti. Objavio je dvadesetak knjiga, oko četrdeset predgovora ili pogovora, kao i veliki broj naučnih i stručnih radova. Osnivač je i urednik biblioteke Psihologija za radoznale, a bio je i predsednik Saveza psihologa Jugoslavije, kao i glavni urednik Psiholoških novina.
Dobitnik je nagrada „Veselin Lučić“ (za najbolje naučno delo na Univerzitetu u Beogradu), „Borislav Stevanović“ (za naučni dorinos psihologiji), „Živorad Žiža Vasić“ (za popularizaciju savremene psihologije), „Vitez poziva” (za časno i profesionalno obavljanje svoje delatnosti), „Stojan Novaković” (za najbolji srednjoškolski udžbenik), kao i „Radoje Domanović“ (za doprinos tumačenju satire)..

.
Ovde možete pogledati snimak tribine > > >


U utorak, 15. novembra, u Maloj sali Matice srpske, održan je Okrugli sto pod nazivom „Lingvistika i slavistika u delu Predraga Pipera“. Ovaj skup upriličen je povodom Nagrade „Zlatna knjiga Biblioteke Matice srpske", čiji je prvi dobitnik akademik Predrag Piper.
Dr Predrag Piper, redovni profesor, redovni član SANU, inostrani član MANU, rođen je 20. avgusta 1950. g. u Beogradu. Tu je započeo osnovno školovanje, koje je završio u Sremskoj Kamenici, a gimnaziju u Novom Sadu (1968), gde je diplomirao (1973) na Filozofskom fakultetu (grupa za ruski jezik i književnost; uporedo je studirao i na grupi za srpski jezik i književnost).

Na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu zaposlio se 1974. g. kao asistent, zatim je 1983. izabran za docenta, a na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu je od 1989. vanredni, a od 1991. g. redovni profesor. Magistrirao je 1975. g. na Filološkom fakultetu Univerziteta u Beogradu, a 1981. g. doktorirao je na Filozofskom fakultetu Univerziteta u Novom Sadu s temom Zamenički prilozi u ruskom, poljskom i srpskohrvatskom jeziku.
Bio je šef Katedre za ruski jezik i književnost Filozofskog fakulteta u Novom Sadu, upravnik Katedre za slavistiku Filološkog fakulteta u Beogradu i upravnik Centra za naučnoistraživački rad i izdavačku delatnost tog fakulteta.

Bavi se proučavanjem gramatičke i leksičke semantike u srpskom, ruskom, poljskom, slovenačkom, makedonskom, češkom, lužičkosrpskom i drugim slovenskim jezicima, pitanjima opšte lingvistike, istorije slovenske filologije i drugim slavističkim i lingvističkim pitanjima.

O bogatom, raznovrsnom i kompleksnom delu Predraga Pipera govorili su njegovi saradnici, učenici i kolege: Rajna Dragićević, Luka Medenica, Milan Tasić, Dušanka Mirić, Milena Jakić, Predrag Obućina, Dara Damljanović, Dušica Grbić, Mirjana Stojisavljević, Mitra Reljić, Mikita Suprunčuk, Zdravko Babić, Jelena Stošić, Stanislav Stanković i Neda Pavlović.

Biblioteka Matice srpske će sva izlaganja sa Okruglog stola sabrati u zborniku koji će biti objavljen početkom naredne godine.


Matica srpska i Biblioteka Matice srpske pozivaju vas na još jedno okupljanje u okviru tribine „Savremeni čovek i savremeni svet“, u četvrtak, 13. oktobra u 19 sati, kada će dr Jovan Popov predstaviti svoje viđenje čoveka i sveta u kojem živimo.

Jovan Popov rođen je 1962. u Novom Sadu. Diplomirao je, magistrirao i doktorirao na Katedri za opštu književnost i teoriju književnosti Filološkog fakulteta u Beogradu. Usavršavao se u Francuskoj pri Evropskom  univerzitetskom centru gde je diplomu dobio za svoju ekspertizu Nabokovljevog romana Bleda vatra.
Redovni je profesor na Filološkom fakultetu u Beogradu, i jedan od osnivača Odseka za komparativnu književnost na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, gde je i predavao od 1998. do 2008. godine.
Autor je programa za predmet Moderna svetska proza koji slušaju studenti  dramaturgije i režije na Akademiji umetnosti u Novom Sadu. Bio je član redakcije književnih časopisa Polja i Letopis Matice srpske.
Bavi se književnom naukom, esejom i prevođenjem. Dobitnik je nagrade Društva književnika Vojvodine za najbolji prevod, dela Pjera Korneja Komična iluzija, kao i  za najbolju knjigu, zbirku eseja Čitanja neizvesnosti : ogledi iz komparatistike.

.
Ovde možete pogledati snimak tribine > > >


Povodom obeležavanja 125 godina od rođenja književnika Osipa Mandeljštama (1891-1938), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor Mandeljštamovih dela i literature o njemu, može se pogledati od 13. oktobra do 17. novembra 2016. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autori izložbe su Isidora Stanić i Boris Blašković, urednik Selimir Radulović.

Osip Emilijevič Mandeljštam rođen je 15. januara 1891. u Varšavi. Bio je ruski pesnik i esejista, jedan od najistaknutijih predstavnika akmeističke pesničke škole. Godinu dana pohađao je studije književnosti i filozofije na Sorboni, a potom obrazovanje nastavio prvo na Univerzitetu Hajdelberg, te na Univerzitetu u Sankt Peterburgu, iako nikada nije stekao formalno obrazovanje. U svom delu “Staljinovi epigrami” iz 1933. godine izrazio je nekonformističke stavove prema vlasti te je šest meseci nakon objavljivanja dela uhapšen i proteran u područje Urala. Iako je u svojim kasnijim pisanjima nastojao da veliča Staljina  ponovo je osuđen na prisilni rad i umire u Gulagu 27. decembra 1938. godine.

Među Mandeljštamovim najpoznatijim delima su: Kamen (1913), Tristia (1922), Buka vremena (1925), Stihotvorenia (1928), O poeziji (1928), Egipetskaja marka (1928), Četvertaja proza (1930), Moskovskije tetradi (1934), Putešestvije v Armeniju (1933), Razgovor o Danteu (1933), Voronežskije tetradi...

Matica srpska i Biblioteka Matice srpske pozivaju vas na još jedno okupljanje u okviru tribine „Savremeni čovek i savremeni svet“, u četvrtak, 13. oktobra u 19 sati, kada će dr Jovan Popov predstaviti svoje viđenje čoveka i sveta u kojem živimo.

Jovan Popov rođen je 1962. u Novom Sadu. Diplomirao je, magistrirao i doktorirao na Katedri za opštu književnost i teoriju književnosti Filološkog fakulteta u Beogradu. Usavršavao se u Francuskoj pri Evropskom  univerzitetskom centru gde je diplomu dobio za svoju ekspertizu Nabokovljevog romana Bleda vatra.
Redovni je profesor na Filološkom fakultetu u Beogradu, i jedan od osnivača Odseka za komparativnu književnost na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu, gde je i predavao od 1998. do 2008. godine.
Autor je programa za predmet Moderna svetska proza koji slušaju studenti  dramaturgije i režije na Akademiji umetnosti u Novom Sadu. Bio je član redakcije književnih časopisa Polja i Letopis Matice srpske.
Bavi se književnom naukom, esejom i prevođenjem. Dobitnik je nagrade Društva književnika Vojvodine za najbolji prevod, dela Pjera Korneja Komična iluzija, kao i  za najbolju knjigu, zbirku eseja Čitanja neizvesnosti : ogledi iz komparatistike.

.
Ovde možete pogledati snimak tribine > > >


Elektronska prezentacija “Vodiči, monografija i fotomonografije o Austriji u Poklon biblioteci Austrije”

Savez biblioteka Austrije već jedanaest godina sprovodi kampanju “Austrija čita. Mesto susreta: biblioteka”. Ove godine Biblioteka Matice srpske pridružuje se akciji elektronskom prezentacijom pod naslovom “Vodiči, monografija i fotomonografije o Austriji u Poklon biblioteci Austrije”, koja se može pogledati od 3. do 8. oktobra u javnom katalogu Biblioteke. Autorka prezentacije je Marija Vaš.

Poseta ministra kulture i informisanja Vladana Vukosavljevića Matici srpskoj

Ministar kulture i informisanja Vladan Vukosavljević posetio je, 29. septembra, zajedno sa saradnicima i gradonačelnikom Novog Sad Milošem Vučevićem Maticu srpsku. Delegaciju su primili prof. dr Dragan Stanić, predsednik Matice srpske, prof. dr Branko Bešlin i prof. mr Nenad Ostojić, potpredsednici, msr. Jelena Veselinov, upravnik poslova, i Selimir Radulović, upravnik Biblioteke Matice srpske. Tokom posete razgovarano je o mogućnostima za zajedničke akcije za podizanje svesti o kulturi i o unapređenju saradnje Ministarstva i Matice srpske. Vukosavljević je rekao da je poseta Matici srpskoj uvek vrsta praznika, jer je to temeljna ustanova srpske kulture, temelj i osnov srpske tradicije.  Ministar Vukosavljević je istakao važnost podrške i saradnje države sa ustanovom koja ima 190 godina neprekinute tradicije. Predsednik Stanić je novinarima izjavio da su otvorene nove mogućnosti za saradnju sa Ministarstvom koje se stara o sprovođenju Zakona o Matici srpskoj i iskazao zadovoljstvo zbog ohrabrenja koje je iskazano Matici.


Poseta ministra prosvete Mladena Šarčevića Matici srpskoj

U sredu 28. septembra 2016. godine, Maticu srpsku posetio je ministar prosvete Mladen Šarčević sa saradnicom Darinkom Leković, rukovodiocem Grupe za javnost rada i planiranje i izveštavanje. Ministra su primili prof. dr Dragan Stanić, predsednik Matice srpske, prof. dr Branko Bešlin i prof. mr Nenad Ostojić, potpredsednici, msr. Jelena Veselinov, upravnik poslova i Selimir Radulović, upravnik Biblioteke Matice srpske. Tokom posete razmatrane su aktivnosti i delatnosti koje bi omogućile rad na zajedničkom cilju negovanja i unapređivanja srpske kulture, nauke i književnosti.


Matica srpska i Biblioteka Matice srpske pozivaju Vas na još jedno okupljanje u okviru tribine Savremeni čovek i savremeni svet, u četvrtak, 29. septembra u 19 sati, kada će naučnik međunarodnog renomea, prof. dr Slobodan G. Marković, izneti svoje viđenje današnjice, i izazova pred kojima se nalazimo kako nacionalno, tako i individualno.

Slobodan G. Marković srpski je istoričar i politički antropolog mlađe generacije. Od samog osnivanja 1998. godine generalni je sekretar Anglo-srpskog društva, kao i savetnik u Beogradskom fondu za političku izuzetnost. Magistrirao je na Kembridžu 2000. godine, a doktorirao na Univerzitetu u Beogradu 2004. Na Fakultetu političkih nauka ima zvanje redovnog profesora za predmet Politička antropologija. Na Institutu za evropske studije u Beogradu ima status višeg naučnog  saradnika. Zamenik je urednika časopisa Hereticus, kao i londonskog časopisa The South Slav Journal. U više navrata bio je gostujući saradnik na projektima pri Londonskoj školi ekonomije i političkih nauka. Predaje i piše na srpskom i na engleskom jeziku. Autor je mnogobrojnih relevantnih naučnih publikacija..

.
Ovde možete pogledati snimak tribine > > >


U sredu, 21. septembra, u okviru 53. beogradskog međunarodnog susreta pisaca, u organizaciji Udruženja književnika Srbije, Biblioteke Matice srpske i Matice srpske, održan je književni susret u Maloj sali Matice srpske. Učestvovali su Nataša Švikart Žumer iz Slovenije, Borče Panov iz Makedonije, Sergej Glavjuk i Nikolaj Aleksejevič Luginov iz Rusije. Goste je pozdravio Selimir Radulović, upravnik Biblioteke Matice srpske. Program je vodila Isidora Popović.


Potpisivanje Sporazuma o saradnji sa Ruskom državnom bibliotekom

Biblioteka Matice srpske i Ruska državna biblioteka sklopile su Sporazum o saradnji, koji su u Moskvi potpisali upravnik BMS Selimir Radulović i Vladimir Gnezdilov, vršilac dužnosti upravnika Ruske državne biblioteke.
Dve biblioteke razmenjivaće štampana izdanja knjiga, časopisa i novina.
Sarađivaće i u obradi, restauraciji i digitalizaciji rukopisa i stare štampane knjige.
Selimir Radulović je u razgovoru sa Vladimirom Gnezdilovim istakao da u Biblioteci Matice srpske postoji fond od pedeset hiljada ruskih knjiga. On je predložio da se u Novom Sadu osnuje Rusko-srpska čitaonica u kojoj bi te knjige bile dostupne, a u Ruskoj državnoj biblioteci Srpsko-ruska čitaonica u kojoj bi se čitale srpske knjige, što je Gnezdilov podržao.
Ruska državna biblioteka je po bogatstvu fonda, koji broji preko 46 miliona jedinica, najveća u Evropi i druga po veličini u svetu.


Miroslav Lazanski je novi gost tribine Savremeni čovek i savremeni svet, u organizaciji Matice srpske i Biblioteke Matice srpske. Posle letnje pauze, tribina se nastavlja u četvrtak, 8. septembra u 19 sati.

Lazanski je najpoznatiji srpski vojnopolitički komentator. Rođen je 18. septembra 1950. godine u Karlovcu. U rodnom mestu završio je osnovnu, a srednju školu pohađao je u Trebinju. Diplomirao je na Pravnom fakultetu u Zagrebu, gde započinje novinarsku karijeru u listovima Vjesnik, Start, Danas i Polet. Februara 1991. prelazi u Beograd, te počinje da piše za Politiku, gde je i danas kolumnista. Pisao je i za Politiku ekspres, NIN, Večernje novosti.
Autor je više knjiga i desetak televizijskih serijala. Razgovarao je oči u oči sa više desetina ministara odbrane, načelnika generalštaba i visokih vojnih poslenika širom sveta. Intervjuisao je dva vrhovna komandanta NATO-a, tri maršala Sovjetskog saveza, šefove KGB-a. Izveštavao je iz ratova u Avganistanu, Bejrutu, Čečeniji, Zairu, Libanu. Sa lica mesta pratio je iračko-iranski sukob, operaciju Pustinjska oluja, sukobe u Bosni i Hercegovini, Sloveniji, i na Kosovu i Metohiji.
.
Ovde možete pogledati snimak tribine > > >


Povodom obeležavanja 125 godina od rođenja književnika Stanislava Vinavera (1891-1955), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor Vinaverovih dela i literature o njemu, može se pogledati od 1. septembra do 12. oktobra 2016. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović.
Stanislav Vinaver, pesnik, prozaista, publicista i prevodilac, majstor parodije i humora i jedna od ključnih ličnosti beogradskog kulturnog života,  rođen je u Šapcu 1891. godine. Školovao se u Beogradu i  Parizu. Prve knjige – Mjeća, Priče koje su izgubile ravnotežu i Misli, objavio je pre Prvog svetskog rata. Nemiran i radoznao duh, predani istraživač jezika, kreator slobodnog pesničkog izraza i „najveći Evropejac u srpskoj književnosti“, interesovao se za lingvistiku, muziku, pozorište, film, slikarstvo, arhitekturu, etnologiju, fiziku, matematiku... Sarađivao je sa brojnim časopisima, pisao o gotovo svim oblastima umetničkog stvaranja i naučnog saznanja, prevodio sa francuskog, nemačkog, ruskog, engleskog i španskog jezika. 
Među Vinaverovim najpoznatijim delima su Varoš zlih volšebnika, Čuvari sveta, Pantologija novije srpske pelengirike, Gromobran svemira, Nadrigramatika, Jezik naš nasušni, Ratni drugovi, Zanosi i prkosi Laze Kostića.


U četvrtak, 14. jula u 19 sati, nastavlja se tribina Savremeni čovek i savremeni svet, u organizaciji Matice srpske i Biblioteke Matice srpske. Ideja ove tribine jeste da kroz raznolike diskurse potraži odgovore na ključna pitanja današnjice, pružajući jednu celovitu sliku čoveka i sveta, onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Ovom prilikom svoju viziju ovog kompleksnog odnosa predstaviće nam dr Čedomir Antić.

Srpski istoričar, Čedomir Antić, rođen je 9. oktobra 1974. godine u Beogradu. Diplomirao je prvi u generaciji na Odeljenju za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu 1999. godine. Odbranio je dve magistarske teze,  na Katedri za savremenu istoriju na Univerzitetu u Bristolu 2002. i na Katedri za nacionalnu istoriju novog veka na Univerzitetu u Beogradu 2003. godine. Doktorsku tezu Neizabrana saveznica: Srbija i Velika Britanija u Prvom svetskom ratu  odbranio je na Filozofskom fakultetu u Beogradu 2008. godine.
Autorski pečat ostavio je u delima: Zemlja praznika i grad spomenika : Srbija i Britanija polovinom 19. veka ; Srbija i Krimski rat ; Ralph Paget: A Diplomat in SerbiaNeutrality as Independence: Great Britain, Serbia and the Crimean War. Zajedno sa dr Slobodanom G. Markovićem autor je knjige posvećene stosedamdesetogodišnjici srpsko-britanskih diplomatskih odnosa, a sa dr Momčilom Pavlovićem napisao je monografiju o istoriji Vojne bolnice u Nišu.  Antićevi tekstovi posvećeni državnom pitanju sabrani su u knjizi Nezavisna Srbija. Povodom petnaestogodišnjice Studentskog protesta 1996/97. godine objavio je uspomene pod naslovom Studentska fronda. Uspešno se bavi i popularizacijom istorije tako da su Kratka istorija Srbije 1804-2004, Istorija i zabluda, Četrnaesti vojvoda i devet baba doživele više izdanja.
Predaje na Odeljenju za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu.
.
Ovde možete pogledati snimak tribine > > >


U četvrtak, 30. juna u 19 sati, nastavlja se tribina Savremeni čovek i savremeni svet, u organizaciji Matice srpske i Biblioteke Matice srpske.

Ideja ove tribine jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta, onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Ovom prilikom viziju ovog kompleksnog odnosa predstaviće nam prof. dr Miodrag Radović.

Miodrag Radović rođen je 1945. godine u Kamenjači kod Trstenika. Osmogodišnju školu završio je u Trsteniku, a gimnaziju u Kruševcu. Na Filološkom fakultetu u Beogradu diplomirao je 1968. na Katedri za opštu književnost i teoriju književnosti, magistrirao 1976. na temu „Funkcija snova u romanu Zločin i kazna F. M. Dostojevskoga”, a doktorirao 1980. godine tezom „Poetika Laze Kostića i njeni izvori u zapadnoevropskim književnostima”. Kao stipendista francuske vlade od 1969. do 1970. završio je postdiplomske studije u Evropskom univerzitetskom centru u Nansiju, a bio je i stipendista Humboltove fondacije u Minhenu i Hajdelbergu.
Kao bibliotekar, od 1970. do 1972. radio je u Biblioteci Matice srpske, nakon čega počinje njegova plodna akademska karijera. Kao lektor, predavač i profesor radio je na univerzitetima u Lionu, Renu, Banjaluci, Nikšiću, Frankfurtu na Majni i Novom Sadu. Utemeljio je Katedru za komparativnu književnost na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu. Autor je više knjiga, priređivač zbornika i antologija i prevodilac sa francuskog i nemačkog jezika.
Poznat je po delima: Poetika snova Dostojevskoga, Laza Kostić i svetska književnost, Književna aksiologija, Oslovljeni svet ili čarobna reč Raška Dimitrijevića, Književna retorika danas, Pregledni rečnik komparatističke terminologije u književnosti i kulturi ...

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



U četvrtak, 23. juna, u 19 časova, nastavlja se tribina Savremeni čovek i savremeni svet, u organizaciji Matice srpske i Biblioteke Matice srpske.

Ideja ove tribine jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će i ove godine, kao i prošle, na njoj uzeti učešća najeminentniji predstavnici savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta, onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Zbornik saopštenja prošlogodišnjih učesnika tribine Savremeni čovek i savremeni svet biće predstavljen na početku prve ovogodišnje tribine, na kojoj će govoriti Kosta Čavoški.

Kosta Čavoški je srpski pravnik, teoretičar prava, profesor Pravnog fakulteta Univerziteta u Beogradu, akademik SANU i član Senata Republike Srpske. Rođen je 26. oktobra 1941. godine u Banatskom Novom Selu. Pravni fakultet u Beogradu završio je 1964, a doktorirao na istom fakultetu 1973. Pored većeg broja članaka objavio je, između ostalih, i sledeća dela: Filozofija otvorenog društva. Politički liberalizam Karla Popera (1975), Mogućnosti slobode u demokratiji (1981), Stranački pluralizam ili monizam (1983), O neprijatelju (1989), Revolucionarni makijavelizam (1989), Tito – tehnologija vlasti (1991), Slobodan protiv slobode (1991), Pravo kao umeće slobode. Ogled o vladavini prava (1994), Na rubovima srpstva (1995), Ustav kao jemstvo slobode (1996), Zatiranje srpstva (1996), Zgaženi ustav (2003), Okupacija (2006), Makijaveli (2008), Izdaja (2009), Odbor za odbranu slobode misli i izražavanja (2010), Rasrbljivanje (2011), Ustav kao sredstvo agitacije i propagande (2011), Zloupotreba istorije u Hagu (2013), Veleizdaja (2014).
Dobitnik je Nagrade „Miloš Crnjanski“ za 1989. godinu, za knjigu „O neprijatelju“.

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Prevodilačka mreža „Traduki“ inicirala je radni sastanak (14. i 15. jun 2016) u Srbiji sa bibliotekarima iz regiona, u saradnji sa Ministarstvom kulture i informisanja Republike Srbije i Narodnom bibliotekom Srbije.

Tema sastanka bila je: Prekogranična distribucija i nabavka knjiga. Govorilo se o plasmanu i distribuciji knjiga u regionu i šire. Bibliotekari su govorili o istim ili sličnim problemima koji se javljaju prilikom nabavke i distribucije knjige, elektronskim knjigama i mogućim rešenjima u regionu.
Izdavači su podelili svoja iskustva u prekograničnoj distribuciji knjiga i podržali inicijativu „Tradukija“.
Predstavnica Ministarstva spoljnih poslova Nemačke, Kristine Buhajt i predstavnici mreže “Traduki”: Antje Kontius, Hana Stojić i Andrej Lovšin, zahvalili su se bibliotekarima i izdavačima na uspešnom radnom sastanku, u nadi da će se saradnja nastaviti i unaprediti.

Ovom radnom sastanku prisustvovao je i upravnik Biblioteke Matice srpske, Selimir Radulović.

U znak obeležavanja 150 godina od rođenja slikara Vasilija Kandinskog (1866-1944), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čini izbor reprodukcija i teorijskih dela Kandinskog, kao i literature o njemu, može se pogledati od 1. do 30. juna 2016. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović.
Vasilij Kandinski, najznačajniji slikar i teoretičar apstraktnog slikarstva u prvoj polovini 20. veka, rođen je u Moskvi 1866. godine. Živeo je u Nemačkoj, Rusiji i Francuskoj, mnogo je putovao i izlagao. U Nemačkoj je bio  jedan od osnivača grupe „Falanga“, likovnog pokreta „Plavi jahač“ i profesor na Bauhausu, u Rusiji univerzitetski profesor, upravnik muzeja i potpredsednik Ruske akademije nauka i umetnosti. Od 1933. živeo je u Francuskoj.
Kandinski je počeo kao slikar dela inspirisanih ruskom narodnom umetnošću, a zatim je postavio osnove apstraktnog slikarstva 20. veka – svojom Slikom s krugom (1911) „zagazio“ je u apstraktno slikarstvo, nakon čega su nastala dela na kojima se, kombinacijom boja, pravaca, višeuglova i krugova „izražava čista estetska ekspresija“ i čuje „vizuelna muzika“ slike. Kandinski je verovao da se apstraktna umetnost od ranijih oblika izražavanja razlikuje činjenicom da ona „svoje oblike izražavanja ne stavlja izvan prirode ili izvan objekta, već ih sama pronalazi na raličite načine“, a da zadatak umetnika „nije savladavanje oblika, nego prilagođavanje oblika sadržaju“. Osim slikarstvom, Kandinski se bavio i teorijom umetnosti. Među njegovim najpoznatijim delima su O duhovnom u umetnosti (1912), Od tačke i linije do površine (1926), Apstraktno i konkretno, Kubizam i apstraktna umetnost i dr.


Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu posvećenu  jednom od najpopularnijih mađarskih pisaca, Lajošu Zilahiju (1891-1974), od čijeg se rođenja navršava 125 godina. Postavka, koju čini izbor Zilahijevih dela i literature o njemu, može se pogledati od 29. aprila do 31. maja 2016. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autori izložbe su Peter Hajnerman i Ivana Grgurić, urednik Selimir Radulović.
Lajoš Zilahi, književnik, urednik, filmski producent i režiser, rođen je u Nađsalonti u današnjoj Rumuniji. Završio je pravni fakultet, a od 1948. godine živeo je u emigraciji. Njegov prvi roman Samrtno proleće (1922) doživeo je veliku popularnost. Nakon njega usledili su romani, pozorišni komadi i novele u kojima je na živ i neposredan način opisivao prilike u Mađarskoj nakon sloma Austrougarske.
Zilahijeva dela doživela su velik broj izdanja i prevoda. Među najpoznatijim romanima su Zarobljenici, Begunac, Kad duša zamire, Grad izbeglica, Ararat, Voda nešto nosi i Razbesneli anđeo, a veliki uspeh doživeli su i dramski komadi Duša povratnica, Sunce sija, Drveni tornjevi, Sibir i dr.


Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu posvećenu  Mihailu Afanasjeviču Bulgakovu (1891-1940), od čijeg se rođenja navršava 125 godina. Postavka se može pogledati od 22. marta do 28. aprila 2016. godine u javnom katalogu Biblioteke, a čini je izbor Bulgakovljevih dela i literature o njemu. Autorka postavke je Ivana Grgurić, urednik Selimir Radulović.
Mihail Afanasjevič Bulgakov, prozaista i dramski pisac, jedno je od  najznačajnijih imena svetske književnosti. Rođen je u Kijevu 1891, a od 1921. živeo je u Moskvi. Završio je medicinu i nekoliko godina radio kao seoski lekar. U književnost je ušao kao autor humorističkih i satiričnih feljtona. Među njegovim ranim pripovetkama, pisanim većinom u realističkom ključu, bilo je i onih sa elementima fantastike i groteske. Pisao je romane, pripovetke i drame, baveći se, najčešće, temama stvaralaštva i sukoba umetnika i vlasti. Ne libeći se oštre kritike i satire, i nastavljajući tradiciju Gogoljeve groteske, pisao je dela koja nisu odgovarala režimu, pa je većinu života proveo u nemilosti. Drame su mu zabranjivane i skidane sa repertoara, a romani dugo stajali neobjavljeni (većina njegovih dela objavljena je posthumno). Roman Bela garda, uprizoren kao Dani Turbinovih (1926) u MHAT-u, naišao je na žestok otpor režimske kritike, a satirični komadi Zojkin stan (1926) i Purpurno ostrvo (1927) na pozornici su igrani veoma kratko. Na odobravanje vlasti nisu naišle ni njegove druge knjige - Život gospodina de Molijera, Đavolijada, Kobna jaja, Pseće srce, Bratstvo licemera, Poslednji dani i dr. Bulgakovljevo remek-delo, filozofsko-poetski roman Majstor i Margarita (1969), predstavlja vrhunac ruske umetnosti XX  veka i „jednu od onih knjiga koje razni ljudi čitaju na razne načine, koju vole na razne načine, i u kojoj svaki čovek nalazi nešto za sebe“ (M. Čolić).
Mihail Afanasjevič Bulgakov umro je u Moskvi 1940. godine. Svojim „fantastičnim realizmom“, filozofijom života i umetnosti izvršio je snažan uticaj na razvoj sovjetske i svetske literature.


Povodom 225 godina od rođenja pesnika i istoričara Sime Milutinovića Sarajlije (1791-1847), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavku, koja se može pogledati od 8. februara do 21. marta 2016. godine u javnom katalogu Biblioteke, čini izbor Sarajlijinih dela i dela o njemu. Autorka postavke je Ivana Grgurić, urednik Selimir Radulović.
Sima Milutinović Sarajlija, pesnik, pripovedač, istoričar, pustolov i „jedan od najčudnijih, najzanimljivijih, najfantastičnijih tipova u srbskoj književnosti“ (J. Skerlić), rođen je u Sarajevu 1791. godine. Školovao se u Beogradu, Zemunu, Segedinu i Karlovcima, a poslovi, istorijske prilike i nemiran duh u životu su ga vodili od Beograda, Vidina, Odese i Lajpciga, do Beča, Moskve, Budima i Cetinja. Govorio je nekoliko jezika, obavljao brojne i raznorodne poslove (bio je pisar, učitelj, čuvar bostana, direktor osnovnih škola, sekretar Popečateljstva prosveštenija,...), borio se protiv Turaka, boravio u zatvoru, bio sekretar vladike Petra I i vaspitač mladog Njegoša.
Pisanjem je počeo da se bavi veoma rano. Prva pesma, Serbska moma, objavljena mu je kao moto u Vukovoj Maloj prostonarodnoj slavenoserbskoj pesnarici (1814). Pisao je lirske i epske pesme, drame, istorijske spise, pripovetke. Bavio se publicistikom i sarađivao sa najznačajnijim časopisima i novinama svog vremena (Serbski narodni list, Serbske narodne novine, Serbski letopis, Srbski rodoljubac, Zabavnik, Peštansko-budimski skoroteča i dr.). Sakupljao je i objavljivao narodne pesme, priređivao dela drugih autora i prevodio sa ruskog, nemačkog i grčkog. U njegova najznačajnija dela ubrajaju se Serbijanka, Trojesestarstvo, Trojebratstvo, Zorica, Tragedija Obilić, Dika crnogorska, Istorija Crne Gore, Istorija Srbije, Igraljke uma i dr.


Povodom 175 godina od rođenja češkog kompozitora Antonjina Dvoržaka  (1841-1904), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavku, koja se može pogledati od 4. januara do 7. februara  2016. godine u javnom katalogu Biblioteke, čini izbor Dvoržakovih kompozicija  i dela o njemu. Autorka postavke je Ivana Grgurić, urednik Selimir Radulović.
Antonjin Dvoržak, kompozitor i jedan od tvoraca češke nacionalne škole, rođen je u mestu Nelahozeves na Vltavi. Počeo je da svira još kao dečak. Muziku je učio u Orguljaškoj školi u Pragu,  a kao kompozitor bio je sledbenik Bramsovog romantičarskog novoklasicizma. Za svoje kompozicije najčešće je koristio češki folklor, kao i folklor drugih slovenskih naroda. Radio je kao direktor  Nacionalnog pozorišta u Pragu i bio predavač na Nacionalnoj muzičkoj akademiji u Njujorku, gde je upoznao muziku severnoameričkih naroda.
Antonjin Dvoržak se smatra utemeljiteljem češke koncertne, kamerne i oratorijske muzike. Među njegovim najpoznatijim delima su opera Rusalka, kantata Stabat mater, Slovenske igre, simfonija Iz Novog sveta, Koncert za violončelo i orkestar br. 2 u h-molu, Koncert za violinu i orkestar u a-molu i dr.


Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
Četvrtak, 10. decembar 2015. - 19,00 sati
Govori prof. dr Časlav Koprivica

Program se održava u Svečanoj sali Matice srpske
Dobrodošli!


Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Dr Časlav Koprivica rođen je 1970. godine u Nikšiću, u Crnoj Gori. Diplomirao je, magistrirao i doktorirao na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Redovni je profesor Fakulteta političkih nauka u Beogradu. Jedno vreme predavao je i na Fakultetu likovnih umetnosti, Univerziteta umetnosti u Beogradu. Angažovan je na predmetima: Savremena filozofija, Savremena filozofija društva, Filozofija kulture, Slika sveta u evropskoj kulturi. Oblasti njegovog naučnog interesovanja su: hermeneutika, fenomenologija, egzistencijalizam, ontologija, teorija kulture, istorija ideja, politička teorija.

Najznačajnija dela su mu:
- Ideje i načela. Istraživanje Platonove ontologije, 2005.
- Biće i sudbina. Hajdegerova misao između uzornosti i vremenitosti, 2009.
- Budućnost straha i nade. Jedan filosofski ogled o dolazećem vremenu, 2011.
- Filosofija angažovanja, 2014.

Učestvovao je na preko pedeset naučnih skupova u zemlji i inostranstvu. Član je Srpskog filosofskog društva. Bio je stipendisata Sasakavine fondacije (1996) i DAAD (1997/1998). Dobitnika je nagrade Drugog programa Radio Beograda Knjiga godine “Nikola Milošević” za najbolje delo iz humanistike za 2005. godinu.
.
Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
Četvrtak, 3. decembar 2015. - 19,00 sati
Govori prof. dr Slobodan Antonić

Program se održava u Svečanoj sali Matice srpske
Dobrodošli!


Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Slobodan Antonić (Beograd, 1959) je srpski politikolog, sociolog, politički analitičar i univerzitetski profesor.
Diplomirao je 1982. godine i magistrirao 1988. godine na Fakultetu političkih nauka na temu Prilog kritici istorijskog materijalizma kao filozofije istorije. Doktorsku disertaciju na temu Teorijsko-metodološki problemi izučavanja evolucije predgrađanskih društava izradio je i odbranio na Odeljenju za sociologiju Filozofskog fakulteta u Beogradu 1995. godine, gde predaje opštu sociologiju, teorije moći i savremene političke teorije.
Bio je kolumnista dnevnih novina Politika gde je mahom pisao o političkim temama.
Objavio je sledeće knjige:
Srbija između populizma i demokratije, IPS, Beograd, 1993. ; Izazovi istorijske sociologije, Beograd, 1995. ; Zarobljena zemlja: Srbija za vlade Slobodana Miloševića, Beograd, 2002. ; Nacija u strujama prošlosti: Ogledi o održivosti demokratije u Srbiji, Čigoja, Beograd, 2003. (engl. The Nation on the Maelstroms of Past: Essays in Sustainbility of Democracy in Serbia). ; Gutanje žaba, (2005). ; Elita, građanstvo i slaba država, (2006). ; Srbi i »Evro-Srbi«, (2007). ; Kulturni rat u Srbiji (2008) ; Elita, građanstvo i slaba država (2009) ; Tranzicioni skakavci (2011) ; Poruke ljubavi (2011) ; Višijevska Srbija (2011) ; Đavo, istorija i feminizam (2012) ; Loša beskonačnost (2012) ; Na briselskim šinama (2013) ; Moć i seksualnost (2014) ; Još nije gotovo (2015).

.
Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Povodom 150 godina od rođenja engleskog pisca Radjarda Kiplinga (1865-1936), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavku, koja se može pogledati od 30. novembra do 31. decembra 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke, čini izbor Kiplingovih dela i literature o njemu. Autorka postavke je Ivana Grgurić, urednik Selimir Radulović.
Radjard Kipling, prozaista i pesnik, rođen je Indiji 1865. Školovao se u Engleskoj, ali se 1882. vratio u Indiju, gde je radio kao novinar. Boravio je u Japanu, Americi, Francuskoj i Južnoj Africi. Bio je zagovornik britanskog imperijalizma, a njegov književni opus karakterišu teme iz anglo-indijskog društvenog života, sveta britanskih vojnika i sveta dece i životinja. U svojim delima slavio je rad, hrabrost, stoicizam, podvige i pustolovine. Zbog naklonosti ka kolonijalizmu bio je nemilosrdno kritikovan i karikiran, ali su mu čak i protivnici priznavali majstorstvo u kratkoj priči. Uz Knjigu o džungli (1894) i Drugu knjigu o džungli (1895), među njegovim najpoznatijim delima su  Izistinske priče, Pripovetke iz Indije, Indijska džungla, Hrabri kapetani, Stalki i družina, Kim i dr.
Radjard Kipling je bio prvi engleski pisac koji je dobio Nobelovu nagradu (1907). Umro je u Londonu 1936. godine.


Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
Četvrtak, 26. novembar 2015. - 19,00 sati
Govori dr Dušan T. Bataković

Program se održava u Svečanoj sali Matice srpske
Dobrodošli!


Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Dušan T. Bataković (rođen u Beogradu 23. aprila 1957) je srpski istoričar i diplomata. Bataković je direktor Balkanološkog instituta SANU i nekadašnji ambasador SRJ, SCG i Srbije u Grčkoj, Kanadi i Francuskoj.
Studije istorije završio je na Filozofskom fakultetu u Beogradu 1982, gde je i magistrirao 1988. Doktorske studije (1991 - 1996) završio je na Sorboni u Parizu (Université de Paris - Sorbonne, Paris IV) gde je u januaru 1997. doktorirao (magna cum laude) s tezom: „Francuska i stvaranje parlamentarne demokratije u Srbiji 1830 - 1914.” (La France et la formation de la démocratie parlementaire en Serbie 1830-1914).
U Istorijskom institutu radio je od 1983. do 1992, kada prelazi u Balkanološki institut SANU. Bio je član uredništva Književne reči, Zadužbine i Književnih novina, član Upravnog odbora Srpske književne zadruge, i član Predsedništva SKZ. Od 1998. na Filozofskom fakultetu u Beogradu predaje Uvod u istorijske studije i Opštu istoriju novog veka. Godine 2008. izabran je za predsednika srpskog komiteta Međunorodne asocijacije za proučavanje jugoistočne Evrope (AIESEE). Bio je šef delegacije Srbije pri Međunarodnom sudu pravde u Hagu (2009-2011).
Uz seriju predavanja na više evropskih i američkih univerziteta, Bataković je, u okviru Fondacije za evropsku istoriju i civilizaciju (La Fondation pour une histoire de la civilisation européenne), sa sedištem u Parizu, bio predstavnik Balkana u žiriju za Evropsku nagradu iz istorije (1995-2000).

Bataković je objavio i priredio veći broj knjiga (monografija, zbornika članaka, memoara i građe) i preko stotinu naučnih radova. Njegova istraživanja posvećena su srpsko-albanskim odnosima, proučavanju uticaja religije i ideologije na balkanske i južnoslovenske nacionalizme, evropskiim okvirima srpske istorije, francusko-srpskim odnosima, kao i uticaju komunizma na razvoj Srbije. Njegova sinteza o prošlosti jugoslovenskog prostora (La Yougoslavie : nations, religions, idéologies) u spisku je literature na osnovnim i postdiplomskim studijama na francuskim univerzitetima, kao i na frankofonskim univerzitetima u Švajcarskoj, Belgiji i Kanadi. Nova istorija srpskog naroda, (Beograd, 2000), koju je Bataković priredio i napisao uz saradnju još trojice srpskih istoričara, prevedena je najpre na korejski jezik 2000. g. u Seulu, a na francuski 2005. (Histoire du peuple serbe). Priredio je za štampu Memoare armijskog generala Pante Draškića i Dnevnik iz balkanskih ratova srpskog poslanika u Petrogradu, Dimitrija Popovića.
Uz monografije na francuskom jeziku (Kosovo. La spirale de la haine; Kosovo. Un conflit sans fin?), u međunarodnoj literaturi su redovno citirane i njegove monografije na engleskom jeziku: The Kosovo Chronicles kao i istorija bosansko-hercegovačkih Srba (The Serbs of Bosnia and Herzegovina. History and Politics).
Autor dokumentarne televizijske serije Crveno doba, istorijskog serijala u pet nastavaka, Bataković je, uz saradnju mlađih istoričara, kroz brojna svedočenja žrtava i njihovih potomaka, obradio fenomen crvenog terora, komunističkih zločina u Srbiji i Crnoj Gori (1944-1947).
Godine 2010. Bataković je izabran za člana Svetske akademije umetnosti i nauke World Academy of Art and Science (WAAS).

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
Četvrtak, 5. novembar 2015. - 19,00 sati
Govori prof. dr Alpar Lošonc

Program se održava u Svečanoj sali Matice srpske
Dobrodošli!


Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Alpar Lošonc je rođen 1958 u Temerinu. Profesor je na Univerzitetu u Novom Sadu, predaje na Katedri za društvene nauke Fakulteta tehničkih nauka, kao i na Filozofskom fakultetu u Segedinu (Mađarska) od 1991. Predavao je dugo i na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu. Piše teorijske članke, filozofsku kritiku i eseje o književnosti.
Objavljivao je u mnogim časopisima u Srbiji i u inostranstvu. Bio je član uredništva Uj Symposiona, Polja, Létünk, i drugih časopisa, i glavni urednik časopisa Habitus. Sada je jedan od urednika Zlatne grede.
Između ostalih autor je sledećih knjiga: Oblici nedostatka (Forum, Novi Sad, 1988), Hermeneutika sećanja (Forum, Novi Sad, 1998), Moderna na Kolonu (Stubovi kulture, Beograd, 1998), Evropske dimenzije (Forum, Novi Sad, 2002), Suffitientia ecologica (Stylos, Novi Sad, 2005), Suverenitet, moć i kriza (Svetovi, Novi Sad, 2006).
Nagrađen je  nagradom DKV Ištvan Konc.

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >




Godišnjicu rođenja književnika Karolja Sirmaija (1890-1972), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autori  postavke su Peter Hajnerman i Ivana Grgurić, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 26. oktobra do 29. novembra 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Karolj Sirmai, književnik i književni kritičar, rođen je u Temerinu, a školovao se u Novom Sadu i Budimpešti. Živeo je u Vrbasu, gde je radio kao pravnik i intenzivno se bavio književnim radom. Pisao je pripovetke, novele  i književno-kritičke tekstove. Objavio je više od deset knjiga novela (U magli, U oluji, Vizije tišine, Motociklisti noći i dr.) i jedan roman (U kotlini), a u periodu od 1933. do 1941. godine uređivao je i izdavao časopis "Kalanđa".
U Sirmaijevu čast opštine Temerin i Vrbas ustanovile su književnu nagradu „Karolj Sirmai“, koja se naizmenično dodeljuje za najbolju knjigu novela objavljenu u tekućoj godini na srpskom, odnosno mađarskom jeziku.


Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
Četvrtak, 22. oktobar 2015. - 19,00 sati
Govori prof. dr Divna Vuksanović

Program se održava u Svečanoj sali Matice srpske
Dobrodošli!


Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Divna Vuksanović je rođena u Beogradu. Diplomirala je na Fakultetu dramskih umetnosti i Filozofskom fakultetu u Beogradu. Magistar je teatrologije i doktor nauka iz oblasti Savremene filozofije i Estetike. Redovni je profesor na Fakultetu dramskih umetnosti u Beogradu, na predmetima: Estetika, Teorija kulture i Filozofija medija. Do sada je objavila četiri naučne studije iz oblasti estetike i filozofije medija, deset knjiga iz domena literarnog stvaralaštva, autorka je dve radio drame, kao i preko sto naučnih radova.
Predsednica je Estetičkog društva Srbije i NVO za umetnost, kulturu, medije i društvena pitanja “Mladi grašak” u Beogradu.

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
Četvrtak, 15. oktobar 2015. - 19,00 sati
Govori akademik Vladeta Jerotić

Program se održava u Svečanoj sali Matice srpske
Dobrodošli!


Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Vladeta Jerotić je istaknuti srpski lekar, neuropsihijatar, psihoterapeut i književnik, svestrani erudita i akademik SANU. Rođen je 2. avgusta 1924. godine u Beogradu. U rodnom gradu je završio osnovnu školu, gimnaziju i studije medicine. Specijalizovao je neuropsihijatriju.
U Švajcarskoj, Nemačkoj i Francuskoj specijalizovao je psihoterapiju. Više decenija je bio šef psihoterapeutskog odeljenja bolnice “Dr Dragiša Mišović” u Beogradu. Od 1985. do penzionisnja na Pravoslavnom bogoslovskom fakultetu u Beogradu predavao je pastirsku psihologiju i medicinu.
Akademik prof. dr Vladeta Jerotić razvio je obimnu i plodnu publicističku delatnost iz graničnih oblasti psihoanalize, psihoterapije, religije i filozofije. Tokom više decenija održao je veliki broj predavanja  na teme iz navedenih oblasti u mnogim gradovima Srbije. I danas je rado viđen gost na brojnim tribinama širom zemlje.


Objavio je:
LIČNOST MLADOG NARKOMANA – Beograd: Institut za alkoholizam i narkomaniju, 1974. ; PSIHOANALIZA I KULTURA – Beograd: BIGZ (Biblioteka XX vek), 1974 ; BOLEST I STVARANjE – Beograd: BIGZ (Biblioteka XX vek), 1976. ; IZMEĐU AUTORITETA I SLOBODE – Beograd: Prosveta, 1980. ; NEUROTIČNE POJAVE NAŠEG VREMENA – Beograd: Kolarčev narodni univerzitet, 1981. ; NEUROZA KAO IZAZOV – Beograd: Medicinska knjiga, 1984. ; PSIHODINAMIKA I PSIHOTERAPIJA NEUROZA (sa Milanom Popovićem) – Beograd: Nolit, 1984. ; DAROVI NAŠIH ROĐAKA I deo – Beograd: Prosveta, 1984, II deo: Prosveta 1993. ; ČOVEK I NjEGOV IDENTITET – Gornji Milanovac: Dečje novine, 1988. ; JUNG IZMEĐU ISTOKA I ZAPADA – Beograd: Prosveta, 1990. ; MISTIČKA STANjA, VIZIJE I BOLESTI – Gornji Milanovac: Dečje novine, 1992. ; PUTOVANjE U OBA SMERA – Beograd: Plato, 1992. ; KAKO ZAMIŠLjAM DA BIH RAZGOVARAO SA VLADIKOM NIKOLAJEM VELIMIROVIĆEM – Šabac: Šabačko-valjevska eparhija, 1993. ; RAZGOVORI SA PRAVOSLAVNIM DUHOVNICIMA – Vranje: Književna zajednica „Borisav Stanković“, 1994. ; PSIHOLOŠKO I RELIGIOZNO BIĆE ČOVEKA – Novi Sad: „Besede“, 1994. ; VERA I NACIJA – Beograd: Tersit, 1995. ; SAMO DELA LjUBAVI OSTAJU – Beograd: Manastir Hilandar, 1996. ; POSETE, ODLOMCI – Vršac: KOV, 1996. ; STARO I NOVO U HRIŠĆANSTVU – Beograd: Istočnik, 1996. ; UČENjE SVETOG JOVANA LESTVIČNIKA I NAŠE VREME – Beograd: Ars Libri, 1996. ; UČENjE SVETOG ISAKA SIRINA I NAŠE VREME – Beograd: Ars Libri, 1997. ; UČENjE SVETOG MARKA PODVIŽNIKA I DRUGI OGLEDI – Beograd: Ars Libri, 1998. ; DUHOVNI RAZGOVORI – Valjevo: Glas crkve 1997. ; HRIŠĆANSTVO I PSIHOLOŠKI PROBLEMI ČOVEKA- Beograd: Bogoslovski fakultet SPC, 1997. ; SLIKARSTVO SVETOZARA SAMUROVIĆA – Valjevo: Valjevac, 1998. ; INDIVIDUACIJA I/ILI OBOŽENjE – Beograd: Ars Libri, 1998. ; DAROVI NAŠIH ROĐAKA, III deo, Prosveta, Beograd, 1999. ; MOJA PUTOVANjA – EVROPA I EVROPLjANI, Partenon, Beograd, 1999. ; 50 PITANjA I 50 ODGOVORA IZ HRIŠĆANSKE PSIHOTERAPEUTSKE PRAKSE Beograd: Ars Libri, 2000. ; MUDRI KAO ZMIJE I BEZAZLENI KAO GOLUBOVI - Beograd: Gutenbergova Galaksija, 2000. ; NOVA PITANjA I ODGOVORI IZ HRIŠĆANSKO-PSIHOTERAPEUTSKE PRAKSE Beograd: Ars Libri, Banjaluka:Besjeda, 2003. ; DAROVI NAŠIH ROĐAKA, IV deo – Beograd: Ars Libri, 2007.

Dobitnik je velikog broja nagrada i priznanja, među kojima: Zahvalnice Matice srpske (1982) Ordena Svetog Save prvog stepena (2001), Nagrade Isidora Sekulić (2003) i Nagrade Dositej Obradović  za životno delo (2014).

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
Sreda, 30. septembar 2015. - 12,00 sati
Govori Njegovo Visoko Preosveštenstvo Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije

Četvrtak, 1. oktobar 2015. - 19,00 sati
Govori dr Bojan Jovanović

Programi se održavaju u Svečanoj sali Matice srpske
Dobrodošli!


Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Ahiepiskop cetinjski, Mitropoliti crnogorsko primorski, zetsko-brdski i skenderijski i Egzarh sveštenog trona pećkog, Amfilohije, (svetovno ima Risto Radović), rođen je u Donjoj Morači kod Kolašina u Crnoj Gori 7. januara 1938. godine.
Završio je Bogosloviju Svetog Save u Beogradu. Na Bogoslovskom fakultetu SPC u Beogradu diplomirao je 1962. godine. Uporedo je studirao i klasičnu filologiju na Filozofskom fakultetu. Poslediplomske studije pohađao je u Bernu i Rimu. Odatle odlazi u Atinu gde će provesti sedam godina i na grčkom jeziku odbraniti doktorsku tezu  o Svetom Grigoriju Palami.
Posle toga prelazi na Svetu Goru gde boravi godinu dana. Na poziv Ruskog pravoslavnog instituta “Sveti Sergije”u Parizu predaje kao gostujući profesor od 1974. do 1976.
Bio je dekan Bogoslovskog fakulteta u Beogradu. Nakon toga postaje Vladika banatski sa sedištem u  Vršcu. Godine 1991. ustoličen je na Cetinju za Mitropolita crnogorsko-primorskog.


Objavio je:
- ”Tajna Svete Trojice po učenju Grigorija Palame“, studija na grčkom, 1973. (doktorska disertacija);
- „Smisao liturgije“, studija na grčkom, 1974,
- „Tumačenje Starog zaveta kroz vekove“, Beograd, 1979. g.;
- „Sinaiti i njihov značaj u Srbiji XIV vijeka“, studija, 1981;
- „Filokalijski pokret XVIII i početkom XIX vijeka“, studija na grčkom, 1982;
- „Osnove pravoslavnog vaspitanja“, studije 1983;
- „Duhovni smisao hrama Svetog Save“, Beograd 1987,
- „Vraćanje duše u čistotu“, besjede, razgovori, pogledi, Podgorica, 1992,
- „Istorijski presjek tumačenja Starog zavjeta“, Nikšić, 1995.
Preveo je knjige:
- Episkop Nikolaj: „Kasijana“, roman, sa srpskog na grčki 1973.
- Justin Popović: “Žitije Svetog Simeona i Save“, sa srpskog na grčki 1974;
- “Starac Arsenije Kapadokijski” sa grčkog na srpski,
- „Premudrosti Solomonove“ i brojna druga dela i članke i  besede.

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Pesnik, sineasta i antropolog, Bojan Jovanović, rođen je 18. februara 1950. godine i Nišu. Završio je gimnaziju u Nišu, a potom i studije etnologije na Filozofskom fakultetu u Beogradu. Osim brojnih antropoloških članaka i knjiga, autor je i preko četrdeset alternativnih filmova. Važan aspekt njegovog književnog rada čine tematski eseji i tekstovi o domaćim i inostranim piscima. Radi kao naučni savetnik Balkanološkog instituta SANU.

Objavljena dela
Knjige pesama
: Bacanje kamenčića, 1973, Kost između obala, 1981, Dušolovac 1989, Propoved mrava, 1993, Peščana majka, 1996, Odlomci božanstva, 1997, Kuća iza oblaka, 1999, Nazivi nadolazećeg, 2005, Senke u tami, 2006.
Antropološka dela : Srpska knjiga mrtvih (1992, 2002), Magija srpskih obreda (1993, 1995, 2001, 2005), Tajna lapota (1999), Duh paganskog nasleđa (2000, 2006), Klopka za dušu (2002, 2007), Karakter kao sudbina (2002, 2004), Govor pećinskih senki (2004), Bliskost dalekog (2005), Sudbina i magija (2007), Čitanje proročanstva (sa Mirkom Demićem, 2011), Ljubav i opraštanje (2011)
Autor je preko četrdeset alternativnih filmova, od kojih su najvažniji: TV je bioskop u koji odlazim sedeću u dvorištu, Previranje, Praznik, Otkucaji tempiranog vremena.
Antologije : Zastupljen je u više antologija.

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Godišnjicu rođenja francuskog slikara Kloda Monea (1840-1926), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autorka postavke je Ivana Grgurić, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 28. septembra do 25. oktobra 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Francuski slikar Klod Mone, utemeljivač i najuticajniji predstavnik  impresionizma, rođen je u Parizu 1840. godine. U mladosti se bavio crtanjem karikatura, a slikarski put započeo je kao realista i figuralni slikar (Doručak na travi, Žene u vrtu, Japanka s lepezom, Kamij ili Dama u zelenoj haljini i dr.). Ubrzo se posvetio isključivo slikanju pejzaža. Njegova slika Impresija - rađanje sunca, izložena 1874. u Parizu, dala je ime jednom od najznačajnijih pokreta u slikarstvu - impresionizmu. (Mone je za sebe govorio: „Ja sam impresionista i ostaću to dok sam živ...“). Kao vatreni pobornik slikanja na otvorenom, nastojao je da na svojim platnima „uhvati“ ne sam predmet, već treperenje svetla, bleskanje vode, prozračnost atmosfere, sunce, hladnoću, maglu... („Za mene, predmet je od sekundarnog značaja. Ja želim da otkrijem šta leži između mene i predmeta“.) Oko 1890. počeo je da slika serije slika sa istim motivima u različitim periodima dana. Treperavim i „reflektujućim“ pejzažima, kao i ciklusima (Stogovi sena, Stanica Sen Žermen, Ruanska katedrala, Lokvanji i dr.), Klod Mone - „čarobnjak“ i „slikar svetlosti“, zaokružio je svoje stvaralaštvo i izvršio ogroman uticaj na evropsko slikarstvo.


Povodom 125 godina od rođenja slikara Petra Dobrovića (1890-1942), vodećeg predstavnika srpskog kolorizma poznatog po portretima i pejzažima, Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavku, koja se može pogledati od 26. avgusta do 26. septembra 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke, čini izbor Dobrovićevih radova i literature o njemu. Autorka postavke je Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović.
Petar Dobrović rođen je u Pečuju 14. januara 1890. U rodnom gradu završava osnovnu školu i gimnaziju, od 1907. do 1908. pohađa skulptorski odsek Zanatsko-umetničke škole u Budimpešti, a od 1909. do 1911. i tamošnju Likovnu akademiju. Na završnoj godini studija izlaže prvi put.
U periodu 1912-1914, s kraćim prekidima, boravi u Parizu stvarajući seriju kubističkih i sezanističkih crteža, uglavnom ikonografski jednoobraznih aktova. Po povratku iz Pariza, slika u Pečuju i Budimpešti. Posle iskustva sezanizma okreće se ka renesansnim uzorima.
Godine 1918. učestvuje u pobuni Šestog pešadijskog puka u Pečuju. Biva uhvaćen i zatvoren. Kapitulaciju Austrougarske koristi da pobegne iz zatvora. Vraća se u Novi Sad.
U periodu 1919-1926. nastavlja stilski tradicionalizam koji se prepliće sa sezanizmom. Sa Jobom, Bijelićem, Konjovićem i Šumanovićem tipičan je predstavnik treće „konstruktivne”, „sintetičke” decenije. Godine 1919. učestvuje na „Izložbi grupe jugoslovenskih umetnika” u Parizu. Boravi u Beogradu i obilazi Dalmaciju. Kao veliki pobornik ideje da se Pečuj, Baranja i Bačka u celini pripoje Kraljevini Srba, Hrvata i Slovenaca bio je predsednik male, kratkotrajne Srpsko-mađarske baranjske republike koja je proglašena 14. avgusta 1921. godine i koja je trajala do 21. avgusta 1921.
Od 1923. do 1925. godine profesor je Umetničke škole u Beogradu. Dobrović se 1925. godine venčao sa Olgom Hadži iz Novog Sada sa kojom je imao sina Đorđa. U periodu 1927-1930. sa prekidima ponovo boravi u Parizu. Sezanizam i stilski tradicionalizam želi da pomiri sa uticajima Van Goga i Matisa, klasično sa baroknim, ton sa čistom bojom. Piše likovne kritike na nemačkom za Parisier Deutsche Zeitung. Bio je član i jedan od osnivača Umetničke grupe „Oblik” 1926. godine.
Godine 1934. osniva i vodi večernji tečaj figuralnog crtanja na Kolarčevom narodnom univerzizetu, a jedan je i od osnivača časopisa „Danas” i, 1937, beogradske Državne umetničke akademije, (kasnije Akademije likovnih umetnosti) od kada je postao i njen profesor.
Dvadesetih i tridesetih godina 20. veka Dobrović živi i radi na relaciji Beograd-Pariz. Jedno vreme je boravio u Holandiji i u Italiji. Godine 1940. se povlači na Hvar, gde slika pejzaže, a 1941. sa porodicom se vraća u Srbiju i sklanja se u Grocku.
Dobrović je od 1911. izlagao na brojnim samostalnim i kolektivnim izložbama u zemlji i Evropi, između ostalih u Parizu, Budimpešti, Pragu, Beogradu, Dubrovniku i Veneciji.
Umro je 27. januara 1942. od infarkta u zaleđenom Beogradu, u liftu kuće u kojoj je stanovao (gde je danas smeštena Galerija Petra Dobrovića) žureći da stigne kući pre policijskog časa.


Povodom 125 godina od rođenja ruskog pesnika i prozaiste Borisa Pasternaka (1890-1960), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 28. jula do 25. avgusta 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Boris Leonidovič Pasternak, pesnik, prozaist, prevodilac i dobitnik Nobelove nagrade za književnost, rođen je u Moskvi, u porodici intelektualaca. Uprkos velikom interesovanju za muziku, koje je pokazao još kao dečak, napustio je studije kompozicije i studirao filozofiju u Moskvi i Marburgu. Prve pesničke korake (zbornik Blizanac u oblacima, rad u grupi „Centrifuga“) napravio je pod uticajem futurizma, ali već u narednim knjigama (Preko barijera i naročito  Sestra moja, život, posvećenoj Ljermontovu) pokazao je da se u mnogo čemu ne poklapa s futuristima. Knjigama koje su usledile - romanom u stihu Spektorski, poemama 905. godina i Poručnik Šmit, u kojima obrađuje teme revolucije, autobiografskom povešću Zaštitna povelja, posvećenoj sećanju na R. M. Rilkea, knjigom pesama Drugo rođenje, poslednjom pesničkom zbirkom objavljenom za života Izabrane pesme i poeme i ostalim, utisnuo je snažan pečat u rusku literaturu i izazivao brojne kontroverze. Posle Drugog svetskog rata njegove knjige u SSSR su zabranjivane i uništavane, a zbog okolnosti u otadžbini, roman Doktor Živago, koji mu je doneo svetsku slavu i Nobelovu nagradu, svoje prvo izdanje doživeo je u Italiji (1957).
Boris Pasternak se smatra jednim od najznačajnijih ruskih pesnika. Osim pisanjem, bavio se teorijom književnosti i prevođenjem (Šekspir, Klajst, Bajron, Kits, Šeli, Šiler, Gete, Petefi i dr.). Umro je 1960. godine u svojoj vili u Peredelkinu.


Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
- gost tribine prof. dr Miloš Ković

- atrijum Biblioteke Matice srpske - četvrtak, 9. jul u 19 sati

Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Miloš Ković rođen je 1969. godine u Šapcu, gde je završio osnovnu školu i gimnaziju. Diplomirao, magistrirao i doktorirao na Katedri za opštu istoriju novog veka Odeljenja za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu. Od 1995. do 2000. bio zaposlen kao istraživač-pripravnik u Istorijskom institutu SANU. Od 2000. zaposlen je na Odeljenju za istoriju Filozofskog fakulteta u Beogradu. Od 2008. predaje Opštu istoriju novog veka na Univerzitetu u istočnom Sarajevu i na Univerzitetu u Banjoj Luci. Na Univerzitetu u Oksfordu boravio je na stručnom usavršavanju akademske 2004-2005. godine. Učestvovao je na međunarodnim konferencijama u Londonu, Firenci, jeni, Sofiji, Beogradu ...

Njegovo najvažnije delo svakako je monografija Dizraeli i istočno pitanje (Clio, Beograd 2007). Knjiga je prevedena na engleski jezik i 2010.godine objavljena pod naslovom Disraeli and the Eastern Question, u izdanju jednog od najuglednijih britanskih izdavača Oxford University Press.

U okviru edicije Srbija 1914-1918 (izdanje RTS i Prometej) priredio je 2014. knjigu Gavrilo Princip - dokumenti i sećanja.
Član je Odbora SANU za istoriju Srbije u 19. veku, Odbora Odeljenja za društvene nauke Matice srpske i Uređivačkog odbora Srpskog biografskog rečnika Matice srpske (urednik za period 1903-1918).

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >



Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
- gost tribine prof. dr Dragan Prole

- atrijum Biblioteke Matice srpske - četvrtak, 2. jul u 19 sati

Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Dragan Prole rođen je u Novom Sadu 1972. Zaposlen u zvanju vanrednog profesora na Odseku za filozofiju Filozofskog fakulteta u Novom Sadu. Do sada objavio četiri monografije: Huserlova fenomenološka ontologija, Filozofski fakultet Novi Sad 2002, Um i povest. Hajdeger i Hegel, Filozofski fakultet, Novi Sad 2007, Stranost bića. Prilozi fenomenološkoj ontologiji, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića Novi Sad, 2010, Humanost stranog čoveka, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića Novi Sad, 2011 (knjiga dobila nagradu „Nikola Milošević“ koju dodeljuje Radio Beograd 2 za najbolju knjigu iz filozofije, teorije književnosti i teorije umetnosti za 2011). Nagradu „Stevan Pešić“ i nagradu za najbolju knjigu u 2013. koju dodeljuje Društvo književnika Vojvodine dobio je za knjigu Unutrašnje inostranstvo : filozofska refleksija romantizma. Knjigu Tradicija nastave filozofije objavilo je Srpsko filozofsko društvo, Beograd 2014. Zajedno s Alparom Lošoncem priredio je dve knjige, Aporije multikulturalizma, Mediteran, Novi Sad 2013, i Gordost, Adresa, Novi Sad 2014.

S nemačkog jezika preveo je pet knjiga: Bernhard Valdenfels, Topografija stranog, Stilos, Novi Sad 2005, Osnovni motivi fenomenologije stranog, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića Novi Sad, 2010. Ginter Hiršfelder, Evropska kultura hrane, Stilos Novi Sad 2006, F. V. j. Šeling, Prvi nacrt sistema filozofije prirode, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića Novi Sad, 2009, Edmund Huserl, Prva filozofija : kritička povest ideja, Izdavačka knjižarnica Zorana Stojanovića Novi Sad, 2012.
Bavi se ontologijom, fenomenologijom, filozofijom istorije, filozofskom antropologijom, estetikom i teorijom medija.
Studijski boravci u Berlinu na Humboltovom univerzitetu (2002), u Vajmaru (2003/2004), Luvenu (2005), Gracu (2006), Hajdelbergu (2009) i Beču (2010).

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >


Godišnjicu rođenja jovana Cvijića (1865-1927), geografa, istraživača, profesora i akademika, Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Postavku, koja se može pogledati od 25. juna do 27. jula 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke, čini izbor Cvijićevih radova i literature o njemu. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Olivera Šerbedžija, urednik Selimir Radulović.
jovan Cvijić, jedan od najvećih srpskih naučnika, intelektualaca i nacionalnih radnika, rođen je 1865. godine u Loznici. Školovao se u rodnom gradu, Šapcu i na Velikoj školi u Beogradu. Nakon usavršavanja i doktorata u Beču vratio se u Beograd i postao redovan profesor Velike škole, a kada je Velika škola prerasla u Univerzitet, dva puta je bio rektor.
Naučni rad jovana Cvijića bio je raznovrstan i kompleksan. Prvenstveno je bio geograf, ali ga u svoje redove ubrajaju i geolozi, etnolozi, etnopsiholozi, sociolozi i istoričari. Smatra se osnivačem naučne geografije, naročito antropogeografije i geomorfologije. Bio je neumoran terenski istraživač. Objavio je više od sto naučnih dela i rasprava, među kojima su najpoznatije Karst, Antropogeografski problemi Balkanskog poluostrva, Balkansko poluostrvo, Balkansko poluostrvo i južnoslovenske zemlje, Geomorfologija, Etnogeografske karte jugoslovenskih zemalja i dr. Bio je utemeljivač prvih geografskih ustanova - Geografskog zavoda (1893) i Srpskog geografskog društva (1910), i pokretač prvih geografskih časopisa - Pregleda geografske, geološke i meteorološke literature o Balkanskom Poluostrvu i Glasnika Geografskog društva (1912). U izdanju SANU pokrenuo je Srpski etnografski zbornik (1902) sa posebno značajnim odeljenjem Naselja i poreklo stanovništva. Bio je predsednik SANU, savetnik u Vladi, počasni doktor univerziteta u Sorboni i Karlovog univerziteta u Pragu. U znak priznanja, geografska društva iz Londona, Njujorka i Pariza odlikovala su ga zlatnim i srebrnim medaljama. Umro je u Beogradu 1927. godine.


Tribina Savremeni čovek i savremeni svet
- gost tribintribine Njegovo Preosveštenstvo, Episkop Niški dr Jovan

- atrijum Biblioteke Matice srpske - četvrtak, 18. jun u 19 sati

Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Episkop Jovan (Purić), mirsko ime Mladen, rođen je 6. juna 1965. godine u Mijačima kod Valjeva od oca Radosava i majke Zore rođ. Branković. Nakon završetka Bogoslovije Svetog Save u Beogradu (1985) upisao je teologiju na Bogoslovskom fakultetu u Beogradu, a završio na Duhovnoj akademiji u Sankt Peterburgu (1996). Odbranio je naučni rad iz oblasti vizantologije na temu „Ikonoborstvo i ikonopoštovanje“ u stepenu postdiplomskog aspiranta. Ovim radom je stekao pravo da piše kandidatsku disertaciju, a radom „Tajnovodstvo Svete službe“ završio je i aspiranturu (1996/1997).
jednu školsku godinu predavao je u Bogosloviji Svetog Save u Beogradu (1990). Potom je 17. juna 1992, poslije kraćeg iskušeništva u manastiru Tronoši kod Valjeva, zamonašen u hramu Svete Trojice u Donjem manastiru Ostrog, a narednog dana u Hramu Vavedenja Presvete Bogorodice u Gornjem manastiru Ostrog rukopoložen je u čin jerođakona. Zatim, dana 14. Maja 1995. u čin jeromonaha rukopoložio ga je u manastiru Mileševi blaženopočivši patrijarh srpski Pavle.

Mitropolit crnogorsko-primorski Amfilohije ga je proizveo u čin protosinđela u Hramu Roždestva Presvete Bogorodice u Cetinjskom manastiru, na dan Svetog Amfilohija Ikonijskog (1999). On ga je i uveo u tron ostroških igumana na Krstovdan, 18. januara 2001. U čin arhimandrita uzveden je 2004. godine.
Na dan prenosa moštiju Svetog Save, 6/19. Maja 2004, izabran je za vikara Mitropolije crnogorsko-primorske sa titulom dioklijskog episkopa. U junu iste godine patrijarh srpski Pavle hirotonisao ga je za episkopa u Hramu Hristovog Vaskrsenja u Podgorici.
Tajnom ikoničnog vaspitanja bavio se dvadeset godina u prosvetnim institucijama Srpske pravoslavne crkve, koje su krunisane odbranom doktorske teze na paljanskom Filozofskom fakultetu Univerziteta u Istočnom Sarajevu, dana 12. novembra 2009, na temu „Filosofija vaspitanja u delu Sv. jovana Zlatousta“ pred članovima komisije u sastavu: prof. Dr Branko Letić, prof. Dr Simo Nešković (mentor) i prof. Dr Boris Brajović.
Dana 26. Maja 2011. na redovnom zasedanju Svetog arhijerejskog sabora SPC izabran je za episkopa niškog. Ustoličen je 7. Avgusta 2011. U Sabornoj crkvi u Nišu od patrijarha srpskog Irineja.

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >


Tribina Savremeni čovek i savremeni svet - gost tribine prof. dr Milo Lompar
- atrijum Biblioteke Matice srpske - četvrtak, 11. jun u 19 sati

Ideja tribine Savremeni čovek i savremeni svet, koju pokreću Matica srpska i Biblioteka Matice srpske, jeste da potraži odgovore na ključna pitanja današnjeg sveta. Zbog toga će na njoj uzeti učešća najeminentnija imena savremene srpske kulture, umetnosti, nauke i duhovnosti. Sagledavanje i spajanje različitih diskursa treba da nam omogući jednu celovitu sliku čoveka i sveta onako kako ih danas vide najumniji predstavnici našeg naroda. Trajno svedočastvo o ovom pregnuću biće zbornik u kome će biti štampana saopštenja svih učesnika tribine.

Prvi gost je prof. dr Milo Lompar, ugledni teoretičar i istoričar književnosti i autor kultnih dela: Moralistički fragmenti i Duh samoporicanja.

Ovde možete pogledati snimak tribine > > >

Milo Lompar (Beograd, 1962) je srpski istoričar književnosti, filozof
Diplomirao je na Filološkom fakultetu u Beogradu,, (Grupa za jugoslovenske književnosti i opštu književnost). Doktorirao je na istom fakultetu tezom Istorijsko, poetičko i književno nasleđe XVIII i XIX veka u poznim delima Miloša Crnjanskog pred komisijom koju su činili akademik Nikola Milošević, prof. dr. jovan Deretić i prof. dr. Novica Petković. Na Filološkom fakultetu u Beogradu profesor je predmeta Srpska književnost XVIII i XIX veka i Kulturna istorija Srba. Bio je generalni direktor Politike a.d. 2005 - 2006. Predsednikje  Zadužbine Miloša Crnjanskog.
Dobitnik je nagrada: Stanislav Vinaver (1995), Đorđe jovanović (2000), Laza Kostić (2004), Nikola Milošević (2009), Pečat vremena, (2012).

Objavio je sledeće eseje i studije:
- Istorijsko, poetičko i književno nasleđe XVIII i XIX veka u poznim delima Miloša Crnjanskog, doktorska disertacija, 1993.
- O završetku romana (Smisao završetka romana Druga knjiga Seoba Miloša Crnjanskog, Rad, Beograd, 1995. Drugo, izmenjeno izdanje: Društvo za srpski jezik i književnost Srbije, Beograd, 2008.
- Moderna vremena u prozi Dragiše Vasića, Filip Višnjić, Beograd, 1996.
- Njegoš i moderna, Filip Višnjić, Beograd, 1998. Drugo, popravljeno izdanje, Nolit, Beograd, 2008.
- Crnjanski i Mefistofel (O skrivenoj figuri Romana o Londonu), Filip Višnjić, Beograd, 2000. Drugo, izmenjeno izdanje, Nolit, Beograd, 2007.
- Apolonovi putokazi (Eseji o Crnjanskom)
, Službeni list SCG, Beograd, 2004.
- Moralistički fragmenti, Narodna knjiga, Beograd, 2007. Drugo, prošireno izdanje, Nolit, Beograd, 2009.
- Negde na granici filozofije i literature (O književnoj hermeneutici Nikole Miloševića), Službeni glasnik, Beograd, 2009.
- O tragičkom pesniku (Njegoševe pesme), Albatros plus, Beograd, 2010.
- Njegoševo pesništvo, Srpska književna zadruga, Beograd, 2010.
- Duh samoporicanja (prilog kritici srpske kulture), Orfeus, Novi Sad, 2011. Drugo, dopunjeno izdanje: Duh samoporicanja - U senci tuđinske vlasti, 2012. Treće, dopunjeno izdanje: Duh samoporicanja - U senci tuđinske vlasti, Evro-Giunti, Beograd, 2013. Peto izdanje: Duh samoporicanja - U senci tuđinske vlasti, 2014.
- Povratak srpskom stanovištu?, Catena mundi, Beograd, 2013. Drugo, dopunjeno izdanje: Povratak srpskom stanovištu, Catena mundi, Beograd, 2014. - Prva knjiga edicije „Srpsko stanovište“.


Povodom 150 godina od rođenja Vilijama Batlera jejtsa (1865-1939), irskog  pesnika i dramskog pisca, Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavku, koja se može pogledati od 27. maja do 24. juna 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke, čini izbor jejtsovih dela i literature o njemu. Autorka postavke je Ivana Grgurić, urednik Selimir Radulović.
Vilijam Batler jejts, jedan od najvećih pesnika 20. veka, simbol Irske i neumorni borac za njenu kulturu, tradiciju i nezavisnost, rođen je u predgrađu Dablina 1865. godine. Počeo je da piše vrlo mlad, a najbolja dela, po mišljenju kritike, stvorio je između pedesete i sedamdesete godine života. Poezija mu je kosmopolitska, oslonjena na vizantijsko i helensko s jedne strane, i duboko ukorenjena u irsko tlo i keltsku tradiciju s druge strane. Osim poezije, pisao je eseje i dramske komade s temama iz keltske mitologije. jedan je od osnivača  irskog nacionalnog pozorišta - Ebi teatra, za koje je stvarao do kraja života. Učestvovao je u javnom i političkom životu i u dva navrata bio član irskog senata. Nobelovu nagradu za književnost dobio je 1923. godine. Među najpoznatijim delima su mu zbirke poezije Ošinova lutanja, Vetar kroz trsku, Kula, drame Kontesa Katlin, Mačka i mesec, eseji Keltski suton, Sanjarenje o detinjstvu i mladosti, autobiografija Dramske ličnosti, kao i Vizija, delo u kojem izlaže svoja spiritistička iskustva i shvatanje istorije.


Stogodišnjicu rođenja Boška Petrovića (1915–2001), akademika, književnika i predsednika Matice srpske, Biblioteka Matice obeležava  elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki i zbirki Rukopisnog odeljenja Matice srpske (ROMS). Izložba se može pogledati od 29. aprila do 26. maja  2015. godine u javnom katalogu Biblioteke. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović.
Boško Petrović rođen je u mestu Oradea Mare u Rumuniji. Školovao se u Novom Sadu i Beogradu. Radio je u Izdavačkom preduzeću Budućnost i Izdavačkom preduzeću Matice srpske. Bio je sekretar i predsednik Matice srpske i glavni i odgovorni urednik Letopisa Matice srpske. Književnim radom počeo je da se  bavi još kao gimnazijalac, a prvu knjigu, pesničku zbirku Zemlja i more, objavio je 1950. godine. Pisao je romane (Pevač, Dolazak na kraj leta, Dan među slikama), pripovetke (Lagano promiču oblaci, Razgovor o tajnama, Oblaci, razgovori i dr.), pesme, pozorišne kritike i eseje o književnosti i umetnosti.  Prevodio je sa nemačkog, uglavnom dela Tomasa Mana, E. M. Remarka i R. M. Rilkea. Umro je u Novom Sadu 2001. godine.


Povodom 150 godina od rođenja istoričara književnosti i kulture Tihomira Ostojića (1865 - 1921), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki i zbirki Rukopisnog odeljenja Matice srpske (ROMS). Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 31. marta do 28. aprila 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Tihomir Ostojić, akademik, književni istoričar i sekretar Matice srpske, rođen je 1865. godine u današnjem Ostojićevu. Školovao se u Novom Sadu i Budimpešti, doktorirao u Beču. Radio je kao profesor gimnazije u Novom Sadu  i univerzitetski profesor u Skoplju. U mladosti se oprobao kao kompozitor, a kasnije se posvetio izučavanju istorije književnosti i kulture. Bavio se brojnim temama iz književne istorije, kao i aktuelnim kulturno-političkim pitanjima. S posebnom pažnjom proučavao je književnost 18. veka, a veliko interesovanje pokazao je za Dositeja Obradovića i Zaharija Orfelina, o kojima je napisao obimne studije (Dositej Obradović u Hopovu i Zaharija Orfelin). Od mlađih autora posebno su ga zanimali Branko Radičević, Sterija i Zmaj. Pisao je studije i udžbenike iz istorije književnosti (Srpska književnost od Velike seobe do Dositeja Obradovića), uređivao časopise Pokret, Letopis Matice srpske i Kalendar Matice srpske i bavio se sakupljanjem i izdavanjem narodnih pesama, starih crkvenih melodija i anonimne građanske lirike (Srpska građanska lirika XVIII veka).


Povodom 150 godina od objavljivanja prvog broja lista Matica (1865 - 1870), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 26. februara do 30. marta  2015. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Matica, list za književnost i zabavu, izlazio je tri puta mesečno od oktobra 1865. do juna 1870. godine. Pokrenula ga je i izdavala Matica srpska, a  uređivao Antonije Hadžić. Uređivačka politika Matice bila je usmerena uglavnom ka književnosti, ali su se na njenim stranama mogli naći prilozi iz istorije, prirodnih nauka, prava, kao i tekstovi o dešavanjima u Matici srpskoj i Srpskom narodnom pozorištu. Uz autorske tekstove (j. G. Milenko, Đ. jakšić, L. Kostić, M. P. Šapčanin i dr.), prevode i prepeve (Šekspir, Gete, Puškin, Petefi, Gogolj i dr.), u Matici su objavljivane narodne pesme i pripovetke, basne, zagonetke, prikazi knjiga, beleške, nekrolozi, informacije iz kulturnog života. U svakom broju nalazio se podlistak (Glasnik, Smesice, Književne beleške, Srpsko narodno pozorište i dr.), kao i tekuća bibliografija srpskih knjiga.
Poslednji broj Matice izašao je 30. juna 1870. godine. Ugašena je kad  je u Novom Sadu pokrenuta Mlada Srbadija, list Ujedinjene omladine srpske, koji je, po mišljenju uredništva Matice, „od prilike isti zadatak imao“ i kome je Matica „prepustila“ svoje saradnike i pretplatnike.


Sto godina od rođenja esejiste, publiciste, kritičara i istoričara književnosti i kulture Živana Milisavca (1915 - 1997), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki i zbirki Rukopisnog odeljenja Matice srpske (ROMS). Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 29. januara do 25. februara 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Živan Milisavac, akademik, sekretar i predsednik Matice srpske i pisac niza zapaženih studija i rasprava iz književne i kulturne istorije, rođen je 1915. godine u Batrovcima kod Šida. Školovao se u Novom Sadu, Zagrebu i Beogradu. Bio je jedan od osnivača Omladinskog kulturno-privrednog pokreta (1936) i urednik omladinskog lista Naš život.Nakon Drugog svetskog rata izabran je za sekretara Matice srpske, a zatim za njenog savetnika (1969) i predsednika (1983).  Glavni urednik Letopisa matice srpske bio je od 1945. do 1957. godine. Pisao je monografije, rasprave, eseje i studije iz istorije književnosti (o D. Vasiljevu, Zmaju, Steriji...), a kao kulturni istoričar proučavao je Maticu srpsku, Omladinski pokret, kulturnu i književnu saradnju južnoslovenskih naroda... Krunom njegovog stvaralaštva smatra se trotomna Istorija Matice srpske, kapitalan istoričarski poduhvat koji obuhvata period od 1826. do 1918. godine i predstavlja „dovršenu sliku skoro stogodišnjeg razvoja i delovanja najstarije, najkrupnije i najznačajnije kulturne institucije Srba“ (B. Kovaček).


Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu Prva razmena knjiga Matice srpske s Ruskom akademijom nauka u Sankt-Peterburgu povodom jubileja Trista godina Biblioteke Ruske akademije nauka.
Autorke postavke su mr Dušica Grbić i Aleksandra Drapšin, a urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 30. decembra 2014. do 30. januara 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Razmena knjiga Biblioteke Matice srpske, najstarije srpske biblioteke nacionalnog značaja i prve javne naučne biblioteke u Srba započeta je 1830. godine. Tada je Matica srpska poslala na poklon svoja izdanja Ruskoj akademiji nauka u Sankt-Peterburgu, Narodnom muzeju u Pešti, Carskoj biblioteci u Beču i Narodnoj biblioteci u Pragu. Poklon se sastojao od svezaka Letopisa i prvih izdatih knjiga.
Od ustanova kojima je Matica srpska uputila svoja izdanja 1830. jedino je Ruska akademija uzvratila poklon sa propratnim pismom. Pismo je datirano 14. juna 1832, a potpisao ga je Petar Sokolov, stalni sekretar Akademije i redovni državni savetnik.
Na početku pisma kaže se da Ruska akademija ima čast da pošalje knjige za „Biblioteku zavedenija“ i to je prvi pomen imena Biblioteke Matice srpske. U nastavku pisma sledi spisak izdanja koja se šalju. Spisak sadrži dvadeset i četiri dela, a ukupan broj fizičkih jedinica iznosi 59, pošto su neka izdanja višetomna, a postoji i jedan adligat.
Posle pregleda knjiga Ruske Akademije u pismu se kazuje da i Atanasije Stojković, redovan član Akademije i redovan državni savetnik, poklanja Matici srpskoj knjige.
Dar Ruske Akademije predstavlja prve knjige dospele razmenom u Biblioteku Matice srpske, a knjige Atanasija Stojkovića jeste prvi lični poklon koji je Biblioteka dobila. Kao član Ruske akademije i veliki srpski patriota, Atanasije Stojković je verovatno podstakao Akademiju da uzvrati Matici srpskoj poklon knjiga, a i lično je želeo da bude njen darodavac, pa su otuda u pismu uz knjige Ruske akademije navedene i njegove.
Poklon Atanasija Stojkovića sastoji se od pet knjiga na ruskom jeziku, čiji je on autor, pisac predgovora ili prevodilac. Knjige su objavljene u periodu od 1825. do 1830, u poslednjim godinama njegovog života.
Knjige Ruske akademije i knjige Atanasija Stojkovića, dospele 1832. u Biblioteku Matice srpske, jesu dela visoke naučne vrednosti iz filologije, književnosti, istorije, vojnih i prirodnih nauka i drugih oblasti znanja. One su imale izuzetan značaj za obrazovanje i kulturno-naučno uzdizanje Srba toga vremena.
Za Biblioteku Matice srpske ove knjige predstavljaju posebnu dragocenost, kako po tome što su činile njen početni fond, zajedno sa prvim izdanjima Matice srpske, tako i po svojoj sadržini i visokom ugledu autora, prevodilaca i izdavača.
Prva razmena knjiga Biblioteke Matice srpske, oličena u knjigama Ruske akademije nauka i prvi dospeo poklon od Atanasija Stojkovića, naučnika svetskog glasa, značajni su događaji ne samo za istoriju Matice srpske i njene Biblioteke, već i za srpsko bibliotekarstvo i nauku i kulturu uopšte.
Na izložbi su predstavljena izdanja koja je Matica srpska uputila Ruskoj akademiji nauka u Sankt-Peterburgu 1830, kao i publikacije koje su za Biblioteku Matice srpske 1832. darovali Ruska akademija nauka i njen član Atanasije Stojković.


Povodom sto godina od rođenja književnika Branka Ćopića (1915 - 1984) Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 27. decembra 2014. do 28. januara 2015. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Branko Ćopić, pripovedač, romansijer, pesnik, jedan od najplodnijih i najčitanijih srpskih pisaca, rođen je u selu Hašani kod Bosanske Krupe. Školovao se u Bihaću, Sarajevu i Karlovcu. Filozofski fakultet završio je u Beogradu. Tokom Drugog svetskog rata bio je saradnik partizanskih listova, a nakon oslobođenja urednik dečjih časopisa i profesionalni književnik. U  književnost je ušao tekstom Braco, objavljenom u omladinskom listu Venac. Prvu knjigu priča, Pod Grmečom, objavio je 1938. U toku svog dugog stvaralačkog veka stvorio je književno delo koje vremenski i tematski obuhvata veliko razdoblje novije istorije srpskog naroda. Bio je neumoran stvaralac: napisao je na desetine zbirki pripovedaka, romana, pesama, dramskih dela i knjiga za decu. Njegova proza, prožeta lirikom i realističkim slikanjem života, naseljena je živopisnim i upečatljivim likovima poput Nikoletine Bursaća, deda Rada, jovančeta ili Krsta Buve.
Ćopić je pisao svežim, sočnim, slikovitim jezikom i smatra se jednim od najvećih humorista naše književnosti. Njegova dela (Doživljaji Nikoletine Bursaća, Bašta sljezove boje, Prolom, Gluvi barut, Ne tuguj bronzana stražo, Osma ofanziva, Orlovi rano lete, Magareće godine, Doživljaji mačka Toše, ježeva kućica i dr.) doživela su nekoliko desetina izdanja i prevoda.


Dvestotu godišnjicu rođenja ukrajinskog pesnika i slikara Tarasa Grigoroviča Ševčenka (1814 - 1861) Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Daniela Kermeci, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 4. do 26. decembra 2014. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Taras Ševčenko, najveći ukrajinski pesnik 19. veka, slikar i revolucionar, rođen je u kmetskoj porodici kozačkog porekla. Nakon što je ostao bez roditelja postao je sluga, a kako je rano pokazao interes za slikarstvo, otkupljen je iz kmetstva i primljen na akademiju u Sankt Peterburgu. Uporedo sa slikarstvom, bavio se pisanjem. Glavno mesto u njegovom opusu zauzima poezija. Pisao je lirske pesme, balade, drame i poeme, tematski najčešće vezane za ukrajinsku junačku prošlost, tugu zbog gubitka slobode, ali i veru u neuništivost kozačkog duha. Zbornikom Kobzar (1840) ovaj "narodni pesnik“, “duhovni otac“, "utemeljitelj književnog jezika“ i "osnivač nove ukrajinske literature“, kako ga opisuje kritika, svrstao se u red velikih nacionalnih pesnika i utisnuo snažan pečat u ukrajinsku i evropsku literaturu.
Ševčenko je umro 1861. u Sankt Peterburgu, nakon desetogodišnjeg progonstva, gde mu je bilo strogo zabranjeno da slika i piše. Prema želji iskazanoj u pesmi Zavet, posmrtni ostaci su mu preneti u rodnu Ukrajinu, na obalu Dnjepra.


Povodom obeležavanja sto godina od rođenja književnika Mihaila Lalića (1914 - 1992) Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 12. novembra do 4. decembra 2014. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Mihailo Lalić, romansijer, pripovedač, pesnik i putopisac, rođen je u selu Trepča kod Andrijevice. Gimnaziju je završio u Beranama, a pravo je studirao u Beogradu. Drugi svetski rat proveo je u partizanima i po logorima. Bio je direktor TANjUG-a za Crnu Goru, član redakcije Borbe i urednik u izdavačkom preduzeću "Nolit“. Dobitnik je gotovo svih značajnih književnih priznanja. Bio je član SANU i potpredsednih CANU od njenog osnivanja. Umro je u Beogradu 1992. godine.
Prvi književni rad, prozu, Lalić je objavio u listu Pravda 1935, a njegov prvi roman, Svadba, izašao je 1950. godine. Potvrdio se delima visoke umetničke vrednosti koja uglavnom tematizuju oslobodilačku borbu i revoluciju. U njegovim romanima rat je u isto vreme i "tematsko izvorište i okvir kojim se može obuhvatiti celovitost života“. Dela su mu izuzetno poetska, slikovita, s dubokim zahvatom u psihologiju i mentalitet ljudi koje prikazuje. U neformalnoj trilogiji koju čine romani Zlo proleće, Lelejska gora i Hajka, Lalić akcenat stavlja na iskaz unutrašnjih proživljavanja i promišljanja glavnog lika, a prema mišljenju kritike, konačna  verzija Lelejske gore (1962) predstavlja "modernu poemu o samoći“. Osim romana (Ratna sreća, Zatočnici, Dokle gora zazeleni, Gledajući dole na drumove, Odlučan čovek, Tamara i dr.),Lalićev književni opus čine knjige pripovedaka, putopisi, reportaže, zapisi i eseji, kao i dela meditativne, memoarske i autobiografske proze (Sam sobom, Prelazni period i Prutom po vodi).


U znak sećanja na italijanskog fizičara i astronoma Galilea Galileja, od čijeg se rođenja ove godine navršava 450 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 20. oktobra do 12. novembra 2014. godine u javnom katalogu Biblioteke.
Galileo Galilej, astronom, fizičar, matematičar i filozof, rođen je u Pizi 1564. godine. Školovao se u manastiru Valambroza i na Univerzitetu u Pizi, gde je studirao medicinu i Aristotelovu filozofiju. Odmalena naklonjen matematici, napustio je studije i život posvetio nauci. Otvorivši istorijsku epohu uvođenja eksperimenata u naučna istraživanja, došao je do velikih otkrića: otkrio je izohronizam klatna, pronašao hidrostatsku vagu, formulisao zakone slobodnog pada tela pod dejstvom sile teže, utvrdio međuzavisnost kretanja i sile, kao i nepromenljivost uzročno-posledičnih odnosa koji iz toga slede. Konstruisao je prvi astronomski durbin, otkrio jupiterove satelite, Sunčeve pege, Venerine mene i planine na Mesecu i potvrdio ideju o Mlečnom putu kao skupu zvezda. Kao vatreni pobornik heliocentričnog sistema, obavio je Dijaloge o dva glavna sistema sveta (1632), u kojima duhovit način dokazuje prednost Kopernikovog sistema nad Ptolomejevim, i koji ga dovode pred sud inkvizicije (1633). Izbegao je utamničenje, ali je bio primoran da se javno odrekne svojih učenja i poslednjih 11 godina života provede u kućnom pritvoru. Umro je 1642. u svojoj vili u Arčetriju.
Osim čuvenih Dijaloga o dva glavna sistema sveta, Galileo je objavio niz radova i studija (Pismo Kasteliju, Istraživač, Dijalozi o dve nauke i dr.).


Povodom 150 godina od rođenja nemačkog kompozitora i dirigenta Riharda Štrausa (1864 - 1949), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati od 23. septembra do 20. oktobra u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Rihard Štraus, kompozitor i dirigent, ostavio je snažan pečat na razvoj nemačke muzike između dva veka. Muzičko obrazovanje dobio je veoma rano, a prve kompozicije napisao je već kao šestogodišnjak. Njegovo stvaralaštvo deli se na dva velika perioda - na period simfonijske poeme (Don Žuan, Smrt i preobraženje, Veseli doživljaji Tila Ojlenšpigela, Tako je govorio Zaratustra, Don Kihot i dr.) i period opere (Guntram, Požar, Saloma, Elektra, Arabela, Kavaljer s ružom i dr.). Pisao je i solo pesme, a u jednom periodu i koncertne kompozicije namenjene ansamblima kamernog karaktera. Rihard Štraus je bio jedan od najvećih dirigenata svog vremena. Dirigentsku karijeru započeo je u Dvorskom orkestru u Majningenu, a slavu stekao u pozorištu u Vajmaru i operama u Minhenu i Berlinu. Koncentrirao je po gotovo svim evropskim prestonicama, nastupao u Americi i dirigovao gotovo do kraja života.
Rihard Štraus se smatra poslednjim velikim nemačkim predstavnikom romantizma. Bio je priznat i voljen i već za života je postao klasik nemačke muzike. Umro je u Garmišu 1949. godine.


Povodom dvesto godina od rođenja istraživača i naučnika josifa Pančića (1814 - 1888), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 28. avgusta do 23. septembra 2014. godine. U isto vreme, u javnom katalogu Biblioteke biće prezentovana i izložba Sto godina Prvog svetskog rata, pripremljena u znak obeležavanja jubileja Velikog rata.
josif Pančić, naučnik, istraživač, pedagog i lekar, studirao je filozofiju u Zagrebu i medicinu u Pešti. Bio je vrlo obrazovana i svestrana ličnost, pasionirani sakupljač i kolekcionar. Najviše se bavio botanikom, mada je skupljao i proučavao i insekte, mekušce, ribe, ptice, minerale... Svoje zbirke obogaćivao je razmenom sa brojnim naučnicima u Evropi. Tokom četrdesetogodišnjeg naučnoistraživačkog rada opisao je oko 2.500, a otkrio i sistematizovao preko 100 vrsta biljaka, među kojima je najpoznatija Pančićeva omorika (Picea omorika).
Pančić je smatrao da je "prosvećenost najbolje sredstvo za oblagorođavanje naravi i stvaranje blagostanja“ i veliki ugled uživao je i kao pedagog. Kao prvi profesor "jestastvenice“ na beogradskom Liceju, napisao je prvi udžbenik iz ovog predmeta (sastojao se od Zoologije, Mineralogije i geologije i Botanike). Verujući da se jestastvenica "najbolje uči u polju, u šumi, na brdu - u samoj prirodi“, od početka je zastupao princip očigledne nastave ičesto organizovao ekskurzije za svoje učenike.
josif Pančiće slovio je za jednu od najobrazovanijih ličnosti svog vremena. Bio je dugogodišnji rektor Velike škole, jedan od osnivača Srpskog lekarskog društva, član svih glavnih naučnih udruženja u Srbiji i prvi predsednik Srpske kraljevske akademije. Autor je više od 40 naučnih radova, a njegovim kapitalnim delom smatra se Flora Kneževine Srbije (1874).


Elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki Biblioteka Matice srpske obeležava 150 godina od rođenja slikara Marka Murata (1864-1944). Uz Nadeždu Petrović, Kostu Milićevića, Milana Milovanovića i Boru Stevanovića, Marko Murat smatra se jednim od najplodnijih, stilski najdoslednijih i najznačajnijih predstavnika srpske umetnosti krajem 19. veka i početka 20. veka, odnosno vremena koje se po stilskom opredeljenju poklapa sa periodom plenerizma i impresionizma. Izložba se u javnom katalogu Biblioteke može pogledati od 31. jula do 28. avgusta 2014. Autorka izložbe je Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Marko Murat rođen je 30. decembra 1864. godine u Luci Šipanskoj pored Dubrovnika. U Dubrovniku je završio osnovnu školu i gimnaziju i posle je tri godine studirao teologiju. U Zadru je pohađao atelje fratra slikara josipa Rosija gde je dobio osnovno likovno obrazovanje. U leto 1886. zagrebački list Vijenac objavio je Muratov crtež Sijelo u Cvijete Zuzorićeve što mu je donelo stipendiju za slikarske studije poznatog mecene barona Luja Vranicanija. Murat se opredelio za studije na Akademiji likovnih umetnosti u Minhenu gde je diplomirao 1893. predstavivši se reprezentativnom kompozicijom Cveti u Dubrovniku.
Nakon završenih studija otišao je u Dubrovnik, a već u proleće 1894. u Beograd gde je s prekidima ostao do početka Prvog svetskog rata. To je vreme umetnikovog najvećeg i najplodnijeg poleta kada inspirisan motivima iz zavičaja, predelom, ljudima, istorijom i legendom stvara neka od svojih najpoznatijih dela: Proleće, Pred crkvom svetog Vlaha, Dah Dubrovačkog proleća, Konavljanka... U međuvremenu, deluje i kao pedagog u Drugoj beogradskoj gimnaziji i Umetničko-zanatskoj školi, a angažovan je i na umetničkim poslovima, organizator je izložbi i izlagač na domaćim i svetskim izložbama, pokretač akcija za osnivanje umetničkih udruženja, član žirija. Tako je na svetskoj izložbi u Parizu 1900. izložio istorijsku kompoziciju Dolazak cara Dušana u Dubrovnik, jedan je od osnivača Društva srpskih umetnika "Lada” 1904, član je Društva srpsko-hrvatskih umetnika "Medulić” 1911-1914, član Odbora za organizaciju umetničkih poslova Srbije i jugoslovenstva. Od javnih priznanja kojih je dobio nekoliko svakako je najznačajniji izbor za dopisnog člana Srpske kraljevske akademije 1920, odnosno redovnog člana 1940. i to pristupnom besedom "O slikarstvu Dubrovnika”. Do penzionisanja 1932. radio je kao upravnik Nadleštva za umetnost i spomenike i konzervator umetničko-istorijskih spomenika Dubrovnika.
Pored pomenutih dela poznati su i portreti članova njegove porodice, autoportreti, kao i mnogobrojni crteži predela s mora, dubrovačkih ulica, figura u pleneru, te vlastitog lika na pismima kojima se javljao prijateljima.
Marko Murat umro je 14. oktobra 1944. u Dubrovniku.


Povodom 200 godina od rođenja dramskog pisca, glumca, reditelja i  dramaturga Edea Sigligetija (1814 – 1878), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Peter Hajnerman, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 9. do 31. jula 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Ede Sigligeti, jedan od najplodnijih mađarskih dramskih pisaca (napisao je 114 scenskih dela), rođen je 1814. godine kao jožef Satmari. Školovao se u Velikom Varadinu i Temišvaru, studirao u Pešti. Otac mu je namenio svešteničku a potom inženjersku karijeru, ali je on 1834. godine postao glumac. Predavao je na peštanskoj Glumačkoj akademiji, u Narodnom pozorištu bio je glumac, dramaturg, reditelj, a kasnije i upravnik. Smatra se tvorcem mađarskih popularnih narodnih pozorišnih komada s pevanjem i igrom. Decenijama je bio najomiljeniji dramski stvaralac u Mađarskoj, a neki njegovi komadi postali su  sastavni deo repertoara Srpskog narodnog pozorišta (SNP) u Novom Sadu i  Narodnog pozorišta u Beogradu. Prvi Sigligetijev komad prikazan na srpskoj sceni, Vojnički begunac (posrbljen od Radivoja Stratimirovića, igran 1862), decenijama se održao na repertoaru SNP-a. Veliki uspeh imali su i ostali Sigligetijevi komadi iz narodnog života: Dva pištolja (1862), Robijaš, prvi put izveden u Beogradu 1871, Mamica (1871), Ciganin (1873), Tri bračne zapovesti (1874), Radnička pobuna (1878), Ženska vlada (1898). Sigligetijevo delo ostavilo je snažan pečat ne samo na mađarsku već i na srpsku pozorišnu umetnost.


Stogodišnjicu rođenja Dragiše Živkovića (1914 - 2002), istoričara i teoretičara književnosti, esejiste i prevodioca, Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Selimir Radulović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 18. juna do 9. jula 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Dragiša Živković, jedan od najznačajnijih i najuticajnijih proučavalaca književnosti kod nas, rodio se i školovao u Zaječaru, bio student Beogradskog univerziteta iz vremena Pavla Popovića i Aleksandra Belića i doktorirao sa radom iz istorije srpske književne kritike. Bio je lektor na Filozofskom fakultetu u Beogradu, urednik Izdavačkog preduzeća "Kultura“, docent i vanredni profesor na Filozofskom fakultetu u Sarajevu i redovni profesor i šef Katedre za jugoslovensku književnost na Filozofskom fakultetu u Novom Sadu. Od 1979. bio je glavni i odgovorni urednik Zbornika Matice srpske za književnost i jezik.
Naučni rad Dragiše Živkovića posvećen je teoriji i istoriji književnosti. Uveren da srpska književnost nije "izdvojeno ostrvo na kojem je bujalo samoniklo rastinje egzotičnog mirisa i posebne lepote“ (P. Palavestra), već "neodvojivi deo evropske književnosti i kulture“ (D. Živković), i oslonjen  na pouzdano znanje iz teorije književnosti, dao je teorijski nacrt za književnu periodizaciju i do kraja bio zagovornik primene naučnih metoda i jasnog književnog  pristupa. Objavio je više stotina radova (Počeci srpske književne kritike, Evropski okviri srpske književnosti 1-6, Ritam i pesnički doživljaj, Tokovi srpske književnosti, Od Vuka do Andrića, Bidermajerski usamljenik Sterija, Poezija Laze Kostića i dr.), a njegova Teorija književnosti doživela je više od 20 izdanja.


Sto godina od rođenja Mihaja Avrameskua (1914 - 1981), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 28. maja do 18. juna 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Mihaj Avramesku, pesnik i publicista, rođen je u Felnaku, nedaleko od Temišvara u Rumuniji. Nakon završene učiteljske škole u Aradu, sporazumom tadašnje jugoslovenske i rumunske vlade postavljen je za učitelja u Ečki i Vladimirovcu. Nakon Drugog svetskog rata bio je urednik dečjeg lista Bucuria pionierilor i književnog časopisa Lumina, i direktor Rumunskog narodnog pozorišta u Vršcu. Bio je član Udruženja književnika Srbije, uprave Društva za maternje jezike APV i Izdavačkog saveta Libertatea. Pisao je poeziju (zbirke U zoru, Put ka istini, Stepenice usamljenosti i Šator predvečerja) i romane (Slomljena mladost i Poruka), a oprobao se i kao pisac dramskih komada (Zapalite mlin i Srećna Dakija).
Svojim stvaralačkim i publicističkim radom, Mihaj Avramesku je bio jedan od najaktivnijih i najistrajnijih boraca za negovanje rumunske kulture na ovim područjima.


Povodom 450 godina od rođenja Vilijama Šekspira (1564 - 1616), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 22. aprila do 28. maja u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Vilijam Šekspir, engleski dramski pisac, rođen je u Stratfordu 1564. godine.  Karijeru je započeo u Londonu kao glumac, pisac i suvlasnik pozorišta. Njegov  književni rad obuhvata istorijske drame (Kralj Ričard III, Henri V, Kralj Džon i dr.), komedije (San letnje noći, Dva plemića iz Verone, Vesele žene vindzorske, Mletački trgovac i dr.), tragedije (Magbet, Romeo i julija, Antonije i Kleopatra, Hamlet, Kralj Lir, Otelo, Koriolan i dr.), narativne poeme (Venera i Adonis, Otmica Lukrecije) i 154 soneta. U svojim delima Šekspir je slikao čovekove vrline i mane, osobine i psihička stanja ljudskog bića, stvorivši tako galeriju nezaboravnih likova i univerzalnih ljudskih sudbina. O književnom ugledu koji je uživao kod svojih savremenika svedoče brojna izdanja i izvođenja njegovih dela na dvoru i u pozorištu. Danas se Šekspir smatra klasikom svetske književnosti i pozorišne umetnosti.


Povodom 150 godina od rođenja pripovedača, dramskog pisca i komediografa Branislava Nušića (1864 - 1938), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 17. marta do 22. aprila 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Branislav Nušić, najveći srpski komediograf, rođen je 1864. godine. Školovao se u Smederevu, studirao u Beogradu i Gracu. Živeo je u Bitolju, Prištini, Novom Sadu, Sarajevu i Beogradu, gde je obavljao diplomatske poslove, bio upravnik pozorišta i načelnik Ministarstva prosvete. Bavio se novinarstvom i fotografijom. Bio je boem, kozer i "ćaskalo i spadalo“ (A. G. Matoš), ali i posmatrač oštrog oka i jezika, darovit portretist i pisac veoma razvijenog smisla za pozorišnu scenu. U književnost ušao kao pesnik, ali je pod uticajem Gogolja brzo prešao na komediju (Narodnog poslanika napisao je još kao student). Kao radoznali svedok razvoja srpskog društva, realist živog duha i vrsni poznavalac karaktera i društvene naravi, stvorio je galeriju nezaboravnih i svevremenih likova, i dela bez kojih je i danas teško zamisliti jedan pozorišni repertoar (Sumnjivo lice, Protekcija, Gospođa ministarka Svet, Ožalošćena porodica, Mister Dolar, Dr, Pokojnik i dr.). Mada njegov  bogati opus obuhvata i brojne pripovetke, romane, feljtone, tragedije i istorijske drame (Pripovetke jednog kaplara, Ramazanske večeri, Opštinsko dete, Knez Ivo od Semberije, Hadži-Loja i dr.), Nušić pripovedač do danas je ostao u senci Nušića - "majstora scene“ i "genija smeha“ (B. Glišić).


Povodom dvestote godišnjice rođenja ruskog pesnika Mihaila jurjeviča Ljermontova (1814 – 1841), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 19. februara do 17. marta 2014. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Mihail jurjevič Ljermontov, ruski pesnik i pripovedač, bio je, uz Puškina, najveći predstavnik ruskog romantizma. Rođen je 1814. godine u Moskvi, a rana smrt majke i detinjstvo provedeno bez oca ostavili su snažan pečat na njegovoj ličnosti i umetnosti. Nezadovoljan svojom sudbinom i društvenim prilikama, rano je počeo da piše poeziju. Razvijao se pod uticajem Bajrona. Slobodouman i buntovan, pevao je o snažnim ličnostima, Kavkazu, slobodi i usamljenosti. Rano je došao u sukob sa sredinom, a zbog političke pesme Pesnikova smrt, napisane povodom Puškinove smrti, poslat je na Kavkaz. Poginuo je u dvoboju blizu Pjatigorska 1841.
Pesnik snažnih strasti i divlje slobode, "talentovan u najvećoj mogućoj meri, intelektualan i osetljiv do krajnjih mogućnosti“ (V. Vuletić), Ljermontov je za 27 godina života napisao nekoliko stotina pesama, poema, pripovetki i drama (Demon, Mciri, Pesma o trgovcu Kalašnikovu, Oblaci, Misao, Prorok Borodino, Maskarada i dr.). Njegovo najpoznatije delo, roman junak našeg doba,  jedno je od najpopularnijih i najprevođenijih dela ruskog romantizma.


Stogodišnjicu početka Prvog svetskog rata (1914-1918) Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 23. januara do 19. februara 2014. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Postavka obuhvata izbor knjiga, dnevnika, zapisa, odluka i drugih svedočanstava o ključnim događajima i pobedama srpske vojske u prvoj godini Rata. Prikazane su skice vojnih operacija koje su vođene, fotografije sa bojišta, kao i portreti vojskovođa - Radomira Putnika, Stepe Stepanovića, Živojina Mišića i Petra Bojovića, koji su komandovali srpskom vojskom u velikim bitkama na Ceru, Drini i Kolubari. Deo izložbe posvećen je izboru citata o herojstvu srpske vojske na početku Velikog rata.
Izložba povodom stogodišnjice Prvog svetskog rata prva je u nizu izložbi koje će, sve do obeležavanja godišnjice konačne pobede, BMS posvetiti ovom događaju.


Povodom dvesto godina od objavljivanja Male prostonarodne slaveno-serbske pjesnarice i Pismenice  serbskoga jezika, po govoru prostoga naroda napisane, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 31. decembra 2013. godine do 23. januara 2014. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Mala prostonarodna slaveno-serbska pjesnarica objavljena je u Beču 1814. godine. To je zbirka od sto lirskih i osam epskih pesama, u kojoj je Vuk napravio grubu klasifikaciju pesama na "muške“ - epske,  i "ženske“ - lirske ("pesne mužeske su one koje se uz gusle pevaju”, a "sve one pesne koje nijesu od deset slogova i ne mogu se uz gusle pevati zovu prosti Serblji ženske pesme”). Pojava Male prostonarodne slaveno-serbske pjesnarice označila je prekretnicu u srpskoj književnosti u pogledu odnosa prema narodnoj književnosti.
U Pismenici serbskoga jezika izvršeno je radikalno uprošćavanje srpskog pisma i pravopisa, na čijoj je reformi počeo da radi još Sava Mrkalj. Bez obzira na nesavršenost i nepotpunost, ovo delo je značajno kao prva gramatika govora prostoga naroda i prvi veliki korak na putu normiranja i uspostavljanja pravila u književnom jeziku.


Elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki Biblioteka Matice srpske  obeležava 150 godina od rođenja ruskog glumca, reditelja, pozorišnog pedagoga i teoretičara Konstantina Sergejeviča Stanislavskog (1863-1938). Postavka, čije su autorke Ivana Grgurić i Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović, može se pogledati od 6. do 31. decembra 2013. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Konstantin Sergejevič Stanislavski (pravo prezime Aleksejev), glumac, reditelj i jedan od najznačajnijih teoretičara pozorišne umetnosti 20. veka, rođen je 1863. u Moskvi. Kao glumac i reditelj u Aleksejevskom kružoku i predstavama pripremanim u okviru Društva za umetnost i književnost stiče znanje, iskustvo i načelni stav o pozorišnoj umetnosti. Godine 1898. sa V. Nemirovič-Dančenkom osniva Moskovski hudožestveni teatar (MHT), čiji  umetnički rukovodilac i ideolog ostaje do kraja života. Velike uspehe ostvario je postavkama dela A. K. Tolstoja, Čehova i Gorkog. U režiji i glumi pozorišni realizam razvio je do savršenstva, a MHT je postao pojam teatra realizma i produbljene psihološke interpretacije. Svoja shvatanja i iskustva Stanislavski  je izložio u delima Moj život u umetnosti, Rad glumca na sebi, Rad glumca na ulozi. Njegova teorija, poznata kao Sistem Stanislavskog, zasnovana na principu da glumac mora uvek istinski proživljavati, a ne samo predstavljati spoljne oblike jednom postignutog preživljavanja, predstavlja nezaobilazan metod u studijama glume i režije.
Konstantin Sergejevič Stanislavski izvršio je ogroman uticaj na razvoj ruske pozorišne umetnosti, a njegova shvatanja su, više nego shvatanja bilo kog drugog pozorišnog teoretičara, imala snažan međunarodni odjek.


Povodom sto godina od rođenja mađarskog pesnika Šandora Vereša (1913-1989), Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki kojom su obuhvaćena Verešova dela kao i literatura o njemu. Autori postavke su Marina Šmudla i Peter Hajnerman, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 18. novembra do 6. decembra 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Šandor Vereš, pesnik, prevodilac, dramatičar, esejista i prozaista, rođen je u Sombathelju 1913. godine. Studirao je filozofiju u Pečuju i stekao doktorat. Njegova doktorska disertacija  iz područja psihologije pesničkog stvaranja, objavljena je 1939. godine pod naslovom Rađanje pesme. Radio je kao profesor, bibliotekar, urednik i lektor, a od 1951. godine živi kao slobodan književnik u Budimpešti. Prve pesme objavio je već kao četrnaestogodišnjak, a prvu zbirku pesama Hladno je, kojom je postigao veliki uspeh kod kritike, izdao je 1934. godine. Nakon toga objavio je više od dvadeset knjiga poezije, proze i prevoda od kojih su najznačajnije: Rođenje pesme, Meduza, Elisij, Azbuka ljubavi, Trem sa zubima, Kula ćutanja. Kao pisac dečje poezije objavio je nekoliko zbirki pesama: Korpa sa voćem, Bobita, Zimzizim, Kad bi svet kos bio.
Vrlo je značajna i njegova prevodilačka delatnost. Osim Šekspira, T.S. Eliota, Malarmea i mnogih drugih, značajni su i njegovi prevodi naših pesnika.
Zbog majstorstva pesme i virtuozne versifikacije, Šandor Vereš je jedna od najvećih ličnosti moderne mađarske poezije. Dobitnik je brojnih nagrada i priznanja.


Dvesto godina od rođenja italijanskog kompozitora Đuzepea Verdija (1813–1901), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih  zbirki. Postavka, čiji su autori Ivana Grgurić i Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 25. oktobra do 18. novembra 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Đuzepe Verdi, najistaknutiji predstavnik italijanske opere, rođen je u skromnoj gostioničarskoj porodici u mestu Le Ronkole, kraj Buseta. Umetničku delatnost započeo je u vreme političkih trzavica neujedinjene Italije, a u operi je video revolucionarno političko oruđe za oslobođenje i ujedinjenje zemlje. Nakon uspeha Oberta (1839) i Lombardijaca i, naročito, opere Nabuko, njegovo ime je postalo simbol patriotizma i stremljenja ka slobodi, a horske arije iz njegovih opera postale su ujedinjen glas pobunjenog italijanskog naroda. U periodu do nastanka Latinske trilogije (1851-1853), kako se jednim imenom nazivaju njegove tri najznačajnije opere - Rigoleto, Trubadur i Travijata, Verdi je stvorio niz dela (Ernani, jovanka Orleanka, Alzira, Atila, Magbet, Razbojnici, Gusar, Bitka kod Legnana, Lujza Miler, Stifelio),ukojima je usavršavao svoj dramski izraz. Od prvih ostvarenja Verdi se postavio kao autor kojem je veoma stalo da u operi istakne dramsku istinu, stvarnost radnje i karaktera. Gledajući u svojim junacima pre svega ljude, sa svim njihovim dobrim i lošim osobinama, i zanemarujući njihov socijalni status, Verdi je na pozornicu izveo dvorske lude i žene iz polusveta, produbljujući tako dramsku radnju i ostavljajući snažan utisak na gledaoce. Godine 1871. nastala je Aida, velika opera u četiri čina, koja je prvi put izvedena u Kairu, povodom otvaranja Sueckog kanala. Nakon toga Verdi je napisao  još nekoliko opera (Sicilijansko večernje, Bal pod maskama, Moć sudbine i Don Karlos), koje su izvođene s manje ili više uspeha, a završnu etapu, i poslednji vrhunac njegovog stvaralačkog razvoja predstavljaju Otelo (1887) - impresivna slika duboke tragedije ljubavi, i Falstaf (1893) - jedna od najduhovitijih muzičkih komedija ikad, ili "vedri pozdrav životu sa ivice groba“, kako je ovo svoje delo nazivao sam autor.
Verdi je umro u Milanu 1901. godine. Sahranjen je uz zvuke Hora jevreja iz opere Nabuko, koji mu je, u znak zahvalnosti, ljubavi i poštovanja, na ulicama  pevao narod.


Dvestotu godišnjicu rođenja pesnika, vladara i vladike Petra II Petrovića Njegoša (1813–1851), Biblioteka Matice srpske obeležava elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Postavka, čije su autorke Olivera Mihajlović i Ivana Grgurić a urednik Miro Vuksanović, svakodnevno će biti prezentovana u javnom katalogu Biblioteke, počev od 19. septembra 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Petar II Petrović Njegoš, jedna od najmarkantnijih istorijskih figura 19. veka, rođen je 1813. kao Radivoje (Rade) Petrović u Njegušima, pod Lovćenom. Rastao je u kući u kojoj je rođeno svih sedam vladara dinastije Petrović, a 1830, odlukom i poslednjom voljom Petra I, i sâm je postao vladar. Tri godine kasnije ustoličen je za vladiku, a već u prvim godinama vladavine počeo je "okrutan ali metodičan postupak: da od plemena načini narod, a od naroda i zemlje državu" (I. Sekulić). Ustanovio je senat i državnu blagajnu, uveo plaćanje poreza, oformio policijsku službu, osnovao školu, otvorio štampariju, pokrenuo prvi crnogorski časopis, negovao diplomatiju... Godine 1834. u svojoj štampariji objavio je prve zbirke pesama - Lijek jarosti turske i Pustinjak cetinski, kao i pesmu Srbin Srbima na časti zahvaljuje. Ponikla na junaštvu, časti i narodnom desetercu, oplemenjena erudicijom, mudrošću i dubokom filozofskom mišlju, Njegoševa poezija vrhunac je dostigla u Luči mikrokozma (1845) i Gorskom vijencu (1847), pesničkim tvorevinama koje su do danas nepresušan izvor interesovanja čitalaca, naučnika, izdavača i prevodilaca. Uz Luču i Gorski vijenac, Njegoš je u štamparijama na Cetinju, u Beogradu, Beču, Zagrebu i Zemunu objavio još desetak dela (Žitije Mrđena Nesretnikovića, Oda stupljenja na presto Ferdinanda I imperatora austriskoga i kralja mađarskoga, Tri dana u Triestu, Ogledalo srbsko, Kula Đurašića i Čardak Aleksića, Lažni car Šćepan Mali, Slobodijada).
Njegoš je "najmisaoniji čovek, najbolja filozofska glava, najjači i najdublji duh među svima srpskim piscima" (j. Skerlić). Svojom poezijom, u srpsku književnost utisnuo je dubok i samosvojan pečat i ostao nenadmašan pesnički uzor.


Povodom 150 godina od rođenja srpskog pisca Svetolika Rankovića Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki i Rukopisnog odeljenja Matice srpske kojom su obuhvaćena Rankovićeva dela, kao i literatura o njemu. Autorke izložbe su Silvija Čamber i Ivana Grgurić, urednik Miro Vuksanović, a može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 23. avgusta do 19. septembra 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Svetolik Ranković rođen je 7. decembra 1863. godine u Velikoj Moštanici, a potom se njegova porodica seli u Garaši, selo pored Aranđelovca. Nižu gimnaziju i bogosloviju Ranković je završio 1884. u Beogradu, a potom je otišao u Kijev gde je 1888. godine svršio Duhovnu akademiju upoznavši se sa bogoslovsko-filozofskim naukama i istorijom ruske i svetske literature. Najveći uticaj na njega ostavila su dela Tolstoja, Gogolja, Gončarova, Koroljenka i drugih ruskih pisaca.
Godine 1892. objavio je prvu pripovetku "jesenje slike” u časopisu Otadžbina. Dok je Ranković bio na letnjem raspustu 1886. hajduci su napali porodičnu kuću i ubili oca Pavla, a majku i ostale mučili. Ranković je uspeo da pobegne i dovede pomoć pod okolnostima koje su opisane u njegovom prvom romanu Gorski car objavljenom 1897. godine kao 38. knjiga Srpske književne zadruge. Drugi roman Seoska učiteljica nagradila je Matica srpska, a štampala ga je Kolarčeva zadužbina 1899. godine. Lečeći se od tuberkuloze u Herceg Novom 1898. dovršava pripovetku "Stari vruskavac” i započinje pisanje trećeg romana Porušeni ideali. Nakon smrti najmlađeg sina prešao je u Beograd gde je 18. marta 1899. umro u 36. godini života. Srpska književna zadruga je 1900. godine, kao 62. knjigu, objavila Porušene ideale koje je Ranković završio poslednjih nedelja života u samrtnoj postelji.
U četvrtom kolu Antologijske edicije Deset vekova srpske književnosti Izdavački centar Matice srpske (ICMS) objavio je 2013. knjigu Svetolik Ranković koju je priredio Radoslav Eraković. Ovom piscu ogled je posvetila i Svetlana Velmar-janković u knjizi Srodnici koju je, takođe 2013, objavio ICMS u Ediciji Matica.


Povodom 200 godina od rođenja danskog filozofa, teologa i pesnika, jednog od osnivača egzistencijalističke filozofije, Serena Kjerkegora, Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki kojom su obuhvaćena Kjerkegorova dela, kao i literatura o njemu. Autorka izložbe je Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović, a može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 29. jula do 23. avgusta 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Seren Kjerkegor rođen je 5. maja 1813. godine u Kopenhagenu. Njegov lični život obeležili su događaji koje je dansko društvo smatralo skandaloznim, a tu spadaju: porodična mitologija, raskid veridbe sa Reginom Olsen, napad satiričnog lista Gusar na Serena i istupi filozofa protiv Crkve. Bio je veliki kritičar sistematizovane racionalističke misli, posebno hegelijanizma, kao i formalnih crkvenih običaja. Razdoblje njegove stvaralačke euforije traje od 1843. do 1846. Svoja rana, ujedno i najvažnija filozofska dela pisao je pod različitim pseudonimima. Najpre je objavio knjigu pod antihegelovskim naslovom Ili-Ili, ubrzo zatim Ponavljanje i Strah i drhtanje, potom Filozofske mrvice, te psihološko delo Pojam strepnje.
Ovaj najveći danski filozof poslednje dane proveo je u bolnici u Kopenhagenu gde je umro 11. novembra 1855. godine. Na samrtnoj postelji je završio pisanje Dnevnika koji je imao čak 2.845 strana. Kao i sve stvaraoce koji su bili ispred svog vremena, Kjerkegora su počeli da cene tek decenijama nakon njegove smrti, da bi punu afirmaciju stekao tek vek kasnije.


U znak sećanja na književnika i dramskog pisca Ranka Marinkovića (1913–2001), od čijeg se rođenja ove godine navršava 100 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marina Šmudla, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 1. jula do 29. jula 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Ranko Marinković, novelista, esejista, romanopisac, dramski pisac i kritičar, rođen je 1913. godine na Visu. Studirao je i diplomirao na Filozofskom fakultetu u Zagrebu.  Nakon Drugog svetskog rata bio je direktor Drame Hrvatskog narodnog kazališta i profesor Akademije za kazališnu umjetnost u Zagrebu. Prve korake u književnosti načinio je kao student, objavljujući pesme, novele i kritike u književnim časopisima. Sa Ivanom Dončevićem osnovao je reviju Dani i ljudi(1935), koja je bila kratkog veka. Pisao je romane, novele, drame, eseje, književne, pozorišne i filmske kritike i prikaze. U celokupnom pripovedačkom i dramskom stvaralaštvu Ranka Marinkovića do izražaja dolazi postupak istančane psihološke analize, čiji su sastavni delovi ironija, cinizam i groteska. Uz dramu Glorija, koja danas ima antologijsku vrednost, i roman Kiklop, koji se smatra vrhuncem njegovog stvaralaštva i jednim od najboljih hrvatskih romana 20. veka, najpoznatija dela su mu drame Albatros i Politeia, zbirke pripovedaka Proze, Ruke, Pod balkonima, Poniženje Sokrata i pozorišne kritike Geste i grimase.
Ranko Marinković je bio član SANU i jAZU. Za književni rad nagrađen je brojnim nagradama i priznanjima (NIN-ova, Goranova i Nazorova nagrada, Nagrada grada Zagreba i dr.)


U znak sećanja na francuskog književnika Albera Kamija (1913-1960), od čijeg se rođenja ove godine navršava sto godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Daniela Kermeci, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 3. juna do 1. jula 2013. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Alber Kami, francuski pisac i mislilac, rođen je u gradu Mondovi u Alžiru. Studirao je filozofiju i književnost, izdržavajući se radeći najraznovrsnije poslove (bio je dobavljač, pomorsko-trgovački mešetar, činovnik, meteorolog...). Uprkos činjenici da je već tokom studija oboleo od tuberkuloze, bio je veoma aktivan - bavio se pisanjem, osnovao pozorišnu trupu, bio član pokreta otpora, sarađivao sa časopisima, putovao po Evropi... Godine 1937. objavio je prvu knjigu - Naličje i lice, a pet godina kasnije u "Galimaru" mu izlaze Stranac i Mit o Sizifu, dela koja će mu doneti svetsku slavu. Čitavog života bio je aktivan i društveno angažovan. U književnosti se najdublje posvetio   idejama apsurda (simbolika mita o Sizifu) i revolta (simbolika  mita o Prometeju), verujući da čoveku, nakon raspadanja hrišćanskih i građanskih vrednosti, ostaju samo osećaj apsurda i besmisla sveta, i umetnost - napor da se taj besmisao izrazi. Pisao je romane (Stranac, Kuga, Pad, Srećna smrt), oglede i eseje (Pobunjeni čovek, Leto, Pismo nemačkom prijatelju), hronike, autobiografsku prozu... Autor je nekoliko pozorišnih  komada (Nesporazum, Kaligula, Pravednici, Opsadno stanje), a radio je i adaptacije dela drugih autora (Bucati, Fokner, Dostojevski i dr.). Godine 1957. dobio je Nobelovu nagradu za književnost. Tri godine kasnije poginuo je u saobraćajnoj nesreći nedaleko od Pariza.


Povodom 125 godina od rođenja engleskog pisca i kritičara Tomasa Sternsa Eliota (1888–1965), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 8. maja do 3. juna 2013. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Tomas Sterns Eliot, jedan od najznačajnijih pesnika 20. veka, rođen je u Sent Luisu (SAD), ali je 1927. uzeo englesko državljanstvo, proglasivši se "anglokatolikom u religiji, klasicistom u književnosti i rojalistom u politici". Studirao je na Harvardu, Sorboni, Marburgu i Oksfordu, radio kao profesor, računovođa, i direktor izdavačke kuće. Prve pesme objavio je kao student, u listu Harvardski advokat, a prvu zbirku Prufok i druga zapažanja 1917. godine. Slavu mu je donela poema Pusta zemlja (1922), za kojom su usledile Čista sreda i Četiri kvarteta. Smatra se jednim od najobrazovanijih pesnika (često je optuživan za elitizam i inetelektualni snobizam), koji nije krio uticaj tradicije na sopstveno pesništvo ("Pozivam se na tradiciju koja počinje sa Bodlerom, a kulminira u Valeriju."). Bavio se književnom kritikom (Tradicija i individualni talenat, Funkcija poezije i funkcija kritike, Ka definiciji kulture i dr.), i dramom (Ubistvo u katedrali, Porodični sastanak, Poverljivi činovnik, Koktel i dr.) i njima je, po mišljenju kritike, napravio prekretnicu u evropskoj i svetskoj književnosti 20. veka.Snažan književni uticaj imao je i njegov časopis Kriterion (Criterion), koji je 17 godina izlazio u Londonu.
Tomas Sterns Eliot, dobitnik Nobelove i Geteove nagrade i nosilac 16 počasnih doktorata, umro je u Londonu 1965. godine.


U znak sećanja na norveškog slikara Edvarda Munka (1863–1944), od čijeg se rođenja ove godine navršava 150 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Daniela Kermeci, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 15. aprila do 8. maja 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Edvard Munk je rođen 1863. godine u Lotenu. Školovao se u Oslu, gde je studirao na Tehničkom fakultetu, a 1880. godine potpuno se posvetio slikanju. Godine 1889. organizuje prvu samostalnu izložbu koja mu obezbeđuje stipendiju za usavršavanje u Francuskoj. Mnogo je putovao, život je proveo na relaciji Pariz-Berlin–Oslo, a 1916. godine odselio se na imanje u Ekliju, gde je ostao do smrti (1944).
Munkovo delo na početku je bilo neprihvaćeno, izazivalo je skandale i neodobravanje, a njegova prva izložba u Berlinu (1892), koja mu je donela slavu u umetničkim krugovima Nemačke, zatvorena je i proglašena "uvredom umetnosti". S platnima, drvorezima i litografijama na kojima dominiraju motivi bolesti, smrti, samoće, gorčine i patnje, Munk se, u godinama koje su usledile, ipak nametnuo kao jedna od najoriginalnijih figura svog vremena i dao velik doprinos formiranju ekspresionizma u Nemačkoj i Skandinaviji. Njegovo ubeđenje da "ne treba slikati enterijere sa ljudima koji sede u njima i čitaju knjige", već "ljude koji dišu, osećaju, vole i pate", otelotvoreno je na ogromnom broju radova  (samo u Munkovom muzeju u Oslu čuva ih se više od hiljadu), a uz Krik, po mnogima  najznačajnije Munkovo delo, među najpoznatijima su Madona, Igra života, Vampir, Pepeo, Melanholija, Pubertet,  Bolesno dete, Smrt u bolesničkoj sobi i druga.


U znak sećanja na književnika i prevodioca Eriha Koša (1913–2010), od čijeg se rođenja ove godine navršava sto godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 18. marta do 15. aprila 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Erih Koš je rođen 1913. godine u Sarajevu. Diplomirao je na Pravnom fakultetu Beogradu, a nakon završetka Drugog svetskog rata obavljao je brojne državne funkcije (bio je potpredsednik Komiteta za kulturu vlade FNRj, načelnik Ministarstva za kulturu i prosvetu u Saveznom izvršnom veću, pomoćnik upravnika Narodnog muzeja, generalni sekretar jugoslovenske lige za mir, diplomata...). Prvu pripovetku, Suha, objavio je 1945, a prvu zbirku priča, Kao vuci, 1947. godine. Govorio je četiri jezika i prevodio Getea i Šamisa. U njegovom bogatom opusu (više izdanja zbirki pripovedaka, nekoliko romana, četiri knjige eseja i ogleda, tri knjige autobiografske proze, članci, pamfleti i dr.), dominiraju knjige sa temama iz NOB-a i savremenog života, prepoznatljive po oštroj opservaciji, slikovitom pripovedanju i satiri. Među njegovim najpoznatijim delima su romani Veliki Mak, Il tifo, Mreže, knjige priča Kao vuci, Mešano društvo, Cveće i bodlje, Satire, eseji Taj prokleti zanat spisateljski, autobiografska proza Uzgredne zabeleške i dr.
Koš je bio redovni član SANU, predsednik PEN centra Srbije i Zadužbine Ive Andrića, član Uprave Saveza književnika jugoslavije i Udruženja književnika Srbije. Za književni rad nagrađen je gotovo svim značajnim priznanjima (Oktobarska, NIN-ova i Sedmojulska nagrada, "Kočićevo pero" i "Zlatni beočug" za životno delo i dr.). Umro je 2010. godine.


Povodom tristote godišnjice rođenja francuskog filozofa, pisca i enciklopediste Denija Didroa (1713–1784), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Milica Cvetković, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 22. februara do 18. marta 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Deni Didro, jedan od najznačajnijih stvaralaca epohe prosvećenosti,  rođen je 1713. godine u Langru. Pripadao je krugu filozofa, literata i slobodnih mislilaca koji su, krajem 18. veka, odigrali ogromnu ulogu u ideološkom pripremanju trećeg staleža za obračun s vladajućom klasom. Obrazovan, smeo i uporan, od početka se suprotstavljao mračnjaštvu i dogmi i svako njegovo delo značilo je snažan udarac feudalizmu i klerikalizmu (njegova prva knjiga, Filozofske misli iz 1746. bila je toliko revolucionarna da je spaljena na lomači, a zbog eseja Pismo o slepima na pouku onima koji vide osuđen je na tri meseca tamnice). Bio je inspirator i glavni urednik velike francuske Enciklopedije (objavljena između 1751. i 1772. godine u 28 tomova), oko koje je okupio najveće umove svog vremena (Dalamber, Holbah, Monteskje, Volter, Ruso i dr.). Uz posao na Enciklopediji, pisao je filozofske rasprave sa materijalističkim idejama (Razgovor između Dalambera i Didroa, Dalamberov san, Misli o objašnjenju prirode i dr.) i eseje u kojima se zalagao za stvaranje nove kulture zasnovane na racionalnim principima. Tekstovima objavljenim u delu  Saloni, u kom analizira slikarstvo epohe, Didro je stvorio umetničku kritiku.  Suprotstavljanjem buržoaske koncepcije aristokratskoj, i izvođenjem plebejaca na scenu, stvorio je žanr građanske drame (Nezakoniti sin, Otac porodice i dr.). Među njegovim  najpoznatijim proznim delima nalaze se Redovnica, Žak fatalist i Ramoov sinovac.
Didro je umro u Parizu 1784. godine. Sahranjen je u crkvi Sen-Roš, koja je opljačkana i demolirana u vreme Revolucije. Njegovi ostaci se danas verovatno nalaze u pariskim katakombama.


U znak sećanja na esejistu, književnog i umetničkog kritičara, teoretičara književnosti i estetičara Bogdana Popovića (1863–1944), od čijeg se rođenja ove godine navršava 150 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki i zbirki ROMS. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 28. januara do 22. februara 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Tvorac beogradskog književnog stila i veliki vaspitač u estetici, Bogdan Popović, rođen je u Beogradu 1863. godine. Školovao se na beogradskoj Velikoj školi i u Parizu, a osim kratkog boravka u Londonu (1914-1918), život je proveo u Beogradu, radeći kao univerzitetski profesor. Svojim pedagoškim, a naročito kritičarskim radom, izvršio je ogroman uticaj na razvoj srpske književnosti s kraja 19. i prve polovine 20. veka. Esteta, francuski đak i prefinjen kritičar aristokratskih manira i velikog znanja, negovao je estetičku umetničku kritiku, u srpsku književnost  uneo je evropska umetnička shvatanja i odigrao vodeću ulogu u stvaranju moderne kritičke misli. Bio je pokretač i prvi urednik Srpskog književnog glasnika, vodećeg srpskog književnog glasila prve polovine 20. veka, a njegova Antologija novije srpske lirike (1911) ubraja se u najbolja dela te vrste. Uz književnu i umetničku kritiku pisao je oglede i studije iz oblasti estetike, istorije i teorije književnosti (Bomarše, O književnosti, Ogledi iz književnosti i umetnosti, Iz teorije književnosti, O vaspitanju ukusa, Teorija "reda-po-red" i dr.). Bio je član Srpske kraljevske akademije i počasni doktor Beogradskog univerziteta. Umro je u Beogradu 1944. godine.


Povodom dvestote godišnjice rođenja kompozitora, dramskog pisca, filozofa, pesnika, pozorišnog reditelja i dirigenta Riharda Vagnera (1813–1883), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Marija Vaš, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 3. do 28,  januara 2013. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Rihard Vagner je uz Verdija bio najznačajniji romantičarski operski kompozitor. Rođen je u Lajpcigu 1813. godine. Živeo je u Drezdenu, Cirihu,   Tribšenu i Minhenu, gde je stvarao pod okriljem Ludviga II Bavarskog. Poslednju dekadu života proveo je u Bajrojtu, gde je prema njegovoj zamisli izgrađeno pozorište Festšpilhaus. Bio je tvorac nemačke muzičke drame, reformator opere i najveći borac protiv konzervatizma i konvencionalnosti muzičke scene. Odbacujući zastarele klišeje operske tradicije, Vagner je u operu uveo jasno izražene sukobe likova i karaktera i prikazao dramsku akciju koja neminovno vodi do sukoba i katarze. Motive za svoje muzičke drame uzimao je pretežno iz nemačke mitologije, a tekst i muziku pisao je sam. Za njegova dela karakteristična je izuzetno bogata harmonija, kao i lajtmotivi, koji postaju jedno od  njegovih najvažnijih sredstava za provođenje akcije na dramskom planu.
Uz opere, među kojima su najpoznatije Holanđanin lutalica, Tanhojzer, Loengrin, Tristan i Izolda, Prsten Nibelunga (sadrži drame Rajnsko zlato, Valkira, Zigfrid i Sumrak bogova), Majstori pevači i Parsifal,  Vagner je pisao orkestarska, horska i kamerna dela, kao i muzičko-filozofske studije (Umetničko delo budućnosti, Umetnost i revolucija i dr.).


U znak sećanja na slikara Marka Šagala, od čijeg se rođenja navršava 125 godina, Biblioteka Matice srpske priredila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Milica Cvetković, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 29. novembra do 31. decembra 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Mark Šagal, jedan od najoriginalnijih modernih evropskih slikara, rođen je u jevrejskoj porodici u Vitebsku (današnja Belorusija), živeo je u Parizu, a umro u Nici. Tokom više od osam decenija umetničkog rada oprobao se u raznim avangardnim pravcima koji su obeležili 20. vek, ali je do kraja ostao umetnik koji se "ne može imitirati, ali ni klasifikovati" (E. Genauer). Njegova platna na kojima se, u vatrometu boja i s obiljem detalja, prepliću legende, sećanja, utisci, folklor, religija, mistika, scene iz cirkusa, pitomi predeli, ulice rodnog grada, leteći prolaznici, životinje, snovi..., jedinstvena su po umetničkom izrazu. Bavio se i grafikom, keramikom i tapiserijom, kao i izradom vitraža (katedrale u Majncu, Remsu i Cirihu, sinagoga Hebrejskog univerziteta u jerusalimu, zgrada Ujedninjenih nacija u Njujorku i dr.) i murala (zgrada Opere u Parizu, Metropoliten opera u Njujorku ... ).
Mark Šagal bio je jedan je od retkih umetnika koji je doživeo da mu slike budu izložene u Luvru (1977), a danas se njegova dela čuvaju u vodećim muzejima i galerijama sveta.


Biblioteka Matice srpske je povodom 175 godina od rođenja pisca, esejiste i književnog kritičara Koste Ruvarca priredila elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki i zbirki ROMS. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 25. oktobra do 28. novembra 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Kosta Ruvarac, pisac i teoretičar Ujedinjene omladine srpske, rođen je u Starim Banovcima 1837. godine. Školovao se u Slankamenu i Sremskim Karlovcima. Studirao je pravo u Pešti, gde počinje njegov književni rad. Bio je jedan od osnivača i  najaktivnijih članova omladinskog društva "Preodnica". Pisao je pripovetke (Karlovački đak, Saski dvorac i Verna Danica – nedovršena), književnu kritiku (za dela Ljubomira Nenadovića, Stojana Novakovića, jovana Subotića i dr.), bavio se prevođenjem (dela Kernera, Hajzea, Kuniša), a za potrebe amaterske pozorišne družine u Pešti  radio je posrbe dramskih komada. U ocenjivanje književnih radova prvi je počeo unostiti ozbiljne književne kriterijume, a zajedno sa jovanom Andrejevićem smatra se najznačajnijim kritičarem svog vremena.
Antologijsku pesmu Spomen na Ruvarca, kao i pesmu Nad Kostom Ruvarcem napisao je Laza Kostić.


Tristotu godišnjicu rođenja Žan-Žak Rusoa, filozofa, pisca i teoretičara iz doba prosvetiteljstva, Biblioteka Matice srpske obeležiće elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Milica Cvetković, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 27. septembra do 24. oktobra 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Žan-Žak Ruso je rođen u Švajcarskoj 1713. godine. Život je proveo u Francuskoj i Švajcarskoj. Smatra se jednim od najznačajnijih filozofa prosvetiteljstva. Slavu mu je donela Rasprava o umetnostima (1750), u kojoj se prvi put pojavljuje ideja koju će kasnije razvijati u svojim delima: da je čovek po prirodi slobodan i dobar, a da su nepravični i nerazumni sistemi vladavine doprineli potiskivanju i gušenju njegove prirode. Ruso je verovao da ljudi teba da se vrate prirodi. U pedagoškom romanu Emil ili O vaspitanju (1762), koji je javno osuđivan i spaljivan, iznosi utopistički program prirodnog vaspitanja, zaštićenog od štetnih uticaja nemoralnog drušva. Smatrajući svojinu glavnim izvorom sukoba i nejednakosti među ljudima, u delu O poreklu i osnovama nejednakosti među ljudima (1754) Ruso razmatra društvenu nejednakost kao nužnu posledicu socijalizovanja, razvoja razuma i obrazovanja, a u Društvenom ugovoru (1762), političkoj raspravi koja je inspirisala celokupnu ideologiju francuske građanske revolucije, govori o nepravdi koju društvo čini pojedincima i iznosi teoriju o pravednoj državi, zasnovanoj na opštoj volji naroda.
Svojom političkom filozofijom Ruso je uticao na Kanta, Fihtea i donekle na Hegela, a svojom "logikom srca" na Šilera, Getea i celokupnu romantičarsku književnost. Među njegovim delima nalaze se i julija ili Nova Eloiza, Pismo Dalamberu, Pisma s planine i Ispovesti (autobiografija, objavljena posthumno). Autor je i nekoliko muzičkih dela (melodrama Pigmailon, opera Seoski vrač) i radova o muzici: Muzički leksikon, Disertacija o modernoj muzici, Pismo o francuskoj muzici i dr.


U znak sećanja na Gezu Čata (1887–1919), subotičkog pisca od čijeg se rođenja ove godine navršava 125 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Peter Hajnerman, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 28. avgusta do 26. septembra 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Geza Čat, pisac, kritičar, muzikolog i lekar, rođen je 1887. godine u Subotici, pod imenom jožef Brener. Osim u rodnom gradu, školovao se u Budimpešti, gde je završio medicinu. Prve novele i muzičke osvrte objavio je već kao srednjoškolac, a u studentskim danima pisao je za ugledni mađarski književni časopis Nuugat (Zapad). Radio je kao lekar na Paliću, u Budimpešti i banjaskim lečilištima u današnjoj Rumuniji i Slovačkoj. Lekarsku karijeru završio je na mestu seoskog lekara u Riđici. Poslednju novelu, Deneš Imre, objavio je 1918. godine u listu Esztendő (Godina). Život je završio tragično.
Književna delatnost Geze Čata trajala je svega desetak godina, ali je za njim ostalo značajno književno delo: više od hiljadu stranica drama, muzičkih osvrta, dnevničkih zapisa, eseja, publicističkih tekstova i novela, među kojima su najpoznatije Opijum, Daća, Žaba, Čarobnjakov vrt, Bačka, Otac i sin, Dnevnik morfiniste, Crna tišina, Mala Ema i druge. Smatra se jednim od najdarovitijih predstavnika modernizma prve decenije 20. veka.


Biblioteka Matice srpske je na osnovu građe iz svojih zbirki i ROMS-a priredila elektronsku izložbu povodom 150 godina od prvog broja javora, jednog od, po rečima jovana Skerlića, "najglavnijih književnih listova srpskih”. Autorka izložbe je Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 3. do 27. avgusta 2012. godine, a elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Kao list za zabavu i nauku javor je izlazio je u Novom Sadu 1862/63, a uređivao ga je i izdavao njegov pokretač jovan jovanović (Zmaj). Izlazeći uporedo sa Danicom, od koje se nije puno razlikovao, ustupio joj je mesto da bi, nakon 11 godina, 1874, kao list za zabavu, pouku i književnost bio ponovo pokrenut. Do 1892. uređivao ga je dr Ilija Ognjanović (1889. i do 13. maja 1890. sa jovanom Grčićem, urednikom tada privremeno "ugašenog” Stražilova), a 1893. Danilo A. Živaljević. javor je svih godina izlaženja štampan u Novom Sadu, a samo poslednje godine, 1893, u Zemunu. Izdavači javora bili su: Zmaj, Luka jocić, Arsa Pajević i jovan Karamata.
Na svojim stranama javor je u najvećoj meri donosio prozne, poetske i dramske književne tekstove, originalne i prevedene, zatim popularno-naučne članke iz astronomije, geografije, elektronike, istorije, etnografije, pedagogije, hemije, fizike, dijetetike, anatomije, medicine i drugih nauka i disciplina. Poseban deo javora činila je tematski raznovrsna rubrika nazvana najpre "Listići”, potom "Listak”, gde su objavljivani izveštaji iz kulturnog života, privrede, zanata, saobraćaja, raznih društava, nekrološki članci, bibliografske vesti, zagonetke, odgovori na pitanja čitalaca i sl. javor je imao veliki broj saradnika, po rečima Ilije Ognjanovića, "mnogu i mnogu staru oprobanu snagu”, "mnogog početnika – poletarca” i "mnogo žensko ime, kao dokaz da i Srpkinja ume misliti i osećati”. 
Matica srpska objavila je u dva toma sadržaj javora, po autorima (1987) i po predmetima (1989), delo Ivanke Veselinov koja je napisala i predgovor.


Povodom obeležavanja 150 godina od rođenja austrijskog slikara Gustava Klimta (1862–1918), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Marija Vaš, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati od 6. jula do 2. avgusta 2012. godine u javnom katalogu Biblioteke. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Gustav Klimt je rođen u Baumgartenu, nedaleko od Beča. Završio je Školu primenjenih umetnosti (Kunstgeverbešule). U periodu od 1879. do 1892, zajedno sa bratom Ernestom i prijateljem Francom Mačom, izveo je velik broj dekoraterskih radova (Umetničko-istorijski muzej, palata Saturani i Burgteatar u Beču, zgrada lečilišta u Karlsbadu i dr.). Bio je osnivač i prvi predsednik bečke secesije. U tom periodu nastale su slike Muzika, Šubert za klavirom, judit, Istina, Zlatno stablo jabuke i druge, kao i brojni pejzaži. Zbog naglašenog erotizma i, kako su govorili, "izopačenosti", njegove alegorijske kompozicije Filozofija, Pravda i Medicina isprovocirale su konzervativni Beč, a nakon izlaganja na prvoj izložbi secesije, Medicina je izazvala veliki skandal i čak postala predmet parlamentarne rasprave. Godine 1903. Klimt je napustio secesiju i tada počinje njegovo prepoznatljivo "zlatno razdoblje" (Vodene zmije, Nada, Poljubac, Stokletov friz, Danaja i dr.). U poslednjim godinama nastale su Dama sa pernatim šeširom, Portret devojčice, Devica, Plesačica i dr. Klimt je umro je Beču 1918. godine.
Mada je Gustav Klimt autor veličanstvenih portreta žena (Portret Margaret Stonborug Vitgenštajn, Portret Frice Ridler, Portret Adele Bloh Bauer, Portet Emilije Flege, Portret Mede Primavezi i dr.), njegov primarni subjekt bilo je, pre svega, žensko telo. Prikazivao ga je naturalistički, s mnogo eroticizma, što mu je donelo epitete "slikara žena" i "najvećeg erotskog slikara epohe", ali i česte kritike javnosti. Njegova dela danas se većinom čuvaju u Muzeju Belvedere u Beču, a velik broj crteža nalazi se u privatnim kolekcijama.


Povodom obeležavanja sto godina od rođenja mađarskog pisca Ištvana Erkenja (1912–1979), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Peter Hajnerman, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 13. juna do 5. jula 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Ištvan Erkenj je rođen 1912. godine u Budimpešti. Prvu novelu objavio je 1937, u časopisu Szép Szó. Drugi svetski rat proveo je na Istočnom frontu, od čega je tri godine bio u zarobljeništvu. Svetsku slavu stekao je svojim tzv. jednominutnim novelama, posebnom književnom vrstom u kojoj se služi groteskom, parabolom, apsurdom i fantastikom, i dramskim tekstovima, koji su s uspehom izvođeni u Evropi i Americi. Erkenj se smatra jednim od najznačajnijih proznih i dramskih pisaca mađarske književnosti 20. veka, i najizvođenijim mađarskim dramskim piscem na svetu. Njegovo celokupno delo na mađarskom jeziku objavljeno je u 11 tomova, od čega tri ispunjavaju drame.
U Erkenjeva najznačajnija dela ubrajaju se Logorski svet, Mačja igra, Totovi, Princeza jerusalima, jednominutne novele, Vatrogasac Tot, Izložba ruža, Ćutanje mrtvih, Scenario i dr.


Povodom obeležavanja 150 godina od rođenja Božidara Kneževića (1862–1905), filozofa i istoričara, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 18. maja do 12. juna 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Božidar Knežević rođen je 1862. godine na Ubu. Završio je istorijsko-filološki odsek Velike škole u Beogradu, nakon čega je postavljen za nastavnika u Užicu. Po nalogu prosvetnih vlasti radio je u Nišu, Čačku, Užicu, Kragujevcu i Šapcu. Godine 1902. godine prešao je u Beograd gde se zaposlio kao profesor Prve beogradske gimanazije, postao član Glavnog prosvetnog saveta i drugi urednik Srpskih novina. Tri godine kasnije umro je od tuberkuloze. Život Božidara Kneževića bio je obeležen krajnjom nemaštinom, nastavnikovanjem po palankama, brigom za sopstvenu i bratovljevu decu i  nedostatkom potrebnih sredstava za istraživački i prevodilački rad. Važio je za osobenjaka bez mnogo smisla za svakodnevni život i mislioca snažnih uverenja, na kojeg se teško moglo uticati. Beogradska intelektualna elita ga nije prihvatala. Sve to  sprečilo ga je da za života dobije priznanje kao naučnik i mislilac. Njegova dela, po oceni kritike, predstavljaju varijacije nekoliko glavnih teza u kojima izlaže svoju filozofiju prirode (kosmosa) i društva. Knežević je verovao je da je istorija najviša filozofija. U njegova najznačajnija dela ubrajaju se Principi istorije (Red u istoriji, 1989. i Proporcija u istoriji, 1902), Zakon reda u istoriji i Istoriski kalendar. Pažnju šire čitalačke publike izazvale su  Misli, Kneževićeva moralistička filozofija sažeta u hiljadu aforističnih misli.


Povodom stogodišnjice rođenja Ežena joneska (1912–1994), francuskog pisca rumunskog porekla, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 20. aprila do 17. maja 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs. Ežen jonesko, dramski pisac, akademik i jedan od utemeljivača teatra apsurda, rođen je 1912. u rumunskom mestu Slatina. Detinjstvo je proveo u Francuskoj, a život na relaciji Pariz–Bukurešt. Prvu knjigu, zbirku poezije Elegija za sićušna bića, objavio je u Krajovi 1931. Pisao je poeziju i kritiku za brojne rumunske i francuske časopise, bavio se esejistikom i objavio više od trideset dramskih komada, kojima je izvršio preobražaj modernog teatra. Njegove antidrame, prožete satiričim duhom, na tragikomičan način govore o apsurdu u savremenom svetu, smislu i besmislu postojanja, životu i smrti... Godine 1950. u Parizu je premijerno izvedena njegova najpoznatija drama Ćelava pevačica, koju je, kako svedoči u svom Dnevniku, napisao "sasvim slučajno i samo zato da bi ismejao pozorište". Usledili su komadi Lekcija, Žak ili pokornost, Engleski bez profesora, Stolice, Nosorog, Neplaćeni ubica, Kralj umire, Ludilo udvoje, Makbet i drugi, od kojih se mnogi smatraju pozorišnom klasikom. Uz Semjuela Beketa, jonesko je najznačajnija ličnost savremenog pozorišnog izraza i jedan od najizvođenijih dramskih pisaca 20. veka.


U znak sećanja na Čarlsa Dikensa (1812–1870), engleskog književnika od čijeg se rođenja ove godine navršilo 200 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 22. marta do 19. aprila 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Čarls Dikens, najpoznatiji viktorijanski romanopisac i jedan od najpopularnijih engleskih autora, rođen je u porodici državnog činovnika u Portsmutu. Kako mu je otac završio u dužničkom zatvoru, veoma rano je napustio školu i zaposlio se u fabrici. Radio je, zatim, kao činovnik i novinar, a prvu knjigu, izbor iz novinskih članaka pod nazivom Bozove crtice o svakodnevnom životu i svakodnevnim ljudima, objavio je 1836. Iste godine izašao je i prvi od dvadeset mesečnih nastavaka njegovog prvog romana Pikvikov klub, koji je postigao veliki uspeh. U mesečnim nastavcima usledili su zatim romani Oliver Tvist (1837–38) i Nikolas Niklbi (1838–39). Dikensova popularnost u Engleskoj vrtoglavo je rasla, a ubrzo je postao veoma čitan i u Nemačkoj, Americi, Australiji, Kanadi... Pisao je i objavljivao mnogo i danas se smatra jednim od najplodnijih engleskih pisaca. Uz Olivera Tvista u njegova najznačajnija dela ubrajaju se romani Stara prodavnica retkosti, Život i pustolovine Martina Čazlvita, Dombi i sin, Dejvid Koperfild, Sumorna kuća, Teška vremena, Mala Dorit, Priča o dva grada, Velika očekivanja, Naš zajednički prijatelj i drugi. Njegovi romani, prepoznatljivi po razgranatoj, često melodramatičnoj fabuli, bogatoj galeriji likova i specifičnoj smesi sentimentalnosti, humora i realističnog pripovedanja, doživeli su brojna izdanja širom sveta i nekoliko  filmskih adaptacija.


Povodom 150-godišnjice rođenja kompozitora Kloda Debisija (1862–1918), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih  zbirki. Autori postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović. Izložba se može pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 23.  februara do 21. marta 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Klod Debisi se smatra predvodnikom muzičke škole impresionizma i ubraja u najmarkantnije ličnosti francuske i evropske muzike novog vremena.  Klavir je počeo da svira kao dečak, a već u jedanaestoj godini primljen je na Pariski konzervatorijum. Bio je veliki revolucionar u muzici na prelasku iz 19. u 20. vek. Njegova dela nastajala su pod uticajem pesnika Verlena, Bodlera i Malarmea i slikara Manea i Monea, suprotstavljala su se tradicionalnom konceptu tematskog razvoja i često izazivala polemike i podelu pariske publike i kritike. Smatra se kompozitorom koji je oslobodio francusku muziku Vagnerovog uticaja.
Komponovao je klavirska, orkestarska, vokalna i druga dela. Među najpoznatijim su Arabeske, Bergamska svita, Estampe, Slike, Prelidi; Popodne jednog fauna, Nokturno, More; Pet Bodlerovih pesama, Zaboravljene arijete i Galantne svečanosti. Autor je opere Paleas i Melisanda i višedela kamerne muzike.


Povodom dvestogodišnjice rođenja političara i državnika Ilije Garašanina (1812–1874), Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih i zbirki ROMS. Postavka, čiji su autori Ivana Grgurić i Silvija Čamber a urednik Miro Vuksanović, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 27. januara do 22. februara 2012. godine. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, kao i na sajtu www.bms.rs.
Ilija Garašanin, rođen 1812. godine u selu Garaši u porodici Milutina Savića, bio je administrator ustavobraniteljskog vremena i jedan od najznačajnijih srpskih državnika. Bio je prvi starešina vojske kneza Miloša,  od 1843. do 1852. ministar unutrašnjih dela, a zatim i ministar spoljnih  poslova. Pod njegovom upravom zavedene su prve pošte, formirane prve bolnice, osnovane i unapređene brojne škole, otvorene Vojna akademija i Velika škola, donet je prvi policijski zakon... U njegovo vreme prvi put su uspostavljene svestrane veze sa Srbima van Srbije. Kao čovek koji je "znao i umeo politički misliti, stvarati i izvoditi političke planove” (D. Stranjaković), Garašanin je u velikoj meri uticao na formiranje unutrašnje i spoljašnje politike Srbije tog vremena. Autor je Načertanija (1844), programa spoljašnje i nacionalne politike Kneževine Srbije, koji predviđa stvaranje velike jugoslovenske države pod vođstvom Srbije.
Ilija Garašanin je u politici ostao do 1867, kada je iznenada otpušten. Godine do smrti (1874) proveo je na svom imanju u Grockoj. Iza sebe je ostavio obimnu političku prepisku.


U znak sećanja na "pesnika mačvanskog sela", pripovedača, romanopisca i dramskog pisca janka Veselinovića, od čijeg se rođenja ove godine navršava 150 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih i zbirki ROMS. Postavka, koju čini izbor iz Veselinovićevih dela i literature, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 9. do 26. januara 2012. godine. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku i na sajtu www.bms.rs.
janko Veselinović je rođen 1862. godine u Salašu Crnobarskom. Kao nesvršeni učitelj službovao je u rodnoj Mačvi, nakon čega je u Beogradu radio kao novinar, urednik, korektor Državne štamparije i dramaturg Narodnog pozorišta. Književnim radom počeo je da s bavi tokom učiteljevanja u Šapcu, a njegova prva pripovetka Luda Velinka objavljena je u podlisku Šabačkog glasnika. O selu i seoskom životu, kojima je posvetio najveći broj svojih dela, pisao je prisno i s mnogo ljubavi, često idealizujući patrijarhalnu porodicu i odnose u njoj. Do smrti (Glogovac, 1905) objavio je više od sto pripovedaka (Zeleni vajati, Samrtna čaša, Rajske duše, Male priče, zbirke Slike iz seoskog života i druge), pozorišne komade Potera i Đido (sa Dragomirom Brzakom) i romane Seljanka i Hajduk Stanko.


Povodom stogodišnjice rođenja Milovana Đilasa, pisca, publiciste, političkog radnika i najpoznatijeg komunističkog disidenta u bivšoj jugoslaviji, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Autorke postavke, koja se u javnom katalogu Biblioteke može pogledati od 30. novembra do 29. decembra 2011, su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, a urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi, trajno se čuva i dostupan je na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, i na sajtu www.bms.rs.
Milovan Đilas je rođen 1911. u selu Podbišće kod Mojkovca. Književnošću je počeo da se bavi još kao gimnazijalac u Beranama (prve pesme u prozi objavljuje u Vencu 1928), a do kraja života uporedo je pisao dela s književnom i političkom sadržinom i bavio se publicističkim radom. Tokom studija prava u Beogradu povezuje se sa omladinskom komunističkom organizacijom, zbog čega 1933. biva osuđen na trogodišnju robiju, gde nastavlja s pisenjem i prevođenjem. Tokom Drugog svetskog rata i posle njega deluje kao član najvišeg rukovodstva KPj, narodni poslanik, predsednik Savezne skupštine, a zbog otvorenih kritičkih stavova, na Plenumu KPj 1954. ocenjen je kao revizionar, smenjen sa svih dužnosti koje je obavljao i osuđen na zatvorsku kaznu.  Zbog "antijugoslovenske delatnosti” i "antikomunističke propagande” 1957. ponovo je osuđen na višegodišnju robiju. Nastavlja da piše, a kako je bio zabranjen u jugoslaviji, knjige objavljuje u inostranstvu, gde je stekao veliku popularnost. Umro je u Beogradu 1995. godine.
U najznačajnija dela Milovana Đilasa ubrajaju se zbirke pripovedaka Gubavac i druge priče, Kamen i ljubičice, Ljubav i druge priče, Lov na ljude i Sluga božji i druge pripovetke, romani Crna Gora, Izgubljene bitke, Svetovi i mostovi, Besudna zemlja, monografija o Njegošu, kao i knjige autobiografske i političke proze Razgovori sa Staljinom, Tamnica ideja, Vlast i druge, a Nova klasa je uvrštena u sto knjiga koje su obeležile 20. vek.


U znak sećanja na dobrotvorku Mariju Popović Trandafil, veliku zadužbinarku Matice srpske i njenih ustanova, od čijeg se rođenja ove godine navršava dvesto godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, čije su autorke Ivana Grgurić i Silvija Čamber, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 1. do 28. novembra 2011. godine. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi, trajno se čuva i dostupan  je na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, i na sajtu www.bms.rs.
Marija Popović Trandafil rođena je u Novom Sadu u uglednoj ćurčijskoj porodici. Nakon smrti roditelja postala je štićenica bogatog trgovca Hadži Kire Nikolića, koji je, veoma mladu, udaje za svog delovođu jovana Trandafila. Velik miraz i dobri poslovni potezi jovana Trandafila porodici su ubrzo obezbedili veliko bogatstvo. Nakon smrti dece, supružnici život posvećuju pomaganju drugima a zajedničkim testamentom iz 1860. veliki deo svoje imovine daju u dobrotvorne svrhe. Marija Trandafil sa dobročinstvima nastavlja i nakon muževljeve smrti pa se danas smatra jednom od najvećih srpskih dobrotvorki. Njenom zaslugom osnovan je Zavod za srpsku pravoslavnu siročad, kojim je, po zadužbinarkinom testamentu, rukovodila Matica srpska. U zgradi Zavoda (podignutoj 1912) od 1928. godine nalaze se Matica srpska i Biblioteka Matice srpske.
Marija Trandafil je obnovila Nikolajevsku i podigla jermensku crkvu u Novom Sadu, pomagala siromašnima i bolesnima, a svoja dobročinstva  objašnjavala je rečima: "ja sam u čitavom svom veku samo jedan dan bila siromašna, a to je bilo kad smo 1849. godine pri požaru novosadskom bežali, te smo u Varadinu gradu, pri zatvorenim kapijama morali gladovati, jer ni za koje novce ne mogasmo ništa od jela nabaviti. Kad se setim tog dana, onda osetim šta je glad i sirotinja i zato ja činim i pomažem sirotinji."
Marija Trandafil je umrla u Novom Sadu 1883. godine. Sahranjena je u Nikolajevskoj crkvi, pored supruga i dece


Povodom dvostrukog jubileja Ive Andrića - sto godina od objavljivanja prvog književnog rada i pedeset godina od Nobelove nagrade i izlaska iz štampe Bibliografije Ive Andrića (1911–2011), urađene u Biblioteci Matice srpske, Biblioteka je pripremila elektronsku izložbu. Postavka se može pogledati u javnom katalogu od 23. septembra do 30. oktobra 2011. godine i sajtu www.bms.rs. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Daniela Kermeci.
Prvi književni rad Ive Andrića, pesma u prozi U sumrak, objavljen je u Bosanskoj vili  30. septembra 1911. godine. Godine 1961. u Stokholmu mu je uručena Nobelova nagrada za književnost.
Povodom ovih jubileja izašla je iz štampe Bibliografija Ive Andrića (1911-2011), koju su objavili Zadužbina Ive Andrića, SANU i Biblioteka Matice srpske. Bibliografija je najobimnije delo te vrste u srpskoj kulturi kada je reč o delu jednog autora. Okuplja 15.647 jedinica na 49 jezika, i to 5.779 Andrićevih knjiga i priloga, kao i 231 knjigu i 9.637 tekstova o njemu. Uz finansijsku i punu saradničku podršku Andrićeve zadužbine, u dve godine (2009-2011), Bibliografija je urađena u Biblioteci Matice srpske. Autori su Ljiljana Klevernić (koordinator), Kata Mirić, Melanija Blašković, Vesna Ukropina, Slađana Subašić, Daniela Kermeci i Marija Vaš, sa dvadesetak saradnika iz Biblioteke. Glavni urednik Bibliografije je dopisni član SANU Miro Vuksanović. Recenzenti Bibliografije su akademik Predrag Palavestra i akademik Nikša Stipčević. Bibliografija je urađena u elektronskom katalogu Biblioteke i dostupna je na internetu, i to pojedinačnim pretraživanjima i na sajtu www.bms.rs. Prelom knjige je obavila Novka Šokica Šuvaković, tehničko uređenje Vukica Tucakov, a štampu i povez Budućnost  iz Novog Sada. Obim knjige je 1.080 stranica velikog formata, u tvrdom povezu, na laganom papiru.
Štampana Bibliografija, u malom tiražu, namenjena je kaopoklon naučnim i narodnim bibliotekama u Srbiji, lektoratima, slavističkim centrima i nacionalnim ustanovama u inostranstvu sa kojima sarađuju Biblioteka SANU i Biblioteka Matice srpske, kao i saradnicima Zadužbine Ive Andrića.
Na izložbi su prezentovana prva izdanja Andrićevih dela i prevoda, fotografije, faksimili i literatura, kao i Andrićeve misli i citati o njemu.


U znak sećanja na poljskog pesnika i mislioca, nobelovca Česlava Miloša, od čijeg se rođenja ove godine navršava sto godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koju čine Miloševa dela i izbor literature, može se pogledati u javnom katalogu Biblioteke od 29. avgusta do 22. septembra 2011. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi - o Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu, Katarini Ivanović, Francu Listu, Đorđu jovanoviću, Časopisu Žena i Mihailu Vasiljeviču Lomonosovu trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, mogu se pogledati na sajtu www.bms.rs.
Česlav Miloš, pesnik, esejista i prevodilac, rođen je 1911. godine u Šetejnjama (Litvanija). Kao student prava u Vilnu bio je član avangardne književne grupe "Žagari". Prvu zbirku pesama (Poema o ukočenom vremenu) objavio je 1934/5. Posle rata radio je kao kulturni ataše u Vašingtonu i Parizu, ali, kako nije mogao da se pomiri s poetikom socrealizma, 1951. je emigrirao u Pariz, a zatim u SAD, gde je više od dvadeset godina radio kao profesor na Univerzitetu u Berkliju. Čitavog života pisao je na poljskom. Svetsku slavu donela mu je knjiga eseja o totalitarizmu Zarobljeni um (Pariz, 1953), ali je sebe uvek smatrao prevashodno pesnikom i to "hermetičnim pesnikom za malobrojne čitaoce". Njegov opus čini nekoliko desetina knjiga poezije (Tri zime, Spasenje, Dnevna svetlost, Gde sunce izlazi i gde zalazi, Hronike i dr.) i eseja (Druga Evropa, Snoviđenja nad zalivom San Francisko, Zemlja Ulro, Privatne obaveze, Svedočanstvo poezije, Godina lovca, Savremene legende i dr.) i romani Osvajanje vlasti i Dolina Ise. Godine 1980. dobio je Nobelovu nagradu za književnost.
U rodnoj Poljskoj decenijama je bio na listi zabranjenih pisaca. Prvo poljsko izdanje Zarobljenog uma objavljeno je tek 1989, nakon promene političkog sistema.


Devetu elektronsku izložbu u 2011. godini Biblioteka Matice srpske posvetila je, povodom 300 godina od rođenja, velikom ruskom naučniku, književniku i  akademiku Mihailu Vasiljeviču Lomonosovu. Izložbom su obuhvaćena dela Lomonosova koja se čuvaju u zbirkama Biblioteke, kao i literatura o njegovom životu i radu, a može se pogledati od 8. do 28. avgusta 2011. godine u javnom katalogu Biblioteke, zajedno sa prethodnim izložbama posvećenim Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu, Katarini Ivanović, Francu Listu, Đorđu jovanoviću i časopisu Žena. Autorka izložbe je Silvija Čamber, a urednik  Miro Vuksanović. Elektronski katalozi izložbi trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, i na sajtu www.bms.rs. Mihail Vasiljevič Lomonosov rođen je 1711. u selu Denisovka (danas Lomonosov). Preteča je mnogih pronalazača 19. veka, izvršio je važna otkrića u oblasti fizike i hemije, formulisao zakon održanja materije, objasnio pojave sagorevanja, stvorio naučnu teoriju o svetlosti, objasnio poreklo polarne svetlosti i dr. Izumeo je čitav niz meteoroloških, optičkih i drugih instrumenata. Bavio se i književnošću, pisao ode, besede i dramska dela, izvršio značajnu reformu i udario temelje naučnoj terminologiji ruskog književnog jezika, reformisao ruski stil, napisao prvu gramatiku ruskog jezika... Utemeljivač je Moskovskog državnog univerziteta koji od 1755. godine nosi njegovo ime. Umro je u Sankt Peterburgu 1765.


Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu povodom objavljivanja prvog broja časopisa Žena. Postavka se može pogledati od 22. jula  do 7. avgusta 2011. u javnom katalogu Biblioteke. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi - o Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu, Katarini Ivanović, Francu Listu i Đorđu jovanoviću, trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, mogu se pogledati na sajtu www.bms.rs. Časopis Žena izlazio je u Novom Sadu od 1911. do 1921. godine, a uređivala ga je Milica jaše Tomića, ćerka Svetozara Miletića i prva žena urednik časopisa u srpskom narodu. List je izlazio kao mesečnik, zvaničan naziv mu je bio Žena, mesečni časopis za žene, a podnaslov Ne stoji kuća na zemlji - nego na ženi. Uz pesme, priče, odlomke romana i putopisa, modne, zdravstvene i domaćičke savete, tekstove o braku i vaspitanju dece, recepte i reklame, Žena je donosila vesti iz književnosti, slikarstva i muzike, kao i afirmativne i angažovane tekstove vezane za žensko pitanje i poboljšanje položaja žene u društvu. Za Ženu su, osim urednice, pisali i prevodili julka janjić, jelena Dimitrijević, jovanka Hrvaćanin, Danica Barković, Đorđe Petrović, Slavko Miletić, Kosta Hadži, jovan Manojlović i mnogi drugi. Uoči Božića 1921. Žena je prestala da izlazi, a u Oproštajnoj reči, objavljenoj u poslednjem broju, urednica Milica Tomić sumirala je ulogu i značaj koji je list imao: "Žena se bavila svima pitanjima, koja se odnose na život žene i na poziv njezin. Raspravljala je u iscrpnim člancima, ali i u omanjim pa i sitnim beleškama, sve što može da koristi ženi u društvu, u kući, u kujni, pri vaspitanju dece, negovanju zdravlja a nije izostala ni zabava... Žena je bila savremena, moderna i kazala ono što treba kazati ali ona nije padala u krajnost nit je bacila sve obzire u stranu."


U znak sećanja na vajara Đorđa jovanovića, od čijeg se rođenja ove godine navršava 150 godina, Biblioteka Matice srpske pripremila je elektronsku izložbu građe iz svojih zbirki. Postavka, koja se može pogledati od 24. juna  do 21. jula 2011. u javnom katalogu Biblioteke, obuhvata izbor iz dela Đorđa jovanovića i literature o njegovom životu i radu. Autorke izložbe su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi - o Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu, Katarini Ivanović i Francu Listu, trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, mogu se pogledati na sajtu www.bms.rs. Đorđe jovanović je rođen u Novom Sadu 1861. godine. Vajarstvo je studirao u Beču, Minhenu i Parizu. Na Svetskoj izložbi u Parizu 1889. godine dobio je bronzanu, a 1900. zlatnu medalju. Radio je kao profesor i direktor Umetničko-zanatske škole u Beogradu, profesor Četvrte beogradske gimnazije i inspektor Ministarstva građevine. Bio je jedan od osnivača slikarskog društva "Lada" i ULUS-a. Godine 1920. postao je član Srpske kraljevske akademije. Umro je u Beogradu 1953. godine. Autor je velikog broja spomenika (Spomenik kosovskim junacima u Kruševcu, josifu Pančiću u Beogradu, Milošu Obrenoviću u Požarevcu, Simi Matavulju u Beogradu, Savi Tekeliji u Sremskim Karlovcima i dr.), skulptura (Guslar, Kosačica, Tuga, Nauka i umetnost, Istorija srpske književnosti i dr.), bisti, reljefa, plaketa, medalja i minijatura. Deo njegovih radova čuva se u Galeriji Matice srpske.


Elektronskom izložbom građe iz svojih zbirki Biblioteka Matice srpske obeležava dvesto godina od rođenja mađarskog pijaniste, kompozitora i dirigenta Franca Lista (1811-1886). Izložba obuhvata izbor iz dela Franca Lista i  literature o njemu  i može se pogledati od 26. maja do 23. juna u javnom katalogu Biblioteke. Autorke postavke su Ivana Grgurić i Silvija Čamber, urednik Miro Vuksanović. Elektronski katalog izložbe, uz kataloge prethodno postavljenih elektronskih izložbi - o Rabindranatu Tagori, Savi Tekeliji, Ruđeru Boškoviću, Emilu Sioranu i Katarini Ivanović, trajno se čuvaju i dostupni su na CD-u u Biblioteci, a u skraćenom obliku, zajedno sa štampanim katalozima dosad realizovanih izložbi, mogu se pogledati na sajtu www.bms.rs. Franc List, jedan od najznačajnijih pijanista sveta, rođen je 1811. godine u tada mađarskom a danas austrijskom mestu Rajding. Proslavljen kao pijanist-virtuoz već u ranoj mladosti, koncentrirao je po čitavoj Evropi i uživao svetsku reputaciju. Živeo je naizmenično u Vajmaru, Pešti i Rimu. U muzičku praksu svog vremena uveo je solistički koncert, obogatio je klavirsku tehniku i bio prvi izvođač koji je na svojim koncertima počeo da sve veći prostor dodeljuje delima drugih autora. Uradio je klavirske transkripcije za brojna simfonijska, operska i kamerna dela drugih kompozitora. Listovo originalno stvaralaštvo obeleženo je kreiranjem nove koncepcije sonate i koncerta u jednom stavu, simfonijske poeme, i brojnim klavirskim kompozicijama među kojima su Godine hodočašća, Ljubavni snovi, Mefisto valcer, Sonata h-mol, Druga mađarska rapsodija, simfonije, klavirski koncerti, oratorijumi, solo pesme i dr. Kao pedagog, ostavio je dubok trag na čitavu plejadu umetnika. Franc  List je umro u nemačkom gradu Bajrojt 31. jula 1886. godine.



© Biblioteka Matice srpske 2003 - 2015